TV-kijken met Zoggel

Voor de notoire beeldbuisfanaten die hun dagen doorbrengen voor het klassieke medium televisie: kijktips! Word je ook zo moe van Idols en Dansen/Schaatsen/Zingen met sterren? Van die identieke tuinier- en klusprogramma's en die niet-grappige Lama's ? Van doodsaai Champions League-voetbal en seizoen 35674 van die zogenaamd spannende serie? Van Hart(zeer) van Nederland en het achtendertigste programma van Herman den Blijker? Laat Zoggel je dan de tv-week door helpen. We spreken af elke dag iets anders te kijken. Let's go.

Maandag: De slimste mens (Eén 22:15 - 23:00)
Vlaamse tv wordt onderschat. 's Ochtends kan men slechts een blik werpen in de Radio Donna-studio, maar 's avonds is het genieten van meer dan uitstekende programma's. De tabel van Mendelejev, met o.a. de immer grappige Urbanus en sfeervolle muzikale begeleiding van Frank Vander Linden, is om onbedaarlijk te lachen, maar momenteel helaas niet op tv. Wel van maandag t/m donderdag De slimste mens, de leukste spelshow van het moment. Originele onderdelen, typische humor en het presentatieduo is onovertroffen: het aanstekelijke lachje van Erik van Looy en de galgenhumor van professor Rik Torfs vormen een gouden combinatie (foto links). Show ademt in alles die Vlaamse humor en gemoedelijkheid waar ik een zwak voor heb.

Dinsdag: Two and a half Men (Veronica 18:00 - 19:00)
Nadat RTL mijn geliefde King of Queens van het scherm had gehaald, was ik diep bedroefd. Na aanhoudende protesten is de serie terug, maar wel 's nachts. Waardige vervanger is Two and a half Men. Heeft een tijdje geduurd voor ik deze serie leerde waarderen. Charlie Sheen is immers geen lokkertje. Hij blijkt als Charlie Harper toch een leuk personage neer te kunnen zetten. Charlie is een vrijgezelle vrouwenverslinder met veel geld die zijn tobbende broer Alan en diens zoontje Jake in huis neemt. Levert hilarische scènes op. Glansrol voor de dikke huishoudster Berta met haar lompe, recht-voor-zijn-raap-uitspraken. Maandag t/m donderdag elke dag een dubbelaflevering: het kan niet op.

Woensdag: Bernard (in Man bijt hond, Nederland 2 18:55 - 19:25)Absolute koning Bernard Terlingen. Prototype van de zonderlinge vreemde vogel met bizarre hobby's en gewoontes. Maar wat een passie en vitaliteit! Bernard draagt zijn liefde voor klassieke muziek met verve uit en raakt mij in het hart. De man vertelt bovendien met navoelbare weemoed en vertederend enthousiasme in episoden zijn levensverhaal. Wie hem zijn bewondering voor Mahler's 'frühe erwachen des Waldes' uit diens 1e symfonie hartstochtelijk hoort belijden, kan niet anders dan onmiddellijk deze bewondering overnemen.

Donderdag: -
Werkelijk geen bal op de tv. Lees eens een boek.

Vrijdag: Draadstaal (Nederland 3 23:10 - 23:40)
Dé verrassing van het moment. Jeroen van Koningsbruggen en Dennis van de Ven zetten een prestatie van formaat neer met hun satirische programma vol absurdistisch-realistische sketches met een actueel-maatschappelijke ondertoon. Wordt vergeleken met Koot&Bie. Die vergelijking gaat m.i. mank, maar Jeroen en Dennis naderen de meesters zo nu en dan met enkele typetjes. Persoonlijke favorieten zijn de aimabele, triestige Marokkaan Saïd en de krom-Nederlands pratende ontevreden burger Fred. Later meer over Draadstaal.

Zaterdag: Mooi! weer de Leeuw (Nederland 1 20:25 - 21:20)
Paul de Leeuw is still going strong. Op de abominabele zaterdagavond is hij het eenzame hoogtepunt. Fantastisch hoe De Leeuw steeds weer ontzettend grappig is met zijn combinatie van scherpe improvisatie en keiharde humor-op-het-randje. Om dan ineens een moeilijk onderwerp met zeer veel gevoel en inlevingsvermogen te behandelen. De hele show is een aaneenschakeling van bizarre vervullingen van bizarre wensen, ongelooflijke scènes en optredens van interessante gasten (afgelopen zaterdag Herman van Veen!).

Zondag: Boeken (Nederland 1 11:30 - 12:00) en Bob Ross (AT5 17:00 - 17:30)
Zondags slapen we uit en als we dan wakker worden schakelen we in op Nederland 1 voor VPRO's Boeken. Een interessant een-op-een-gesprek waarin de kundige Wim Brands met een schrijver diens pas verschenen boek doorneemt. Brands luistert goed en stelt de juiste vragen. Door dit programma ben ik al op menig boeiend boek gewezen dat ik normaliter niet zou opmerken, bijvoorbeeld Het slimme onbewuste van Ap Dijksterhuis, Voor een echt succesvol leven van Bas Haring, Het pas ontdekte Evangelie van Judas met prof.dr. Van Oort, Het grote goed nieuws boek van Simon Roozendaal en het vaderlands-filosofische meesterwerk van dit jaar, Uit verveling van Awee Prins. Dat laatste boek ligt klaar voor de kerstvakantie.

Voor de liefhebber (en de bezitter van digitale tv) is er dan nog op AT5 schilderen met Bob Ross. Geniet van het vakmanschap van de man die in een half uurtje een mooi schilderij kan maken, en laat de overbelaste hersenpan en rode oogjes weer volledig tot rust komen.

Mediacircus

'Top 2000 is begonnen!!!!!!' schreeuwt de homepage van de Top 2000 ons vanaf vandaag toe. En dat is vroeger dan ooit lijkt het wel. Ik sta elk jaar met gemengdere gevoelens tegenover 'het radio-evenement van het jaar.'

Dat evenement groeit namelijk steeds meer uit tot een alomvattend mediaspektakel dat de aandacht afleidt van waar het werkelijk om draait: die 144 uur muziek aan het eind van het jaar. Ik zou willen dat het nog gewoon zo was als een paar jaar geleden. Stemmen in november (maximaal tien liedjes - één keer stemmen per persoon), vervolgens a.d.h.v. het introspel toeleven naar eind december en vanaf 26 december tot de jaarwisseling luisteren naar de gouwe ouwen.

Sinds een jaar of twee is het succes echter met Radio 2 aan de haal gegaan, met als dieptepunt de 'stemfinale' van vorig jaar. Na het sluiten van de stembussen moest nog eens per sms tijdens een tv-show de volgorde van de top-10 bepaald worden. Gênant, Radio 2-onwaardig, niveau SBS6. In het programma van dit jaar staat de tv-uitzending gelukkig niet meer vermeld. 'Stemfinaledag' staat er echter nog wel, dus ik houd nog even een slag om de arm.

Aan het uitgebreide programma is wel goed af te lezen wat een circus de Top 2000 geworden is. In hun jacht op absolute records doen de makers er alles aan om elk jaar weer een record aantal uitgebrachte stemmen te verwezenlijken. Een project als het 'verhalenarchief' is aan mij niet besteed, maar leuke nostalgie voor de doelgroep. De 'subTop 2000' op 1 januari is dan weer totaal overbodig en misplaatst. Het tegemoetkomen aan de vraag naar meer recente muziek tot slot wordt op de verkeerde manier aangepakt door liedjes van nog geen jaar oud toe te laten (met als dieper-dan-dieptepunt vorig jaar Borsato's terroristische aanslag 'Rood' op nr.17).

Waar ik - in tegenstelling tot veel critici - wél begrip voor heb, is dat Radio 2 de lijst een Radio 2-identiteit wil geven. Maar neem dan geen halfslachtige maatregelen. Dus waarom wel Nirvana en geen Pearl Jam? Waarom wel Oasis en geen Radiohead? Hoewel het 'Radio 2' van de Radio 2 Top 2000 zijn minpunten heeft, zoals de vele Nederlandstalige nummers, vind ik de Top 2000 toch nog steeds de beste keuze uit de vele lijsten die inmiddels in de maand december het jaar muzikaal uitgeleide doen. Zeker als Radio 2 geen gehoor geeft aan de onzinnige roep om een vrouwelijke presentatrice en Ron Stoeltie - de gouden stem van de Top 2000 - er dit jaar dus gewoon weer bij is.

Vanaf morgen kunnen we weer stemmen. Binnenkort maar eens doen.

Gedicht

entre chien et loup

je kijkt door het raam op zoek naar mij maar
ik ben machteloos verspreid tot onder en boven de kozijnen
tot buiten het smachtende blikveld als een duidende schaduw
gebrand op betonnen muren; ik de onbezonnen snoeper van taalbonbons denk: kijk
niet door het raam maar onbevangen naar het glas het spiegelend venster en je ziet me
achter je de nauwelijks te handhaven rituelen praktiseren de waterscheidende tijd
vervloeken en geduldig calculeren de schade van een half jaar

zolang je spreekt heersen er wetten
is er orde is hij verdwenen: de vos
onder het ijs; is er orde gehoorzamen

de woorden aan de gebaren aan het eindrijm

van je naam en ronkt het gevoel - we
zouden uren praten en het verleden
reduceren tot de waarheid
en elkaar; woord en glimlach

moeiteloos laten versmelten
tot conversatie -

tot het bewustzijn
kokstovend aan komt sloffen en een redelijk been uitsteekt

mij pootjelapt

en ik denk

moe

moe

moe

Verwittigingen

Aan de geringe post-activiteit van deze week is te zien dat het een druk weekje is geweest. Woensdag de geplande top 600-hit online zetten ging nog net, maar daar bleef het helaas bij. Nu is het laat op de vrijdagavond en kan ik nog net snel even melden dat

- de deadline voor een wetenschappelijk artikel (vandaag 12.00 uur) gehaald is: om 11.55 uur klikte ik op 'submit'. Oef...
- de wedstrijd-na-de-wedstrijd-tegen-FC-Den-Bosch tegen de traditie in eens niet met 1-0 verloren werd: vanavond werd AGOVV Apeldoorn - TOP Oss 1-4.
- er redding onderweg is voor de boeken die nu wegens ruimtegebrek horizontaal bovenop de andere boeken in de kast liggen: een tweede kast is besteld! Waar die moet komen te staan is van later zorg.

Top 600: (4) Coldplay - Clocks

Bekijk de clip (YouTube)

Op nummer 4 in de top 600 staat Clocks van Coldplay. Het is het nummer dat het meest mainstream is van alle nummers in de top 25. Het staat zelfs al twee jaar op rij bij de beste tien in de Radio 2 top 2000. Dat vind ik overdreven, teveel ingegeven door de hype rondom de Britse band.

Zoals zo vaak wijk ik weer eens af van de publieke opinie rondom Coldplay wat betreft de cd's. Waar Parachutes en A Rush of Blood to the Head als superieur aan X&Y worden gezien, daar beleef ik toch meer plezier aan de laatste. X&Y vind ik een coherenter, gestructureerder album dan de eerste twee, die toch voornamelijk bestaan uit losse liedjes. Toch vind ik 'Clocks' nog steeds het beste lied van Coldplay, vooral met inachtneming van het feit dat het nummer doodgedraaid is en wordt.

Over Clocks zelf hoef ik weinig meer te zeggen. Het lied thematiseert de voortschrijdende tijd zo prachtig door de combinatie van het pianoritme en de bijbehorende tekst. Dat ritme drukt de alsmaar doordenderende tijd uit en de tekst sluit daar naadloos op aan.

Wat wel leuk is om aan te halen is de recente controverse rondom het nummer. De 83-jarige Nederlander Peter van Houten eist namelijk 1 000 000 (één miljoen) Euro van Coldplay omdat de band zijn nummer 'Caviar and Champaign' geplagieerd zou hebben. Van Houten brak in de jaren '50 door als gitarist van de band Trio Carosone in Italië, waar hij reeds jarenlang onder de naam Peter Van Wood woonachtig is. Oordeel zelf of Van Wood niet de seniele oude Dagobert Duck is die ik in hem zie.

Confusion never stops
Closing walls and ticking clocks (gonna)
Come back and take you home
I could not stop that you now know (singing)

Come out upon my seas
Curse missed opportunities (am I)
A part of the cure?
Or am I part of the disease (singing)
(Tekst: (c)Coldplay)

De derby (achteraf)

Zie eerst de voorbeschouwing van vanochtend.

Hoera! 2-1 gewonnen!!

In de voorbeschouwing besprak ik drie memorabele edities van TOP-Den Bosch. De tweede wedstrijd in dat rijtje werd vanmiddag bijna tot in detail nog eens dunnetjes over gedaan. De datum was al bijna dezelfde en het weer ook, al waaide het nu gelukkig niet. De uitslag is dezelfde (2-1), het scoreverloop ook en de doelpuntenmakers tonen ook overeenkomsten. In 2003 scoorden namelijk topscorer Van der Sloot en linksback Piqué, vanmiddag topscorer Quekel en linksback Bart van Hintum. Toen was het Van der Sloot met een doodschop, nu Quekel (al kreeg Slotta toen rood, Quekel kwam nu weg met geel).

Eigenlijk is de overwinning van vanmiddag nog mooier dan die van toen. Hij kwam onverwachter en de supporters van Den Bosch waren er nu wel bij, dus dat was zingen geblazen. De eerste helft ging gelijkop; TOP was zeker niet de mindere van de grote buur. Den Bosch vond dat het een penalty had moeten krijgen, TOP had pech bij enkele kansjes. In de tweede helft werd pas echt duidelijk dat het hier om een onvervalste derby ging. TOP streed voor wat het waard was, puur op inzet werden de Bosschenaren bestreden. Dat resulteerde in de 1-0 door Erik Quekel na een foutje van Maënpäa. Vervolgens kreeg Den Bosch een overwicht op het middenveld, maar echte opgelegde kansen leverde dat niet op. Door schitterend vertoon van wilskracht - en wederom een slappe Maënpäa - frommelde Bart van Hintum de 2-0 erin. Vlak voor tijd deed Den Bosch nog iets terug, waardoor het nog spannend werd. De ontlading na het laatste fluitsignaal was enorm.

Een uitmuntend resultaat dus. Ik wees in de voorbeschouwing op het verschil in kwaliteit en positie op de ranglijst. Vanmiddag bleek maar weer eens hoeveel bereikt kan worden met strijd en passie, met onvervalste inzet dus. Het is dan ook geen toeval dat juist de twee echte Ossenaren de doelpunten maken. Quekel (uit een gezin van zeven kinderen, dus gewend te strijden om gezien te worden) en Van Hintum werkten zich een slag in de rondte en gaven zo nog eens extra blijk van hun antipathie t.o.v. Den Bosch. De rest van het team volgde hun voorbeeld. Daarbij werden ze gesteund door het fanatieke publiek, dat de zit-en zwijgacties gelukkig vervangen had door ludieke acties met spandoeken. De strijdkreten en -liederen werden dus gewoon van stal gehaald om de sfeer te verhogen. En met succes.

Vooraf had ik weinig vertrouwen in een goede afloop. Gelukkig was ik te somber en is de bal nog altijd rond. Een dikverdiende overwinning! Forza TOP Oss!

Bekijk hier de samenvatting. Klik daarna in het menuutje dat verschijnt eens door naar het interview met de vertederend timide Erik Quekel.

De derby (vooraf)

Vanmiddag 14.30 uur is het kick-off in Oss. Dan vangt de streekderby tegen FC Den Bosch aan. Voor Oss altijd weer de wedstrijd van het jaar. Winnen tegen Den Bosch betekent welhaast een geslaagd seizoen. In Den Bosch zegt men dat de derby hen koud laat. Van Osse zijde leeft hij weliswaar meer, maar ook in Den Bosch is men goed ziek van een nederlaag tegen de buren. Wat dat betreft hebben ze daar weinig te klagen. FC Den Bosch is als 'grote broer' vaak de meerdere van het 'kleine broertje' TOP.

De mooiste onderlinge confrontaties die ik me bewust herinner:

29-09-2002 FC Den Bosch - TOP Oss 3-4 Sfeervolle derby op het scherpst van de snede. Met onder meer een briljante Danny Guijt; een schitterende overwinning in het hol van de draak.
02-11-2003 TOP Oss - FC Den Bosch 2-1 Het stormde en Den Bosch had 0 supporters bij vanwege een straf. Desondanks een prachtige pot voetbal met een geniale Mitchell Piqué en een lochte doodschop van Van der Sloot.
04-12-2005 TOP Oss - FC Den Bosch 3-3 Knotsgekke editie. Drie keer op achterstand, drie keer weer langszij gekomen. DB schoot bovendien nog een stuk of twintig keer op paal en lat, zodat dit gelijkspel als een overwinning aanvoelde.

Van de twaalf eerdere ontmoetingen in Oss wist FC Den Bosch er maarliefst zeven te winnen, TOP slechts drie. Ook de wedstrijd van vanmiddag belooft weinig goeds. Den Bosch doet het goed dit seizoen en maakt kans op het kampioenschap, terwijl TOP kans maakt om... euh, ja, laatste te worden. Bovendien is het onrustig in Oss door de onenigheid tussen bestuur en supporters. Door de aangekondigde zit- en zwijgacties is veel sfeer niet te verwachten. In principe moet Den Bosch dus vanmiddag een makkelijke overwinning kunnen boeken. Mijn weinige hoop bestaat uit het feit dat zo'n derby altijd een 'wedstrijd op zich' is en dat de tegenstander enkele bepalende spelers mist.

Helaas ben ik door verkoudheid en keelpijn zwak bij stem. De jongens zullen het dus zonder mijn - altijd zeer correct geformuleerde - aanmoedigingen moeten doen. We zullen zien. Vanavond de nabeschouwing!

Gedicht

Allerzielen

2 november, allerzielen

egaal leigrijze lucht, miezer
de hele dag, nevelig vroegdonkere
valavond

dat is genoeg

De avonden 60

Vandaag is het exact 60 jaar geleden dat De avonden van Gerard Reve het licht zag. Op 1 november 1947 verscheen de roman van - toen nog - Simon van het Reve. De avonden heb ik heel hoog zitten. Het is één van de boeken die ik in het eerste jaar van mijn studie las die mij definitief voor de literatuur deden kiezen.

Het is nog relatief kort geleden, maar ik koester nu al warme herinneringen aan de laatste maanden van 2004. Het vak 'moderne letterkunde' deed me grondig kennis maken met de moderne Nederlandse literatuur. Het was erg koud toen, de colleges vonden plaats in het altijd oubollig riekende gebouw dat de naam 'Erasmuslaan 9' droeg. Siem Bakker was de docent die bij mij het vuur aanwakkerde met zijn colleges.

Het was die combinatie van een koude winter, een karakteristiek lokaal, een speciale docent en drie boeken die het hem deden. De drie waren De Avonden van Reve, De donkere kamer van Damokles van Hermans en Het stenen bruidsbed van Mulisch. De Grote Drie inderdaad, met drie schitterende boeken.

De avonden wordt vaak ingebed in een specifiek naoorlogse context. Frits van Egters zou de typische existentiële leegte belichamen die veel jongeren in het Nederland van na de oorlog teisterde. Ik geloof dat dit juist is, maar dat het niet uitsluitend dat is. De thematiek is namelijk op alle tijden toepasbaar. Ik ervoer namelijk precies hetzelfde tijdens het lezen. Dat gevoel van 'wat betekent het leven voor mij?', van welke houding aan te nemen tegenover het leven en tegenover de anderen. Ik herkende mezelf in Frits, soms tot in details. Ik herinner me scènes waarin hij steeds op de klok kijkt om vast te kunnen stellen dat de avond nog enkele uren duurt en dat hij dus nog niet verloren is. De tafelscènes met de maniertjes van de vader.

Ik las De avonden dus op 18-jarige leeftijd. De perfecte leeftijd voor dit boek. Een klassieker, ook voor mij.

Brabants ketierke

Brabant is in het nieuws vandaag.

Dialect

Vanavond staat Lingo in het teken van het Brabantse dialect. Deze term is op zich ongelukkig gekozen, hét Brabantse dialect bestaat net zo min als dé Nederlander bestaat (of misschien is Jeroen Brouwers wel dé Nederlander). Het befaamde televisiespelletje heeft vanavond voor de tienletterwoorden voor de verandering eens Brabantse woorden gebruikt. De uitzending begint om 19.00 uur. Voor wie dan Man bijt hond kijkt (wat ik kan begrijpen), of voor wie dit bericht na de betreffende uitzending leest: lees hier een korte impressie van de Heise deelnemers.

Landschap

Op de opiniepagina van het Brabants Dagblad staat vandaag een stuk van opinieredacteur René van der Lee over de vermeende verdwijning van het Brabantse landschap. Hij gaat in op de ruimtelijke plannen van de provincie om stedelijke bebouwing en onaangeroerd platteland nauwgezet gescheiden te houden. Zij gaan hierbij tegen een rapport van het Ruimtelijk Planbureau in. Dat rapport noemt de scheiding cliché, achterhaald. De realiteit rekent af met de wensdromen. Men wijst op de invloed van (rand)stedelingen op de inrichting van het Brabantse platteland. Deze stedelingen komen dolgraag in zo'n ouderwetse boerderij wonen, maar toveren het erf in mum van tijd om tot een plek waar alle sporen van vroeger zijn verdwenen. Toch zijn er volgens Van der Lee nog genoeg gebieden in Brabant die nog typisch Brabants zijn, nog duidelijk de plattelandse sfeer ademen die hun doen verschillen van de Randstadse stedenwolk.
Van der Lee haalt Dries van Agt aan, die in 2003 in een uitzending van Zomergasten de kijkers een clipje liet zien waarin de in 1995 gestorven zanger Ad de Laat door een typisch Brabantse omgeving liep. De bijbehorende muziek was het nummer 'Brabant, ge verandert' van De Laat. Helaas kan ik de uitzending niet terugzien, want dat nummer is inderdaad schitterend. Het beschrijft de veranderingen die het Brabantse land heeft ondergaan en, vooral, hoe jammer maar ook onontkoombaar dat is.

Brabant

Het lied van De Laat vind ik zo mooi door de melancholische toon van tekst en muziek. Het lied besluit met een retorische vraag: zullen de kinderen van nu ooit beseffen dat de gedaanteverandering van Brabant de prijs is die wij voor onze huidige welvaart hebben moeten betalen? Retorisch, want nee, dat zullen ze nooit kunnen begrijpen. Ze weten niet beter en Ad de Laat ligt niet in hun straatje. De welhaast laatste strohalm van het brabanderschap is het dialect, of beter: de verschillende dialecten. Deze verdwijnen in rap tempo sinds vanaf de jaren 60-70 de democratisering van de samenleving heeft plaatsgevonden. Studeren was niet meer alleen voor de elite, de besloten dorpsgemeenschappen openden zich naar de buitenwereld toe. Ouders achtten het niet meer verstandig hun kroost nog in dialect op te voeden. Een perfecte beheersing van het Nederlands was immers noodzakelijk voor een geslaagd leven later. Ik herken het bij mezelf: ik beheers het plaatselijke dialect nauwelijks. Dat vind ik jammer. Ik vermoed dat ik op de lagere school toch wel ABN had aangeleerd, ook als ik thuis in dialect zou zijn opgevoed. Kinderen passen zich nu eenmaal snel aan en het naast elkaar paraat hebben van zowel ABN als het plaatselijke dialect mag geen enkel probleem zijn.
Zo is het niet gegaan en bij velen niet. Ik heb het idee dat enkel in gemeenschappen die nog zeer op zichzelf zijn, in de kleine dorpen, de jeugd nog enigszins gewoon is met het dialect. De ouderen die altijd dialect hebben gesproken vormen de grootste groep sprekers, maar met hen sterft ook het dialect grotendeels uit. De vraag is dan of het dialect überhaupt weet te overleven, en dan niet slechts als historische curiositeit. Doemdenken lijkt gelukkig onnodig. Er worden steeds meer initiatieven ondernomen om het dialect weer salonfähig te maken. De provincie doet goed werk, media als Omroep Brabant spelen in op de hernieuwde belangstelling voor dialect. Ook de streektaalfunctionaris Jos Swanenberg zet zich in voor enerzijds het behoud van en anderzijds eigentijdse omgang met het dialect. Dialect mag weer, is in, lijkt het wel. Laten we daarbij hopen dat het niet om een modegril gaat, maar om een definitieve omslag.