De dag dat de dollar valt

Zeven personen spoelen na een schipbreuk aan op een eiland: zes Aziaten en een Amerikaan. Meteen worden de taken verdeeld. Eén Aziaat gaat drinkwater zoeken, een andere gaat op zoek naar voedsel, weer een andere gaat hout sprokkelen, enz. De taak van de Amerikaan is eten. 's Avonds komen ze weer bij elkaar op het strand en maken er een feestje van met veel spijzen. De Amerikaan eet alles op. Hij laat echter net genoeg kruimels over voor de Aziaten zodat zij de volgende dag weer dezelfde taken kunnen uitvoeren. De Amerikaan is tevreden zo en denkt dat de Aziaten dat ook zijn. Tot die laatsten echter op het idee komen de Amerikaan van het eiland af te schoppen. Op die manier hoeven ze niet meer voor de Amerikaan te zwoegen, hebben ze al het voedsel e.d. voor zichzelf en blijft er bovendien nog tijd over om op het strand te liggen.
Bovenstaande indrukwekkende parabel werd gisteravond door een Amerikaanse investeerder verteld in de documentaire/het scenario De dag dat de dollar valt, een update van een gelijknamige documentaire van een aantal jaren geleden, bedacht door Maarten Schinkel (Economie NRC) en met rollen voor o.a. Twan Huys en Aldith Hunkar. Omdat de financiële crisis in de VS momenteel écht lijkt door te zetten en een serieuze recessie niet ver weg meer lijkt, keek ik met verhoogde interesse. Ik zal in het kort proberen samen te vatten waar het over ging.

Als ik het goed begrepen heb, is het volgende aan de hand. De koers van de dollar is al een tijdje aan het dalen. Waar men voor een dollar in 2002 nog 1,13 euro kreeg, daar had in 2005 de euro al het stokje overgenomen en kreeg men voor een dollar nog maar 75 eurocent. De euro is meer waard dan de dollar en dat verschil loopt op. Probleem is dat Amerika stevig in een neerwaartse spiraal zit van oplopende uitgaven en schulden die reeds torenhoog zijn. De staatsschuld loopt in de biljoenen en blijft gestaag oplopen.

Schinkel toonde een grafiek waarop te zien was hoeveel dollars Amerika per dag leende van andere landen. Dat was altijd een relatief bescheiden bedrag, maar onder Bush zijn de leningen inmiddels opgelopen tot ruim 3 miljard dollar per dag, waarbij vooral van China wordt geleend. Amerika heeft in de recente geschiedenis lang te kampen gehad met een enorm begrotingstekort. Onder Clinton sloeg dat tekort echter om tot zelfs een behoorlijk overschot. Onder Bush kwam een nieuwe kentering en trad een schrikbarend vlugge daling in (o.m. door de belastingverlagingen voor de rijken), waardoor het tekort nu groter is dan ooit.

In Europa en vooral in Azië heeft men jarenlang dollarreserves opgebouwd. Nu de koers van de dollar echter zo hard blijft dalen en de Amerikaanse munt aldus steeds minder waard wordt, komt er onherroepelijk een moment waarop de stemming omslaat en de Aziaten massaal dollars gaan vérkopen. Schinkel situeert deze gebeurtenis in zijn scenario in Singapore. In Europa komen bankdirecteuren bijeen, omdat de beurskoersen daar door de vallende dollar te hard dalen. De obligatiemarkt droogt op en verscheidene beleggingsfondsen gaan op de fles. Banken dreigen zonder liquide middelen te komen zitten.

Het journaal doet bericht van die laatste mededeling. Gevolg is dat er paniek uitbreekt en mensen massaal naar de pinautomaten vliegen om hun geld op te nemen. De banken in Europa komen zo nog sneller met tekorten te zitten. Toen Amerika na de aanslagen van 9/11 haar financieel centrum verwoest zag, schoot Europa te hulp. Nu Europa afstevent op een situatie waarin het niet meer genoeg geld heeft om zijn financiële markten draaiende te houden, verwacht het op zijn beurt hulp vanuit Amerika. Daar klinkt echter het 'America first': men richt zich op de eigen problemen en weigert hulp.

De Europese Centrale Bank pompt - als ik het goed onthouden heb - zoveel mogelijk geld in de economie, maar de automaten raken leeg, kleinere banken gaan failliet en de grotere weigeren nog garant te staan voor de financiering van goederen voor Amerikaanse importeurs. Schepen naar Amerika blijven verplicht in de Rotterdamse haven, waardoor andere schepen niet aan kunnen meren. De ministers van financiën bepalen eenzijdig een nieuwe koers t.o.v. de dollar. Amerika reageert furieus en besluit alle handelsbanden met het buitenland door te snijden. Dit is dramatisch voor Nederland omdat Nederlandse beleggers zo'n 50% van hun geld in Amerika beleggen. Bush spreekt zijn volk toe: 'we're on our own' en Amerika glijdt af tot een geïsoleerd land waar spaarzaamheid, zelfredzaamheid, hard werken en een lagere welvaart het devies zijn.

Dan is er nog Azië. Inmiddels is China de tweede mondiale economie. China heeft enorm belang bij een sterke dollar, aangezien het miljarden aan dollarreserves heeft, die nu afgeboekt dreigen te gaan worden. China protesteert tegen het doorsnijden van de Amerikaanse handelsbanden en de wereld mag zich op gaan maken voor een gewelddadige Chinese buitenlandpolitiek. De OPEC-landen maken kenbaar voortaan de olietransacties in euro's te doen. Niettemin is het ook in Europa crisis. De financiële markten storten in, rellen breken uit. Er wordt gesproken van de grootste economische ramp sinds de 1930's. In het laatste shot zien we iemand een taxi betalen met drie pakjes sigaretten.

Tot zo ver het scenario. Een donkerzwart scenario, een totale catastrofe. Maar in hoeverre berust dit scenario nu op een mogelijke voltrekking? Wat is de verhouding tussen werkelijkheid en fictie? Waar op de lijn tussen best case scenario en worst case scenario moeten we dit situeren? Waarschijnlijk worst case, maar wat is dan best case, of de middenweg?

Het eerste deel van het scenario kan ik goed volgen. Amerika's tekorten blijven maar explosief toenemen en in Azië staat men te popelen om de dollarheerschappij omver te werpen. Aangezien de dollar de wereldreservemunt is, zal een val grote gevolgen hebben voor de wereldeconomie. Het tweede deel kan ik echter minder goed volgen. Wat zorgt er nu voor dat ook wij in Europa meegesleurd worden? Wat is de rol van China bij dit alles? Zal China bij een dalende dollar zijn valutamix niet eerder wijzigen in minder dollars en juist meer euro's? Profiteren wij Europeanen daar dan niet van? Waarom de agressie van China? Laat de parabel niet juist zien dat na de financiële val van Amerika de Chinezen al de macht hebben en 'op het strand kunnen gaan liggen'?

In het tweede gedeelte volgden de gebeurtenissen elkaar (te) snel op. Van financiële crisis was het ineens rellen hier en oorlog daar. Die stappen kon ik helaas niet allemaal even goed volgen. Niettemin was de documentaire beklemmend, liet hij me alerter en wijzer achter dan ik was, maar ook met meer vragen dan ik van tevoren al had.

Sukkel!!

Dit overzicht is niet beschikbaar. Klik hier om de post te bekijken.

Gedicht

Aantekening bij een krantenknipsel

De politie heeft gisteren een 21-jarige man
gearresteerd die zeer nauwkeurig met een
vuurwapen op medemensen schoot. Naar
eigen zeggen had de man het voornamelijk
gemunt op mensen achter bomen en op
hem achternazittende personen. Hij maakte
bij ondervraging een verwarde en angstige
indruk en sprak in wiskundige symbolen.
De man zal in voorlopige hechtenis worden
gehouden. Pas als vermeende slachtoffers
gevonden worden zal hij worden voorgeleid
aan justitie. - ANP

Best gek, dat 'man'. Ik zie mezelf toch nog steeds als een 'jongen'.

Wie sagt man das auf deutsch?

- Omdat ik tegenwoordig een spervuur aan Duitstalige wetenschappelijke teksten en boeken op me af krijg
- Omdat 'we' gisteren met 4-1 wonnen van soort van Duitsers
- Omdat vanavond 'het tv-moment van het jaar' gekozen wordt:

EEN BRILJANT FILMPJE (YouTube)

Misschien wel het tv-moment van het jaar x, een paar decennia geleden. Dit filmpje bewijst dat je helemaal geen Duits hoeft te kunnen om je verstaanbaar te maken in München. U mag uw favoriete uitspraak in de comments deponeren. De mijne: 'Ich neem een andere Hose, zoals... altijd.'

Hattrick verandert dankzij Universiteit Stockholm

Het is lang geleden dat ik iets over Hattrick gepost heb. Terwijl er veel gebeurd is en gebeurt. Hoogste tijd de lacune op te vullen.

De FC
Allereerst het eigen team. Niets dan lof wat dat betreft. We staan namelijk voor het eerst in ons bestaan al een paar weken bovenaan in de VI.400:

1.FC TOP Oss 9 - 23
2.Freegoal 9 - 22
3.FC Goofy 9 - 16
4.Perfect Circle 9 - 15
5.FC Baloverhetdak 9 - 15
6.Heman en de N00bs 9 - 8
7.Jatto's Team 9 - 6
8.FC Kunstgras 9 - 0

In vier seizoenen zesde divisie zijn we respectievelijk 2e, 4e, 3e en 4e geworden. Respectabele eindklasseringen, maar de eerste plaats bleef toch steeds ruim buiten handbereik. Nu, in het seizoen waaraan zonder versterkingen is begonnen, waarin de aandacht van de manager enigszins is verslapt, doen we volop mee om de titel. Maar... is die koppositie ook terecht?

Stats
Een blik in de database leert ons van niet. Statistiekenverzamelaar en -beheerder Alltid Hattrick vergelijkt het eindresultaat van een wedstrijd met de zgn. Loddar Stats van beide teams. Deze stats worden bepaald door een groot aantal variabelen en naderen zo dicht mogelijk de werkelijke sterkte van een team. Wanneer een zwakker team een sterker verslaat, is sprake van een 'surprising match'. FC TOP Oss blijkt aldus al twee van de zeven gewonnen wedstrijden onterecht gewonnen te hebben. Zowel de uitwedstrijd tegen FC Goofy (2-4) als die tegen Baloverhetdak (1-2) werd tegen de verhouding in gewonnen. Tegen Goofy was het verschil 2.55 (17.17 vs. 14.62) en dus te overzien. De overwinning kan dan voortgekomen zijn uit factoren als tactiek, spelersspecialiteiten en spelhervattingen. Ook de - terecht ingebouwde - randomfactor kan debet zijn aan het resultaat.

Tegen Baloverhetdak is het verschil echter wel héél erg groot: 5.30 (17.97 vs. 12.67). Verhelderend is naar de deelscores te kijken. De hogere score van de tegenstander wordt vooral veroorzaakt door de enorme middenveldrating: 90, tegen 51 voor mijn team. Ook aanvallend delf ik het onderspit: 60 tegen 52. Verdedigend ben ik echter oppermachtig: 93 tegen 65. Hier zien we dan eindelijk de veranderingen in Hattrick in de praktijk gebracht. Was vroeger het middenveld heilig en alles bepalend, nu is door allerlei maatregelen nivellering opgetreden en zijn alle linies even belangrijk geworden. In concreto: Baloverhetdak heeft een flink veldoverwicht door de hoge middenveldrating, maar kan de kansen niet omzetten in voldoende doelpunten omdat mijn verdediging weinig moeite heeft de aanvallen af te stoppen.

Toch blijven er genoeg redenen over om van een onterechte eerste plaats te spreken. Ook in de algemene teamstats zijn we namelijk niet de beste club. In ratings (teambeoordelingen) staan we derde, in sterren (individuele spelersbeoordelingen) zijn we met de vijfde plek niet meer dan een grauwe middenmoter. In het sterrenteam, tot slot, prijkt slechts de naam van één speler van mij en ook op de bank zijn louter spelers van andere teams te vinden.

Mij hoor je niet klagen op het moment, maar de sluimerende ontevredenheid bij mijn tegenstanders en menige andere manager is volkomen begrijpelijk. De vele veranderingen in het spel kunnen weleens de oorzaak zijn.

Economie
In juli 2007 verscheen het volgende nieuwsbericht op de homepage:

Clubeigenaren dreigen volgend seizoen te boycotten
06-07-2007
De Vereniging Van Club Eigenaren (VVCE) overweegt drastische maatregelen wanneer de
Hattrick Football Association (HFA) en de Spelersunie niet ingaan op haar eisen.
“Veel clubs verliezen geld en de situatie wordt steeds erger. We kunnen dit niet
langer accepteren”, aldus de VVCE-voorzitter.Volgens de VVCE zijn de
salarisafspraken die met de Spelersunie gemaakt zijn veel te genereus en moet
hierover opnieuw onderhandeld worden. De VVCE wil ook met de HFA spreken over de
noodzaak om de inkomsten uit kaartverkoop en sponsordeals te verhogen.

De ontevredenheid dreigde uit te monden in een heuse staking. Er werd nadien flink onderhandeld en aan de belangrijkste eisen vanuit de managers werd tegemoet gekomen. Na een week werd het akkoord gepresenteerd:

[...] In het Akkoord is vastgelegd dat elk team wekelijks € 10.000
extra sponsorinkomsten krijgt. De Spelersunie heeft ingestemd met de verlaging
van de weeksalarissen met € 250. Daarnaast worden de toegangsprijzen met 20
procent verhoogd. Ook het financiële beleid is aangepast. Clubs ontvangen de
helft van de huidige rente op spaargeld (daarmee komt Hattrick terug op een
eerdere beslissing) en de rente op geleend geld vermindert met een derde. Ten
slotte is afgesproken dat clubs voor stadionuitbreidingen een korting van 25
procent per stoel krijgen. Clubs die in de laatste twaalf maanden hun stadion
hebben uitgebreid krijgen € 25.000 teruggestort op hun rekening. [13-07]

Een flinke financiële injectie dus voor de clubs. Die was bijzonder hard nodig. Het merendeel van hen - waaronder ikzelf - was inmiddels (bijna) in financieel noodweer beland door de onmogelijkheid inkomsten te genereren. Ook in juli 2007 werd een (veel te lang) economisch rapport gepresenteerd n.a.v. een onafhankelijk onderzoek door twee economen van de Universiteit van Stockholm. De resultaten bevestigden wat iedereen uit de praktijk al lang en breed wist:

Simpel gezegd is de huidige recessie binnen Hattrick ontstaan
doordat de kosten al enige seizoenen stijgen, terwijl de inkomsten op hetzelfde
niveau blijven. [...] Het gemiddelde team verliest geld en kan dat verlies niet,
zoals in het verleden, goedmaken door spelers te trainen en te verkopen.
Hierdoor lekt er geld weg uit de mondiale Hattrick-economie.

Gevolg was dat de geldvoorraad vergroot werd (zie Akkoord boven) en de transfermarkt op de schop ging: de qua salaris peperdure spelers die overgekwalificeerd waren en voor minimale bedragen driedagelijks van eigenaar wisselden, moesten verdwijnen. Toch was ook de ontspoorde economie niet de Eerste Oorzaak. Die werd namelijk weer veroorzaakt door de tweede succesbepalende factor: spelers. Een speler had in principe maar één sterke vaardigheid nodig om uit te blinken en een eenmaal hoge conditie bleef altijd hoog. In combinatie met de snelheid van training leidde dat tot een overschot aan spelers die slechts op één vaardigheid maximaal opgetraind waren.

Politiek
De echte veranderingen moesten dus in het spel zelf plaatsvinden. Dat betekende in de praktijk dat alles omgegooid werd:

- Een speler moet nu meerdere in bovengemiddelde mate doorgetrainde vaardigheden bezitten om te presteren.
- De matchengine laat veelzijdige spelers beter uit de verf komen.
- Conditie zakt sneller, ook in de wedstrijd zelf, is nu voor iedereen belangrijk en niet meer alleen voor middenvelders, en bepaalt ook het effect van de reguliere training.
- De trainingssnelheid neemt af naarmate een speler beter wordt in een vaardigheid
Enz.

Grof geschetst komen de veranderingen erop neer dat men als manager meer invloed zal hebben op ontwikkeling en resultaten. Met scherpzinnig beleid, geduld en onderscheidende, gedurfde maatregelen zal men in mindere mate speelbal van de spelpolitiek zijn. De ondernemende, gemotiveerde managers zullen in de toekomst de vruchten plukken.

In de praktijk geschiedt dit alles momenteel met vallen en opstaan. Niet iedereen is even tevreden met de gang van zaken. Er wordt hier en daar gesuggereerd dat de randomfactor een te grote rol is gaan spelen in de wedstrijduitslagen en dat de linies nog steeds in scheve verhouding tot elkaar het wedstrijdverloop bepalen. Of dat waar is, vind ik momenteel onduidelijk. De veranderingen zijn nog jong, er lopen nog verschillende onderzoeken aan de UvS en veel aanpassingen moeten zoals gezegd in de toekomst pas hun waarde bewijzen. Feit is dat er veel gebeurt, veel verandert en veel zal veranderen.

En dat ik bovenaan sta.

Gedicht

Van de inham en de uitweg

I
voor we kantelen een verhaal
het hart op de tong
maar zwijg als het faalt

het gras op zwarte as onthaald
wegrottend hangooft
met kiezels bezaaid

II
voorbij het muitende kabaal
het was mij die zong
nu smorende taalt

getob met kaalslag veldslag betaald
cederend zwelghoofd
de halmen gemaaid

De nieuwe Amerikaanse president

Pas op 4 november dit jaar wordt de nieuwe president van de Verenigde Staten gekozen. De verkiezingsrace is echter al in volle gang. De Amerikaanse presidentsverkiezingen vind ik persoonlijk altijd bijzonder interessant (vooral sinds een schitterend project in de derde klas bij dhr. v.d. Oord voor het vak Geschiedenis). Ik heb de kieswijzer ingevuld en op grond daarvan maar eens een soort van persoonlijke rangschikking van de kandidaten opgesteld. Ranking the stars and stripes. R=republikein D=democraat

10. Fred Thompson (R)
Met Thompson blijk ik de minste overeenkomsten te hebben. Hij is namelijk 'helemaal tegen' de familiezaken als stamcelonderzoek, abortus en homorechten en ziet ook al niets in strengere wapenwetgeving en klimaatafspraken.
9. Mitt Romney (R)
Romney is sterk 'pro-life'. Geen abortus en geen homohuwelijk dus, als het aan hem ligt. Geen wonder dat Romney het goed doet bij de steng conservatieve Amerikanen. Hij blijkt ook een mormoon te zijn: het wordt steeds enger. Geen Romney, alstublieft.
8. Mike Huckabee (R)
Populair bij de christelijke kiezers. Hij is voormalig predikant en televisiedominee en het ziet ernaar uit dat hij de grootste kans maakt de uiteindelijke republikeinse kandidaat te worden. Volgens Huckabee is 'God' verantwoordelijk voor zijn succes in de peilingen. Gauw afvoeren dus, die Mike.
7. Hillary Clinton (D)
Hillary is helaas voorstander van een hek op de grens tussen de VS en Mexico. Bovendien staat ze voor een democraat nogal huiverig tegenover zaken als homohuwelijk en vindt ze ook nu nog dat de VS het volste recht hadden Irak binnen te vallen. Maar ze wil wél de troepen onmiddellijk terughalen. Dat is nog eens krom denken. Het is toch juist gebleken dat de VS níet het recht hadden Irak binnen te vallen. Dat is uiteraard wijsheid achteraf, maar nog geen reden om halsstarrig vol te blijven houden dat men dat recht wél had. Nu ze eenmaal in Irak zijn, moeten ze bovendien eerst de situatie daar enigszins in goede banen zien te manoeuvreren en niet wegvluchten. Dat ze een vrouw is, is trouwens voor mij geen argument om tegen Hillary te zijn. Om vóór haar te zijn overigens net zo min.
6. John McCain (R)
McCain is tegen strengere wapenwetgeving en lijkt een echte reactionaire hardliner wat betreft abortus, stamcelonderzoek e.d. Hij wil daarentegen wel de uitgaven aan defensie verminderen en is voor minimumstraffen. Grote nadeel is eigenlijk dat hij al 71 is en zich dus beter niet meer zo druk zou maken. John McCain zou overigens hier wel enkele plaatsjes hoger hebben gestaan als hij John McClane had geheten.
5. Bill Richardson (D)
Richardson staat aan de 'goede' kant wat betreft ethische en familiezaken, d.w.z. hij is pro-abortus en -homorechten. Hij wil ook de ongekend scheve inkomensverhoudingen in de VS aanpakken door meer ingrijpen van de staat en door het terugdraaien van de belastingverlaging voor de allerrijksten. Nadeel is zijn Irak-opstelling, die overeenkomt met die van Clinton.
4. Rudy Giuliani (R)
De ex-burgemeester van New York (en vreemd genoeg volgens velen 'de held van 11 september'). Rudy lijkt een gematigde republikein op het gebied van ethische wetgeving, wat een positief punt is. Ziet ook heil in strengere immigratiewetgeving, maar is wel tegen het beruchte hek. Niet eens zo'n slechte keuze dus, zou ik zeggen. Nadeel is wel dat hij tegen klimaatverdragen is wanneer die de economische groei verhinderen.
3. Ron Paul (R)
Voorwaar, toch nog een republikein die Giuliani voorbijstreeft. Gezien Paul's standpunten bevreemdt het enigszins dat hij geen democraat is. Bij hem vind ik de eerste 100%-overeenkomst, namelijk op het issue 'milieu'. Ook hij is voor milieumaatregelen, maar hij vindt tevens dat de hysterie rondom de opwarming van de aarde vaak overdreven wordt. Kritiekpunt is dat hij het 'helemaal niet eens' is met het van overheidswege terugdringen van de inkomensongelijkheid. En dat Ron wel wat wegheeft van Frans Weisglas, check hier.
2. John Edwards (D)
Ook bij Edwards een 100%-overeenkomst: onderwijs. Hij is voor meer investeren in openbaar onderwijs, hogere salarissen voor goede docenten en tegen een gelijkwaardige positie in het onderwijscurriculum van het scheppingsverhaal naast de evolutieleer. Edwards heeft t.o.v. de andere democraten het voordeel dat hij ervarener is.
1. Barack Obama (D)
Tot mijn grote vreugde blijkt mijn op intuïtie favoriete kandidaat ook na serieuze analyse de beste. Twee 100%-scores voor Obama, nl. op 'familie' en 'inkomen'. Daarnaast is zijn opstelling wat betreft Irak iets beter dan die van Clinton en Edwards. Hij is weliswaar voor terugtrekking, maar durft wel gewoon toe te geven dat de VS door een onjuist inlichtingenrapport op verkeerde gronden naar Irak zijn gegaan. Obama komt sympathiek en bedachtzaam over, is een begenadigd spreker en een groot schrijftalent. Obama is nog te onervaren, zeggen sceptici. Ik zeg: geef die man een kans. Een frisse wind door het Witte Huis; een relatief jonge, inspirerende persoonlijkheid als president. Wat heeft Amerika na Bush nog te verliezen?

Tolerante mensen

Na de strijd tegen de 'verwildering' van de samenleving, heeft Doekle Terpstra een nieuw initiatief gelanceerd voor meer tolerantie en verdraagzaamheid, deze keer onder de minder doorzichtige naam 'benoemen en bouwen'. Iedereen kan via internet zijn naam op de lijst zetten om de boodschap te steunen. De lijst is inmiddels flink gegroeid. Bij nadere beschouwing blijkt echter dat niet iedere deelnemer even serieus genomen moet worden... Een bloemlezing:

Als een van de eerste ondertekenaars vinden we natuurlijk de onvermijdelijke
Geert Mak, Historicus/schrijver

Meteen daaronder staat echter :
Geert Mak,, reincarnatie van Greet Hofmans

Wat dacht u van deze 'personen:'
Halve Zool, Schoenmaker
Piet Puist, Uitknijper
Rudi Rukkert, Bijstandstrekker

en wie zou dit toch zijn:
Him Weitinga

In Nijmegen en de rest van Nederland kennen ze deze ook nog wel:
Paul Depla, Fietsenmaker

Iedere ondertekenaar mag zijn professie achter zijn naam vermelden. Ook daar wordt handig op ingespeeld:
E.Vogelaar, kozijnenspecialist
hans van workum, lekker met pensioen

Ook worden mensen die wel met hun echte naam en beroep op de lijst staan meteen geparodieerd:
Hans Dijkstal, Initiatiefnemer Eén land, één samenleving
Hans Dijkstal, ex VVd, nu D66

Jolande Koole, Coordinator Vrijwilligersbeleid Wilde Ganzen
Jolande Koole, Coordinator Vrijwilligersbeleid Domme Ganzen

En zo zou ik nog wel even door kunnen gaan...

p.s. Over tolerantie gesproken, zie hier vanaf ongeveer 2:40 de behartenswaardige woorden van Jimmy Somerville (Bronski Beat) over de dreigende teloorgang van de 'keihard' bevochten vrijheden in het moderne West-Europa onder druk van religieuze overtuigingen.

Beste Buitenlandse Boek

Na de verkiezing van Het Beste Boek uit de Nederlandstalige literatuur - met De ontdekking van de hemel als glansrijke winnaar - hebben het NRC Handelsblad en de NPS blijkbaar de smaak te pakken gekregen. Men mag nu namelijk ook bepalen wat Het Beste Buitenlandse Boek is. Na de eerste stemronde is de longlist teruggebracht tot een shortlist van tien boeken. Laten we de tien kandidaten eens bekijken.

Jane Austen - Trots en vooroordeel (1813)
Ik las Pride and Prejudice op de middelbare school en vond het toen verschrikkelijk. In mijn herinnering vond ik het langdradig, zeurderig en, in tegenstelling tot het vooroordeel, totaal niet grappig. Misschien was ik te jong en zou ik het bij herlezing meer waarderen. Maar misschien behoor ik ook gewoon niet tot de doelgroep.

Louis-Ferdinand Céline - Reis naar het einde van de nacht (1932)
Nog niet gelezen.

Fjodor Dostojevski - De broers Karamazov (1880)
Nog niet gelezen, maar Dostojevski verdient alleen al door het meesterlijke Aantekeningen uit het ondergrondse op het podium te eindigen. Arthur Langeveld veranderde overigens de gebruikelijke titel De gebroeders Karamazov in De broers Karamazov, omdat hij 'gebroeders' een woord vindt 'dat je gebruikt bij verhuisbedrijven of zo'. Daarin heeft hij 100% gelijk.

Umberto Eco - De naam van de roos (1981)
Geniaal boek dat alles in zich heeft: een spannend verhaal, beklijvende personages, theologische en filosofische uitweidingen, metafictioneel en intertekstueel spel. Ik beveel vooral de uitgave met alle naschriften aan. Die naschriften bevatten enkele prachtige essays.

Marianne Fredriksson - Anna, Hanna en Johanna (1996)
De vorige verkiezing had Kader Abdolah, deze heeft Marianne Fredriksson. Dat is het nadeel van publieksverkiezingen: zulke boeken komen dan ook erg hoog in de eindrangschikking. Ik zal geen opmerking maken over vrouwen.

Gabriel García Márquez - Honderd jaar eenzaamheid (1967)
Dit schitterende boek heb ik twee keer gelezen. Het is fantastisch, in de dubbelzinnige betekenis van dat woord. García Márquez weet twee eeuwen Zuid-Amerika op fascinerende wijze te verpakken in de geschiedenis van de familie Buendía en het stadje Macondo. In dit boek is trouwens één van de mooiste slotpassages uit de wereldliteratuur te vinden.

George Orwell - 1984 (1949)
Las ik ook op de middelbare school en dit vond ik wel erg goed. De liefdesgeschiedenis vond ik ontroerend, de beschrijvingen van de praktijken in de totalitaire staat indrukwekkend, de episoden waarin de opsluiting en marteling beschreven worden beklemmend, en het einde pijnlijk droevig. Aan dit boek heb ik trouwens het woord 'haatweek' ontleend, dat ik regelmatig gebruik als ik onheus bejegend word: 'is de haatweek weer begonnen?'

Annie Proulx - Scheepsberichten (1993)
Huh? Wie? Wat? Nooit van gehoord, schijnbaar ook van De Geus, dus zie Fredriksson.

J.R.R. Tolkien - In de ban van de ring (1955)
Dit is een lastige. Ook ik heb me kostelijk vermaakt met de 1500 pagina's van de trilogie (en niet minder met die heerlijke 'Aanhangsels'). In de ban van de ring is gewoon een meesterlijk epos, maar behoort wel tot een niche van de literaire wereld, namelijk die van de 'fantasy' o.i.d. en blijft daarmee een beetje een buitenbeentje tussen de andere boeken.

Lev Tolstoj - Oorlog en vrede (1869)
Niets dan lof voor de graaf. Ultieme synthese van de grote en de kleine geschiedenis, nl. van het Rusland ten tijde van Napoleon en van de lotgevallen van klassieke personages als Pierre Bezoechov en Andrej Bolkonski. De geschiedfilosofische passages zijn erg interessant en zijn volledig vertaald in de tweedelige uitgave van Van Oorschot. In de verkorte vertaling bij Ambo (nog altijd 900 p.) ontbreken ze grotendeels, maar die leest wel als een trein.

Het begin van het jaar

De eerste januari is altijd weer een benepen dag. In mij sluimert een gevoel van leegte en ik verkeer veelal in een enigszins sombere stemming, in tegenstelling tot de laatste dagen van het jaar. Die zijn immer woelig. Zij zijn gevuld met familie en muziek, met reflectie en rust. Dat alles gesausd met vreugde en verdriet, met een flinke dosis emotionaliteit, zowel positief als negatief. Door de grillen van het lot is het hier tegenwoordig altijd Allerzielen met kerst en oud en nieuw. De turbulentie vindt zijn climax in het vuurwerk.

De eerste januari is er dan eerst die gapende leegte, beklemtoond door de stilte. Er staat weer een nieuw jaar in vol ornaat voor ons. De dagelijkse beslommeringen vangen spoedig weer aan, er liggen weer kansen voor het grijpen en het missen, er zijn hindernissen te overwinnen. Kortom, een witte muur die ons het uitzicht beneemt. En toch: wat is nog een jaar? Voor we met de vingers kunnen knippen, is het weer december.

Met goede voornemens ben ik lang geleden al gestopt, niemand weet hoe de dingen zullen lopen. Vroeger wilde ik aan het eind van het jaar dit en dat bereikt hebben, zus en zo gedaan hebben. Zinloze occupatie. Dwaze naïviteit. Niemand garandeert je dat de mensen die je aan het begin van het jaar kent aan het eind nog dezelfde zijn. Dat je dan jezelf nog herkent. Dat je er dan überhaupt nog bent.

Hoewel mijn geliefde jaargetijde de winter eigenlijk pas net de herfst heeft afgelost, moet de mooie donkerte alweer rap plaatsmaken voor het schelle licht. Laten we nog hopen op de schoonheid van een sneeuwlandschap, de ochtendlijke verrassing van de bij nacht geruisloos neergedaalde sneeuw. Laten we nog hopen op de schoonheid van bevroren wateren, het aangename opsnuiven van de helende vrieskou. Laten we nog hopen, voor de hitte ons zal vellen.

De weg van december naar december lijkt een lange, maar het perspectief verdicht zich en de dagen gaan voorbij terwijl wij geeuwen. Zo zal het alweer minstens de tweede januari zijn als u dit leest. Waar we dit jaar zullen waren, wat met de wind komt aanwaaien, wie zal het zeggen. Niets is voorspelbaar, alles is voorstelbaar.