De oorlog van Ella Vogelaar

Een vergelijking maken met Hitler of nazi's is een beproefde alles-of-niets-poging van de wanhoop nabij zijnde politici of van rancuneuze zielenpootjes die hun gram willen halen.

In de eerste categorie valt Marco Pastors, die in 2006 met zijn partij EénNL op zo'n vijftien á twintig zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen mikte. Pastors stond vlak voor de verkiezingsdag op 1 á 2 zetels in de peilingen en een krachtig slotoffensief was dus hard nodig. Daarom besloot Pastors in een radiospotje de immigratiestroom van moslims te vergelijken met de opkomst van het nazisme in de jaren dertig van de twintigste eeuw.

Zoals de politieke machthebbers toen verzuimden het oprukkende nazisme de kop in te drukken, zo zou de gevestigde orde van vandaag de dag de islamisering van Nederland niet bestrijden. We weten allemaal wat deze strategie opleverde: EénNL behaalde 0 zetels en de partij was even snel weer verdwenen als ze gekomen was.

In de tweede categorie kunnen we Ella Vogelaar situeren. Tweeënhalf jaar na Pastors besluit de incompetente ex-minister de vergelijking maar weer eens onder het nauwelijks neergedaalde stof vandaan te halen. In een opiniestuk in NRC Handelsblad van vrijdag jongstleden veroordeelt Vogelaar de optie om Geert Wilders regeringsverantwoordelijkheid te geven. Ze vergelijkt daartoe de opkomst van Wilders met die van het nationaal-socialisme: 'In de jaren dertig van de vorige eeuw onderkenden velen ook pas de dramatische gevolgen van het nationaal-socialisme toen het te laat was.'

Vogelaar gruwt van het 'wij-zij-denken' dat ontstaan is in Nederland. 'We', schrijft Ella dan ook, 'we moeten stoppen Wilders te behandelen als een democratisch politicus met acceptabele opvattingen.' Wie die 'we' in dit schimmige wij-zij-denken zijn, blijft onduidelijk. Hoe kan het ook anders, toen Vogelaar zelf op het pluche zat, zweeg ze als ze het graf. 'Stelling nemen tegen Wilders moet samengaan met het serieus nemen van de onzekerheden van mensen die nu hun heil bij hem zoeken.' Opmerkelijk dat dit idee nu pas tot Vogelaar doordringt. In haar functie als minister heeft ze niets, maar dan ook niets van de 'onzekerheden' bij de mensen weggenomen, integendeel.

Pastors en Vogelaar. Eén vergelijking met het nazisme, twee diametraal tegenover elkaar staande politici die haar maken. Dit toont al aan hoe mank zo'n vergelijking gaat. Het is holle retoriek, een leeg etiket. Een ultieme schreeuw om aandacht van angsthazen en teleurgestelden. Zelf hebben zij gefaald, maar één ding weten ze zeker: als de nieuwe nazi's komen, hebben zij alvast ingetekend op een plaatsje in het verzet.

Vogelaar gaat echter nog een stap verder. 'Waarom hebt u zelf niks gedaan?' vroeg Frits Wester bij Knevel & Van den Brink aan Vogelaar. Nee, dat was de schuld van Wouter Bos, antwoordde ze. En daarmee hebben we ook de essentie van het opiniestuk te pakken: de hele vergelijking is een instrument in de vuile oorlog die Vogelaar voert tegen Bos, die geen leider zou zijn: 'De nederlaag van de PvdA bij de jongste verkiezingen is het gevolg van gebrek aan zulk leiderschap, wat de zoveelste onderzoekscommissie daar ook over gaat melden.'

Het moddergooien en natrappen gaat maar door. Qua argumenten voor een harde aanpak van Wilders blijft het bij enkele platitudes en boutades, het stuk leidt alleen maar naar een frontale aanval op de kopstukken van Vogelaars eigen PvdA. Bos is geen leider, Hamers optreden is 'tenenkrommend' en Plasterk moet niet denken dat een bezoekje aan Volendam de neuzen weer dezelfde kant op doet gaan.

Een vergelijking maken met het nazisme voor politiek-electoraal gewin is al bijzonder laakbaar. Maar zo'n vergelijking maken om het eigen nest te bevuilen en een eigen kleine oorlog uit te vechten is niet minder dan afschuwelijk. Vogelaar is iemand die tot op het bot gekrenkt is door haar ontslag als minister en nu in haar nietsontziende kruistocht tegen haar inquisiteurs geen middel schuwt om wraak te nemen en persoonlijke rancune te botvieren, zelfs niet het zwaaien met de zwartste bladzijde uit de geschiedenis van de mensheid. Ella Vogelaar is niet alleen incapabel en 'knettergek', ze is ook nog eens hardleers, gewetenloos en voor geen enkele rede meer vatbaar.

Politieke terugblik op de voorbije week

De coalitiepartijen hebben het er maar druk mee. Het is crisis, men schreeuwt om snelle, effectieve maatregelen. CDA, PvdA en ChristenUnie zijn het er vast over eens dat de maatregelen effectief moeten zijn. Maar 'snel', daar wringt de schoen. CDA wil vooral bezuinigen, PvdA prioriteert investeren en de ChristenUnie schijnt een beetje van dit en een beetje van dat voor te staan. De partij gaat zich steeds meer gedragen als Hem die zij aanbidden: Hij is er wel, overal zelfs, maar je ziet Hem eigenlijk nooit.

Ondertussen pakt Geert Wilders met zijn PVV pole position in de jongste opiniepeilingen. Niet alleen bij Maurice de Hond, die vraagt of je op de PVV gaat stemmen als er nu verkiezingen zouden zijn, maar ook bij de peilers die wat neutraler vragen op welke partij je in dat geval zou stemmen. Bij de huidige stand van zaken zou ik antwoorden: niet op de PVV. Geert Wilders als premier, dat lijkt me iets te veel van het goede. Hij is zonder twijfel een belangwekkende politicus, een luis in de pels van de zittende macht, een noodzakelijke klokkenluider die voor de broodnodige polarisatie en agendering zorgt. Wilders en een groepje - zeg: een elftal - van zijn partijgenoten zijn onmisbaar in het Nederlandse parlement anno 2009, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar minister-president Wilders die de economie moet hervormen? Daar heb ik weinig fiducie in.

Dan zie ik toch liever Wouter Bos op die stoel belanden. De huidige vice-premier zeult echter een immens blok aan zijn been mee: zijn partij. Bos werkt hard aan vernieuwing binnen de PvdA en heeft inmiddels een mooi groepje frisse, intelligente en vooral bijdetijdse medestanders om zich heen verzameld. Aboutaleb, Dijsselbloem, Marcouch, Ploumen; geïnspireerd door de wijze pionier Paul Scheffer zijn zij de exponenten van een nieuwe lichting sociaaldemocraten die donders goed in de gaten hebben welke richting hun PvdA op moet, wil de partij niet de aansluiting met de tijd verliezen. Volksverheffing in de oude sociaaldemocratische traditie blijft de pijler van de partij, maar nieuw is het inzicht dat de jarenlange betutteling en vrijblijvendheid ten opzichte van allochtonen en immigranten - een absolutistisch cultuurrelativisme - de traditionele achterban van arbeiders heeft doen vervreemden van de partij.

Toch is daarmee meteen een risicofactor benoemd: een tweedeling dreigt, wellicht zelfs een scheuring. Tekenend was de gang van zaken rondom de nieuwe integratienota. Na kritiek vanuit de achterban - voornamelijk Ella Vogelaar, Wallage en een emeritus hoogleraar - is de 'harde' toon van de ontwerpnota in de definitieve versie gematigd. En daarmee maakt de nota alsnog een halfslachtige indruk. Belangrijke ideeën van integratiespecialist Dijsselbloem - de mogelijkheid van etnische registratie als een instrument voor de aanpak van probleemjongeren - zijn uiteindelijk geschrapt.

Ella Vogelaar reageerde triomfantelijk dat ze haar ideeën nu wel vertegenwoordigd ziet in de nota. Toen Wilders haar 'knettergek' noemde, beschouwde ik dat maar als de zoveelste bloemrijke oneliner van de Limburger, een typisch staaltje Wildersretoriek. Maar hij kon de spijker niet preciezer op de kop slaan. Na het demasqué zou je toch verwachten dat ze zich even wijselijk zou terugtrekken ter bezinning, maar nee: na de als memoires verhulde laffe trap na denkt Vogelaar ook nog steeds recht van spreken te hebben. Ze verwordt meer en meer tot een karikatuur.

In 2006 stapte PvdA-fossiel Marcel van Dam openlijk over naar de SP. Een groter compliment kon Wouter Bos zichzelf toen niet maken. Maar het feit dat de nieuwe politieke koers - nota bene geïnstigeerd door de politiek leider, de partijvoorzitter en dé integratiespecialist van de partij - gedwarsboomd wordt door de oude garde en een incompetente, verwarde ex-minister laat zien dat Bos en de zijnen er nog lang niet zijn. Een richtingenstrijd dient zich aan.

Misplaatst triomfant

Twintig maanden knettergek gaf Ella Vogelaar haar vorige week gepubliceerde memoires als titel mee. Ze is na die twintig maanden echter niet opgehouden knettergek te zijn. Het zijn trouwens niet eens háár memoires, maar die van haar partner. Deze ouwe dokus voelde blijkbaar de behoefte al zijn observaties, ingevingen, ervaringen en op de veiligheid van de minister betrekking hebbende frases als 'misschien moet je toch maar eens een ander faxnummer regelen' aan een dagboek toe te vertrouwen. De memoires zijn in de jij-vorm geschreven, een bijzonder perspectief.

Ella Vogelaar verscheen de afgelopen dagen in vele televisieprogramma's. Haar houding was om je dood aan te ergeren: stuitend triomfantelijk. Deze memoires zouden bewijzen dat zij niets fout had gedaan, dat ze het slachtoffer was geworden van een hetze en een sluwe, keiharde partijleider en dat ze toch zeker glansrijk over het Haagse establishment onder de kaasstolp heeft getriomfeerd. Daar valt heel wat op af te dingen.

Vogelaar kreeg steeds weer extra tijd om de financiering voor haar 'prachtwijken'-plan rond te krijgen, slaagde erin het door vriend en vijand omarmde plan voor een databank van criminele Antillianen af te keuren, faalde opzichtig in haar optredens in nieuwe én oude media, weigerde zich te conformeren aan de door Wouter Bos - haar superieur - uitgezette lijn en was drukker met thee drinken in buurthuizen en verbeteren van taalfouten van ambtenaren dan met hoofdzaken.

Naast een soms letterlijk misselijkmakende openbaarmaking van privézaken ('Op de site van NRC Handelsblad laat [iemand] weten al meteen te hebben gezien dat je een slechte BH draagt. En dat terwijl ik elk jaar honderden euro’s uitgeef aan je La Perla-lingerie!') is Twintig maanden knettergek boven alles een gemeen staaltje rancuneus natrappen. Wouter Bos kon het geschutter van de minister niet meer aanzien en stuurde haar de laan uit en nu zal de weggestuurde juffrouw wel even de vuile was buiten hangen en laten zien wat een eikel die Bos eigenlijk is.

Mijn wereldje is het gewoon niet, die 'Haagse postzegel', verkondigt Vogelaar nu. Wouter Bos die heel progressief opteert voor een andere integratiekoers, dat kan er bij de minister niet in. Daar komt haar communistische verleden misschien wel doorsijpelen: recht in de leer, wij veranderen de maatschappij wel, de maatschappij zal onze ideeën niet beïnvloeden. En zo'n pleefiguur sloeg ze niet in de media, dat was alleen in de 'populistische media', want daar walgt ze van, net als van Wilders en de tekeningen van Gregorius Nekschot.

Vogelaar doet net of zoiets als GeenStijl een exces is, een kwaadaardig gezwel in het publieke lichaam. Ze heeft niet in de gaten dat een shocklog als GeenStijl zo succesvol kan zijn omdat het perfect inspeelt op de tijdgeest, op nieuwe mogelijkheden om kritische journalistiek te bedrijven en op de noden en interesses van een nieuwe hoger opgeleide generatie met een navenant ander wereldbeeld die zich niet meer zo makkelijk van alles wijs laat maken. Iets vergelijkbaars geldt voor het succes van een politieke relschopper als Wilders. Iedere samenleving krijgt de Wilders die zij verdient. Wie dat niet wil inzien, is inderdaad knettergek.

[Zaterdagnacht] Ella Vogelaar, let je even op?

Als het waar is dat mooie mensen eerder een baan vinden dan lelijke...
Als het waar is dat mooie mensen vervolgens meer geld uitgeven...
Als het waar is dat consumenten die veel uitgeven goed zijn voor de economie...
Als het waar is dat 'we' in moeilijke economische tijden leven...
Als het waar is dat immigratiestromen een probleem vormen...

Dan mag minister Ella Vogelaar best eens serieus naar onderstaand fragment kijken: