Door roeien en ruiten. Laatste blog

Nihil novi sub sole

De voltallige wereldpers had vorige week de kampementen opgeslagen in onze moerasdelta om verslag te doen van de 'kwartfinale' tegen de populisten - pardon, de 'verkeerde' populisten -, aldus Rutte. Nederland weer even de navel van de wereld - wat een weelde.

  Er stond wat op het spel, zo mochten we van de buitenlandse verslaggevers vernemen, want de reputatie van het open en tolerante Nederland stond op de helling: zouden de Hollanders hun verstand erbij houden of zouden ze hun onderbuik laten spreken?

  Je ging er bijna door hopen dat Wilders toch zou winnen, opdat we eindelijk eens konden afrekenen met dat fabeltje van het o zo tolerante Nederland. Historisch gezien was wat we nu tolerantie noemen in hoofdzaak een vorm van geslepen mercantilisme, terwijl het in het nabije verleden in de gedaante van het cultuurrelativisme vooral een ideologisch dogma is geweest dat het sociale bindweefsel van de samenleving uiteen heeft gereten.

  Maar Wilders won niet - dat wil zeggen, hij werd niet de grootste - en de vlag ging uit, te beginnen bij het Brussels geboefte. Jean-Claude Juncker bracht een toast uit: deze verkiezingsuitslag was een collectieve stem vóór Europa. Guy Verhofstadt proclameerde dat Nederland een pro-Europees bastion bleef.

  De mensen hebben evenwel noch met hun verstand, noch met hun onderbuik gestemd, ze hebben het ultrakortetermijngeheugen laten beslissen. Vier jaar lang hebben ze zich kapot geërgerd aan de volksverlakkerij van Mark 'Pinokkio' Rutte & Zijn Boevenbende van Bonnetjes & Inlegvelletjes, maar één zaterdag het land verdedigen tegen Erdoğans aanvalsplan was genoeg om als een blad aan een boom om te draaien.

  Dat menigeen zijn voor Wilders gereserveerde stem uiteindelijk niet op de PVV heeft uitgebracht omdat de partij bij voorbaat overal van uitgesloten werd, komt bij de victorie kraaiende commentatoren niet op. De PVV zelf vertoonde overigens ook allesbehalve de gretigheid om het momentum te verzilveren. Wilders ontdook het debat, en wanneer hij wel meedeed draaide hij zijn inmiddels behoorlijk grijsgedraaide riedels af. Het is te hopen dat zijn trucje nu wel is uitgewerkt, maar zeker is dat allesbehalve.

Meer nog dan de populisten werden de sociaaldemocraten verslagen. De PvdA leed een historische nederlaag. Niemand hoeft medelijden te hebben met de voormalige arbeiderspartij, die de voorbije decennia de traditionele achterban gestaag van zich heeft vervreemd, uit opportunistische, cliëntelistische motieven een vijfde colonne de partij binnenhaalde, en nu met de gebakken peren zit sinds die zich heeft afgescheiden en de nieuwe achterban heeft meegenomen naar Denk.

  Toch kun je niet anders dan enige empathie voelen wanneer je de beelden ziet waarin Attje Kuiken van de PvdA tijdens een debat wordt aangevallen door Farid Azarkan van Denk over de mede dankzij de PvdA aangescherpte regels rond halal slachten: 'U vindt dat deze mensen naar België moeten om een schaap te halen!' schuimbekt Azarkan. Een meute joelende mohammedanen vormt het onheilspellende achtergrondkoor terwijl deze schurk zich intimiderend over het tafeltje naar Kuiken toe buigt.

  Zo kan het dus gaan: je koos ooit voor de softe aanpak om de nieuwe Nederlander te paaien, plaatst allochtonen op je lijst om die mensen als stemvee aan je te binden, en voor je het weet blijk je het Paard van Troje te hebben binnengehaald dat, eenmaal losgebroken, je het verwijt maakt je mensen naar België te jagen voor een schaap. O, PvdA.

  Overigens doet het gejeremieer van de PvdA-partijbonzen evenzeer pijn aan de oren. De partij moet zichzelf opheffen (Oudkerk), de negen zetels kunnen beter aan GroenLinks worden geschonken (Plasterk). Alsof deze mastodonten de voltooidlevenwet van Doodbidders66 alvast maar op hun eigen partij willen uitproberen.

  Van het CDA dachten we vier jaar geleden ook dat het einde oefening was, en kijk nu eens: een wederopstanding in de beste christelijke traditie. Zo is ook de PvdA nog lang niet opgegeven. Gewoon maximaal vier jaar oppositie voeren tegen het aanstaande kabinet, en dan met Aboutaleb aan het roer de volgende verkiezingen in.

Hoewel GroenLinks een van de winnaars is en waarschijnlijk zal gaan regeren, bleek Jesse Klaver toch niet veel meer dan de mediahype die hij was: structureel overschat in de peilingen, vooral aanbeden door zwijmelende meisjes, inclusief mejuffrouw Jinek: 'Jesse, je bent een rockstajjrr!'

  En dan zit daar bij de nabeschouwing uitgerekend Paul Rosenmöller zich te verkneukelen over de verkiezingscampagne van GroenLinks, terwijl Pim Fortuyn straks alweer 15 jaar in zijn graf ligt, Fortuyn die, aldus destijds diezelfde Rosenmöller, 'niet gewoon rechts, maar extreemrechts' was, Rosenmöller die sindsdien vooral in het nieuws kwam wanneer hij, zelfbenoemde strijder tegen de graaicultuur, weer eens schaamteloos zijn zakken had gevuld uit de pot met publieke middelen en pas onder grote druk bereid was de poen terug te storten, diezelfde Rosenmöller zeg ik, die zit zich daar dan te verkneukelen over de zege van zijn partij en de campagne te prijzen, die geleid werd door Wijnand Duyvendak, ministerie-inbreker en kopstuk binnen de extreemlinkse RaRa, uit dezelfde duister-activistische hoek als de moordenaar van Fortuyn.

  Duizelingwekkend ergerniswekkend.

  Fortuyn was de laatste weken ineens opvallend vaak in het nieuws. Het begon met Alexander Pechtold bij Pauw & Jinek: Fortuyn had gelijk, ik keek destijds weg van de problemen, gaf Pechtold grootmoedig toe. Goedkoop, gratuit grootmoedig, bedoel ik. Hoeveel mensen zijn er toen, voordien en nadien niet weggezet als racist, als extreemrechts, als xenofoob - de hele santenkraam -, sociaal en maatschappelijk geslachtofferd op het aambeeld van de politieke correctheid? Er zijn letterlijk mensen gesneuveld, Pechtold, met dat wegkijken van jou. Maar er lering uit trekken, verantwoordelijkheid nemen, de consequenties aanvaarden? Ach, vergissinkje, kan gebeuren.

  Toen kwam Jeroen Dijsselbloem op de radio: Fortuyn had gelijk, vond ook de Dijs, die destijds integratiewoordvoerder van de PvdA was. 'Hij had het over Marokkaanse en Turkse jongens die de straten van Rotterdam terroriseerden. Fortuyns boodschap was om zelf voor je normen te gaan staan en die niet te laten aantasten. Ook als je samenleving door migratie verandert. Het is legitiem om tegen nieuwkomers te zeggen dat ze zich in onze normen en waarden verdiepen.' Ja, zalvende woorden en zo, maar kwam daar toen maar eens om.

  'Ik weet niet meer wat ik toen dacht, maar ik ben het nu met hem eens.' Nou, we kunnen zo wel raden wat Dijsselbloem toen dacht, of wat hij misschien toen al wel dacht maar niet mocht uitspreken van zijn baas Ad Melkert, uweetwel, die van dat chagrijnige bakkes en van 'Nederland, word wakker!'

Intussen hebben de exorcisten een nieuwe duivel gevonden, en wel in de persoon van Thierry Baudet, die met zijn Forum voor Democratie twee zetels behaalde. Met weinig middelen maar met tomeloze energie wist Baudet in amper een paar maanden tijd een partij uit de grond te stampen en de Kamer binnen te loodsen. Ongehoord is de kwaadaardigheid waarmee het columnistendom en de socialemediagestapo de kersverse parlementariër sindsdien te lijf gaan.

  Asha ten Broeke (de Volkskrant) begreep niet hoe het mogelijk was dat de partij Artikel 1 van Sylvana Simons nul zetels had behaald, want in haar 'socialemediabubbel' stemde iedereen erop.

  In plaats van dan de logische conclusie te trekken dat die bubbel blijkbaar een tamelijk kortzichtig, om niet te zeggen bekrompen wereldbeeld oplevert, trekt ze liever van leer tegen Baudet, die een 'verkrachtingsverheerlijkende fascist' (sic) zou zijn.

  Zoals dat tegenwoordig gaat werd de bepaald niet appetijtelijke Ten Broeke vervolgens bestookt door het getokkificeerde geteisem, met reacties van de categorie Asha ten Broeke, daar trap ik mijn hond nog vanaf. Voer voor een nieuwe column natuurlijk. Gevolg: de goegemeente bemoederde de gekwetste ziel, over de wanstaltigheid van de oorspronkelijke column werd met geen woord meer gerept.

  Het Algemeen Dagblad liet ene Anne Fleur Dekker aan het woord, die Baudet ook al 'fascistoïde' mocht noemen. Anne Fleur afficheert zichzelf als 'activist', 'marxist' en 'veganist', iemand dus die in ideologisch opzicht in dezelfde onwelriekende moestuin rondscharrelt als Volkert van der Graaf.

  Dekker zou stemmen gaan tellen in Hilversum, Stel je voor, iemand met zo'n agenda die zonder enige vorm van controle stemformulieren op het juiste stapeltje moet leggen! De gemeente werd gelukkig bijtijds op haar antidemocratische inborst gewezen en stak er een stokje voor.

Maar ook het intellectuele puikje van Nederland hield zijn kruit niet droog. Buitenhof bracht ons socioloog Willem Schinkel. Baudet is iemand die 'eigenlijk' racistische en seksistische uitspraken doet, aldus Schinkel, zo maar even tussen neus en lippen door. 'Eigenlijk', alsof iemand van racisme en seksisme beschuldigen iets is wat we even in een bijzin doen, alsof dat niet een verkapte oproep tot ingrijpen is die altijd in verkeerde handen valt.

  Schinkel is een uitgesproken tegenstander van integratie van nieuwkomers en pleitte in 2012 voor een nieuwe 'politisering' die zich 'links van links' moest manifesteren. Links van links, ja. Ultralinks, links-radicaal, extreemlinks - allemaal geperverteerde begrippen, dus noemen we het links van links, moet hij geredeneerd hebben, maar het blijft natuurlijk hetzelfde dubieuze uiterste waar men zich beter verre van houdt.
  'Het integratiedebat heeft weinig baat bij dit trieste proza', schreef Max Pam al eens over een onleesbaar opstel van de socioloog.

  Schinkel, door Arend Jan Boekestijn een 'extremist' genoemd en door René Cuperus een 'jihadistische intellectueel', maaide ook Ahmed Aboutaleb nog even neer, door de moedige Rotterdamse burgemeester ervan te betichten 'Turken in elkaar te hebben geslagen'.

  Ik zeg het niet vaak, maar wat een gotspe. Nou ja, ik zeg het wél vaak, maar nooit was het zo gerechtvaardigd. Dit is gewoon onvervalste Erdogan-retoriek.

Het voorlopige dieptepunt werd bereikt door VPRO-medewerker Michael Schaap, beter bekend - naar verluidt - als 'De Hokjesman'.

  Hij twitterde: 'Je zou je hond nog niet op Asha zetten, dixit Baudet.' Maar dat had Baudet helemaal niet gezegd, het was een uitspraak van een van de laffe scheldkanonniers. Hiermee geconfronteerd koos Schaap de vlucht vooruit: 'Hij zei het kennelijk niet. Fuck him anyway. Druiloor en hufter ineen.' Dit is zo laagbijdegronds, werkelijk ongehoord. Kunnen die moslims van Azarkan als ze in België een schaap moeten gaan halen deze Schaap niet als ruilmiddel inzetten?

  Zo'n lastercampagne is kenmerkend voor links van links. Waar rechts van rechts altijd een groep aanwijst die tot zondebok wordt gebombardeerd, daar is extreemlinks gespecialiseerd in het belasteren, beschadigen en uiteindelijk onschadelijk maken van individuen. Je legt diegene woorden in de mond die hij óf in een totaal andere context óf in het geheel niet heeft gezegd, en als dat uitkomt speel je de vermoorde onschuld of maak je een halfslachtig terugtrekkende beweging om vervolgens vrolijk door te gaan met je haatcampagne. Het is de klassieke parabel van Barbertje van Multatuli.

  (Wat beide extremismen overigens gemeen hebben is dat ze uitgesproken 'pro-Palestina' zeggen te zijn, uweetwel, het slecht plakkende label waardoorheen in hun geval het aloude antisemitisme overduidelijk waarneembaar is.)

Kort na de verkiezingen circuleerde er op internet een afbeelding van een alinea tekst uit een boek van Baudet, waarmee de demoniseerders zijn levensgevaarlijke misogynie meenden te kunnen aantonen. Het bleek echter een passage uit Voorwaardelijke liefde (2014), Baudets roman, en de erin ontvouwde gedachten waren die van het personage. Maar hij is het zelf, aldus de Annefleurigen.

  Is Baudet dan dus ook een voorstander van vrouwenbesnijdenis? De hoofdpersoon van die, naar mijn mening overigens niet zo geslaagde roman, laat aan het eind immers zijn vriendinnetje deze ingreep ondergaan.

  Baudet voert in zijn roman een personage op dat deels op hem geënt is en met dat imago aan de haal gaat. Harry Mulisch werd zelfingenomenheid verweten, in De pupil (1987) liet hij een alter ego over zichzelf opmerken: 'Ofschoon ik een grondige hekel had aan zelfingenomenheid, ontveins ik mij niet, dat ik vaak zeer onder de indruk was als ik aan mijzelf dacht.' Baudet wordt op basis van zijn bijdrage aan de Fifty Shades/Julien Blanc-discussie vrouwonvriendelijkheid verweten, in Voorwaardelijke liefde levert de dolgedraaide protagonist Gregor zijn vriendinnetje over aan de vernederendste van alle behandelingen.

  Het zijn de wegen van de literatuur.

  Overigens heeft Baudet wel meer gemeen met Mulisch. Die laatste was de meester van de ironische zelfvergroting: het verwijt ijdel en arrogant te zijn pareren door het niet te bagatelliseren maar er juist een schepje bovenop te doen. Zo ook Baudet, die op het verwijt een elitaire kwezel te zijn reageerde met een quote in het Latijn. Dat is zelfironie, maar zoals Mulisch al wist: in Nederland is men daar absoluut ongevoelig voor.

  Angstaanjagend, deze hedendaagse boekverbranders met hun hetze. Je zou toch denken dat we hier sinds de processen tegen W.F. Hermans en Van het Reve vanaf waren.

  Het verschil is dat het destijds geborneerde gereformeerden en overmoedige katholieken waren die reclameerden over een paar hun onwelgevallige passages in romans, terwijl het nu onberekenbare activisten zijn die niet alleen in het geweer komen maar er ook eentje in een la hebben liggen, of tenminste zulke mensen kennen dan wel zouden kunnen inspireren.

De disproportionaliteit van deze demonisering is des te verbijsterender als men bedenkt dat er met Denk drie pionnen van Erdoğan, misschien wel de enige prominente politicus van het moment die zich daadwerkelijk als een fascist heeft geprofileerd, in de Tweede Kamer zijn gekomen.

  De politiek heeft al noodverbanden moeten leggen om de lange arm van Ankara buiten de commissie-Stiekem te houden: alleen de vijf grootste partijen zetelen er nog in, eventueel aangevuld met andere partijen op uitnodiging. Het is zeker niet denkbeeldig dat Denk in de nabije toekomst bij die vijf gaat horen. De partij werd nu al de grootste in de getto's van de grote steden. Het zaadje is geplant, de wortels vertakken zich onder de oppervlakte, het onkruid schiet op. Zelfs tot diep in België nu: de onvermijdelijke Abou Jahjah, godbewaarons, gaat geïnspireerd door het succes van Denk ook al de politiek in.

  Het is een hersenbreker: wat brengt een weldenkend mens ertoe Denk buiten schot te laten en alle pijlen, gedoopt in het bijtendste zuur, op Baudet te richten? Ik bedoel: wijs mij gerust het gevaar aan waar je het meent te ontwaren, maar de ongekende verbetenheid en haatdragendheid waarmee dat gebeurt, de huichelachtigheid ook, waar komt dat in godsnaam vandaan?

  De psychiater Esther van Fenema - misschien is er inderdaad een psychiater voor nodig om het te duiden - verklaart het uit de Nederlandse volksaard: 'de onstilbare behoefte om te controleren, te castreren en te nivelleren'. En om te 'ontmaskeren', kunnen we daaraan toevoegen, naar de fameuze analyse van Menno ter Braak door W.F. Hermans. Voor Ter Braak was het ontmaskeren van het Kwaad uiteindelijk een geval van 'persoonlijke penitentie', meende Hermans: 'Als ik de duivel maar overal ontmasker, denkt de christen, kom ik wel in de hemel. Als ik maar veel ressentiment ontmasker, denkt Ter Braak, ben ik... krijg ik... Ja, wat was hij dan, kreeg hij dan?'

  Dan deug ik, kunnen we inmiddels wel invullen, dan krijgt de ontmaskeraar een verlenging van zijn verblijfsvergunning in Deugdorp. De betreurde Vliegende Panters wisten het al in 2006 in hun onvolprezen 'Deuglied' vlijmscherp te verwoorden: 'Les 1 van willen deugen: huichel en wees laf.'

Asha ten Broeke kon Baudet 'op idealen niet betrappen', schreef ze ook nog, heerlijk helder huichelachtig. Baudet is iemand met wiens idealen ik het hartgrondig oneens ben, bedoelde ze natuurlijk, maar zoiets zorgt in die hoek onmiddellijk voor kortsluiting: in de bubbel van de Ten Broekes van deze wereld ben je het nooit oneens met iemand, daar bestaan geen andersdenkenden, daar bestaan alleen mensen die deugen en de rest zijn fascisten.

  Frank Poorthuis van het Algemeen Dagblad leek wel een serieuzere poging te willen wagen het fenomeen Baudet te demonteren, maar hij was niet belezen en niet geïnformeerd genoeg, zo gaf hij zelf grif toe: 'Natuurlijk, ik heb niet al zijn boeken uitgelezen, maar anderen gelukkig wel.' En dan vervolgens uitgerekend naar Sander Philipse verwijzen, de lippenstiftdragende social justice warrior die zelfs in eigen kring om zijn NSB-methoden wordt gehaat.

  Philipse meende aan de hand van een foto van Baudets boekenkast te kunnen aantonen dat hij een nazi is.

  Tja, als we zo gaan beginnen. In mijn kast staat het boek Voor Europa! van Verhofstadt en Cohn-Bendit, ben ik dan ook een federatiefundamentalist? En omdat ik het halve oeuvre van Grunberg bezit vind ik zeker ook automatisch dat het nazisme nuttig was omdat het ons Angela Merkel heeft opgeleverd?

Mark Rutte heeft geen visie en is daar trots op: visie is een 'olifant die het zicht belemmerd' heeft hij gezegd. Nederland is onder zijn leiding uit de crisis gekomen, pocht hij nu, en dus heeft hij het goed gedaan. Onder zijn leiding, ja, maar niet door zijn leiderschap. Integendeel: er is veel te hard bezuinigd, zo wees een rapport van ING uit, waardoor het hier veel langer heeft geduurd dan nodig was voor het weer beter ging.

  Baudet etaleert een visie die de olifant in de kamer benoemt. Hij appelleert aan een gevoel van urgentie: zijn boodschap is dat wat we betreft een aantal belangwekkende thema's - de EU, de euro, massa-immigratie, de toekomst van de democratie - op een kantelpunt in de geschiedenis staan.

  W.F. Hermans zei ooit in een interview met 'een geologische blik' naar de geschiedenis te kijken: de aarde is 3 miljard jaar oud, menselijk leven is er pas 1 miljoen jaar, de moderne mens hoogstens achtduizend jaar. Oftewel: de mens neemt in deze constellatie zo'n marginale rol in dat elk streven zinloos is.

  Die geologische blik is het andere uiterste van de economische blik van Rutte. Beide perspectieven zijn fundamenteel apolitiek.

  Veeleer gaat het nu om de 'demografische' blik van de middellange termijn: de vergrijzing in West-Europa versus de bevolkingsexplosie in met name Afrika en de impact die beide ontwikkelingen op ons land zullen hebben - dat wat in agitatorische kringen ook wel de 'omvolking' wordt genoemd.

  Tegen 2050 zal de Afrikaanse bevolking, met name in de Subsahara, verdubbeld zijn. Niger telt nu 17 miljoen inwoners, in 2050 55 miljoen. Nigeria nu 166 miljoen, in 2050 278 miljoen. Ethiopië: van 90 naar 186 miljoen. Enzovoort.

  Miljoenen Afrikanen zullen dan staan te popelen om naar de toch al steeds drukker wordende steden van het 'rijke' Europa te trekken. Het valt ze niet kwalijk te nemen, maar het stelt ons wel voor fundamentele keuzes, want als het inderdaad zo ver komt is er helemaal geen vrij en rijk Europa meer, met een verzorgingsstaat en sociale vangnetten en dergelijke verworvenheden, niet meer voor ons natives maar ook niet voor de nieuwkomers.

  Immigratie van die proporties zal instabiliteit veroorzaken, overbevolking is een prikkel voor oorlog, welvaarts- en welzijnsdaling kunnen ertoe leiden dat men levensruimte gaat opeisen, desnoods met genocidaal geweld jegens een zondebokgroep.

Het is een kardinale kwestie die om visie schreeuwt, maar verder heb ik er alleen Sybrand Buma (CDA) over gehoord. De leus van de CDA-campagne was dan ook 'voor een Nederland dat we door willen geven'. Buma kreeg uiteraard onmiddellijk het verwijt de racistische retoriek van de populisten te hebben overgenomen. (Overigens was het jammer dat het 'radicale midden', mijns inziens nog steeds een behartigenswaardige politieke koers, dit keer nauwelijks meer als campagneslogan werd gebruikt terwijl er juist nu zo'n behoefte aan was. Baudet wil zijn FvD als een middenpartij positioneren - misschien is er een vorm van samenwerking mogelijk.)

  De Buma's en Baudets waarschuwen voor de destructieve kracht van een migratiestroom van de geschetste proporties, de Anne Fleurs pleiten voor een 'grenzeloze solidariteit'. Beide visies kunnen geattaqueerd worden, maar dat gebeurt niet. Want het gaat nooit en nergens over de ideeën, de vergezichten, de inhoud, het gaat alleen over de buitenkant, de voorkant, de persoonlijke verdachtmaking en de radeloze en redeloze rancune. Na de casus Wierd Duk in de eerste maanden van 2016 is de casus Thierry Baudet daar het zoveelste moedeloos makende voorbeeld van.

  Telkens weer die tergende flauwekul over de pianofoto en het lavendelzakje, telkens weer die fixatie op 's mans uit de bocht vliegende hyperbolen. De stijl fungeert als alibi om niet op de achterliggende probleemstelling in te hoeven gaan. Nergens ook maar een serieuze overweging van de door Baudet in De aanval op de natiestaat geformuleerde 'derde wegen' van 'multicultureel nationalisme' en 'soeverein kosmopolitisme' bijvoorbeeld, of zelfs maar een beschouwing over de haalbaarheid van de door hem zo gewenste Nexit.

  Er zijn tal van redenen om eurokritisch, -sceptisch of zelfs anti-EU te zijn - de vechtscheidingmentaliteit jegens de Britten is het recentste voorbeeld -, maar laat ik de meest evidente noemen: zo lang men vrolijk doorgaat om het hele zootje maandelijks van Brussel naar Straatsburg te verplaatsen (kosten: meer dan honderd miljoen euro) vind ik het moreel pervers om niet tegen deze EU te zijn. Maar dat betekent niet dat een Nexit de oplossing is. Een serieus debat daarover wordt echter consequent bij voorbaat ondermijnd door botsende belangen, bangmakerij en ideologische dogma's.

  Dat was bij Fortuyn natuurlijk net zo: louter ophef over een interviewuitspraak, geëmmer over zijn avonturen in de darkroom, calvinistisch gefemel over zijn dandyeske gedrag en ego ('Ik word minister-president van dit land!'). Niemand heb ik toen gehoord over de mogelijke analytische waarde van Fortuyns metafoor van de 'verweesde' samenleving - hét kernidee van zijn denken - als verklaringsmodel voor de problematiek van een te snel ontzuilde moderne maatschappij, niemand over de ideologische en praktische potentie van zijn oplossingsvoorstel van een terugkeer naar de 'menselijke maat' - niemand. Ja, achteraf, toen het al te laat was, toen kwamen de serieuze studies, toen namen de andere partijen het gedachtegoed stilzwijgend over. Lees Zielloos Europa (1997). Alsof het gisteren is geschreven.

Vijftien jaar verder, maar niets geleerd. Weer komen de demoniseerders uit ivoren torens afgedaald en uit duistere holen gekropen. Dit is geen verdediging van Thierry Baudet, maar een aanklacht tegen de manier waarop het 'debat' in Nederland altijd weer moet worden gevoerd, een essay uit ergernis omdat hier blijkbaar niets van het recente verleden is geleerd.
  Een luttele twee zetels en alle alarmen in Deugdorp gaan af. Of zou het zo zijn dat de dorpsbewoners wel inzien dat FvD zo maar eens een factor van betekenis kan gaan worden in de toekomst? Wie weet, er is ook een gerede kans dat het voortijdig implodeert. Baudet is in ieder geval iemand die door roeien en ruiten gaat om iets te bereiken en dat is een manier die zowel respect afdwingt als angst inboezemt. 

  Val de politicus tot die tijd gerust aan hoor, maar op argumenten a.u.b., op de inhoud, en in het debat. Betoog dat zijn visie ongefundeerd is, zijn visioenen onhaalbaar zijn, zijn oplossingen onzinnig, of voor mijn part een averechts effect hebben, maar niet bij het minste of geringste dat het extreemrechts is en de visionair een fascist en een nazi en wat dies meer zij, want dan worden as we speak op muffe zolderkamers en in duistere kelders de messen geslepen, de kogels opgepoetst.

  Er is wel één belangrijk verschil met die omineuze jaren 2001-2002: waren het vijftien jaar geleden de politici (Melkert, Rosenmöller, De Graaf) die, weliswaar geruggensteund door bepaalde media- of mediafiguren (NRC Handelsblad, Job Frieszo, en natuurlijk Marcel van Dam als bruggenhoofd) voorgingen in de lugubere demoniseringsdans, daar gedragen de politici van vandaag zich over het algemeen een stuk fatsoenlijker en is het vooral het Gilde van de Kleine & Grote Meningen dat, ongetwijfeld ook vanuit een verstikkende distinctiedrang, een kabaal maakt dat zeer doet aan de oren.

Er zijn te veel columnisten, er zijn te veel twitteraars, er zijn te veel bloggers. Iedereen runt tegenwoordig zijn eigen open afdeling.

  P.F. Thomése hierover in 'Mijn reizen door cyberspace' (Verzameld nachtwerk, 2016, p. 37-38): 'Je ziet op het internet voortdurend dat de deelnemers het liefst zelf schrijven. Zelf het middelpunt zijn van dit onuitputtelijke universum. Die aanwezigheidsdrang, zeg maar gerust aanwezigheidsmanie verklaart ook de krankzinnige accumulatie aan "informatie". Iedereen schept zijn eigen helderheid, ieder hecht aan zijn eigen statements in dit uitdijend heelal vol uit hun baan geslingerde meteoren.'

  Een citaat als een mokerslag. En het noopt tevens tot zelfreflectie. Dit blog bestaat deze maand precies tien jaar, een myriade aan meningen, gedachten, aanzetten, probeersels, essays en andere opinies zijn cyberspace in geslingerd.
  Het begon ooit als een soort openbaar dagboek, maar door de jaren heen werd het persoonlijke vaker verruild voor het politieke, het anekdotische voor het analytische, het verslag voor de mening. De frequentie ging omlaag, de lengte van de stukken omhoog.
  Altijd was het met het doel helderheid te scheppen, voor mijzelf in de eerste plaats. Maar men wordt het ook een keer moe, en ik hecht ook niet zo aan mijn 'statements' - die overigens ook niet vrij bleven van ontmaskeringsdwang.

  Na 1340 blogberichten is het wel een keer mooi geweest, naar wij dachten.

  Bij dezen verontschuldig ik mij.

Geschreven 22-26 maart

Poubelle en de Brusselse nomenklatoera

Toen in augustus de longlist voor de ECI Literatuurprijs bekend werd gemaakt, reageerde menigeen verbaasd dat Poubelle van Pieter Waterdrinker er niet op stond. Eindelijk was er weer eens een Grote Roman verschenen, die bovendien zeer gunstige kritieken had gekregen, en nu stond het boek niet eens op de groslijst. Het argument dat zoiets een altijd subjectieve keuze van een jury betreft ging niet op, want dat is pas het geval bij de shortlist - een longlist is veeleer een overzicht van wat er het voorbije jaar aan belangwekkends is verschenen.

   Jeroen Vullings (VN) schreef zelfs dat de jury zich hiermee diskwalificeerde. Als boekbespreker voor de Nieuwsshow heeft hij de roman nu in elk geval wel kunnen voordragen voor de verkiezing van het beste boek van 2016, en hij doet dat met een vibrerende formulering: 'Af en toe gebeurt het: iemand waagt zich aan de grote roman over onze tijd. In de handen van de meer-meer-meer-schrijver Pieter Waterdrinker, met zijn sanguinisch Russisch gemoed, zijn hermansiaans wereldbeeld en zijn breugheliaanse pen leidt dat tot een onweerstaanbaar pandemonium, waarin bevallige inslechte vrouwen en principeloze profiteurs hun hitsige reidans volvoeren in het Wilde Oosten.'

   In Poubelle wordt met romaneske middelen het falen van de EU-politiek en bij uitbreiding het failliet van de huidige elite genadeloos blootgelegd. Hoofdpersoon van dit vuistdikke epos (544 blz.) is Wessel Stols, Europarlementariër namens de sociaaldemocraten en daarnaast gevierd columnist van een gerespecteerd dagblad. Hij reist af naar Oekraïne wanneer daar de opstand uitbreekt, speecht op het Maidan-plein en raakt zo betrokken bij de oorlog in het oosten van het land.

   De decadentie van het Europees Parlement wordt haarfijn beschreven. Als Wessel in Brussel aankomt wordt hij daar 'door één van de auto's met chauffeur, waarvan de Europese instellingen er een hele vloot op nahielden om de afgevaardigden als vorsten te behandelen, opgewacht'. De gang van zaken in de Brusselse paleizen wordt in een serie sprekende voorbeelden getoond. 'Meteen was Wessel Stols weer volledig opgenomen in de Europese bijenkorf, waarvan de honingraten ononderbroken dropen van de honing die op bijna Bijbelse wijze, als bij de wonderbaarlijke vermenigvuldiging, voortdurend opnieuw werd aangevuld. Hij tekende de presentielijst voor zijn dagvergoeding van driehonderd euro, nam de lift, marcheerde door de gangen. In een zaaltje met naargeestig tl-licht woonde hij een matig bezochte commissievergadering Financiën bij die al na tien minuten door de Duitse voorzitter werd afgebroken en verplaatst naar volgende week.'

   Wessel wéét dat hij acteur is in een beschamende vertoning, dat hij deel uitmaakt 'van een moloch die er vooral was om zichzelf in stand te houden'. Hij schetst het financiële walhalla, met de talloze vergoedingen, declaraties en allerhande potjes waaruit onbekommerd gesnoept wordt. 'Van alleen al wat hij aan kilometervergoeding kreeg moesten doorsnee gezinnen in Alkmaar, Bologna of Boedapest een maand zien rond te komen.' Hij noemt de EU dan ook 'dit geldverslindende circus, waar je als parlementariër bij plenaire zittingen hooguit twee minuten mocht spreken je vooral moest stemmen - stemmen in naam van het volk dat je amper vertegenwoordigde, wat het democratisch gehalte tot een farce maakte en waarvoor je nog eens vorstelijk werd betaald ook'. De parlementariërs menen echter dat ze er recht op hebben. 'Recht op het geld, de luxereizen, de diners, de verkwisting, de privileges.'

   Waterdrinker gebruikt vaak religieus getinte beeldspraak om te laten zien dat dat Europese project tot een van de werkelijkheid losgezongen ideologie is verworden, voortgestuwd door geloofsfanaten: 'Het bijna religieuze doel van een groot en verenigd Europa, waarvan zij de hogepriesters waren, heiligde de middelen.' 'Niemand had hem gemist; nooit werd je hier gemist. De helft van de fractie was sowieso voortdurend op pad. Als discipelen de geloofsbelijdenis voor verdere harmonisering van de glastuinbouw, een lager suikergehalte in chocolade, veiligere paperclips en voor überhaupt meer politieke invloed van Brussel, tot in de verste uithoeken van de unie uitdragend.'

   Maar het is niet alleen blinde geloofsovertuiging, het is ook een decadente omgeving waar zelfverrijking en zedenbederf de klok slaan: 'Of ze verbleven in hun buitenhuis, met hun gezin, alleen, dan wel met een minnaar of maîtresse. Bij voorkeur ergens in het diepe zuiden van Europa [...]. Alleen al daarom wilde het gros van de parlementsleden de zuidelijke landen met alle geweld bij de Europese Muntunie houden: vanwege hun buitenhuizen in een streek waar met euro's kon worden betaald.' De decadentie wordt ook in ogenschijnlijk onbeduidende details uitgeserveerd: 'Vanuit een ooghoek zag Wessel Stols hoe een mede-Europarlementariër, een Tsjech met een buik als een biervat, zich met een witblond fotomodel zedig nestelde in een hoek van de zaak.'

   Behalve als een religie wordt het Europese project ook vergeleken met het communisme, die vorige postreligieuze religie. 'Wat was de Europese Commissie anders dan een kapitalistische verschijningsvorm van het aloude Politburo, waarin een kleine technocratische elite de dienst uitmaakte? Zoals de nomenklatoera destijds amper nog in het communisme geloofde, maar tot op het laatst met hun families bleef profiteren van de privileges, zo werd de ritedans rondom het gouden kalf van de euro in Brussel en in Straatsburg iedere dag opnieuw uitgevoerd. Wie dwars lag, wie de geloofsbelijdenis in twijfel trok, wie het spel wilde verstoren, belandde op de zwarte lijst en werd behandeld als dissident.'

   Wanneer Oekraïne zich terugtrekt uit het Oostelijk Partnerschap en er protesten uitbreken, wordt Wessel namens de partij naar Kiev gestuurd. Op het Maidan-plein spreekt hij de betogers toe, zoals in werkelijkheid figuren als Verhofstadt, Van Baalen en Jacques Monasch dat deden. De verschrikkelijke gevolgen van die onverkwikkelijke daad kennen we maar al te goed: de annexatie van de Krim, een bloedige burgeroorlog en de ramp met de MH17.

   Na die laatste gebeurtenis is Wessel ten einde raad, wordt hij verteerd door schuldgevoel. 'Stel dat hij zich nooit voor het karretje van zijn fractie in Brussel had laten spannen, stel dat hij nooit op dat afschuwelijke koude plein in Kiev had gestaan, om de massa op te zwepen, op te zadelen met louter valse beloftes, door uitsluitend de rechten van de ene partij te verdedigen, die van de andere daarmee automatisch schofferend, was dan die opstand überhaupt wel ontaard in een bloedbad?'

   Hij denkt terug aan meneer Braunkoffer, zijn leraar Duits op het gymnasium in Haarlem. Deze Auschwitz-overlevende had zijn leerlingen ingewreven dat iedereen die in de oorlog niets had gedaan of zich alleen maar aan de kleine collaboratie - als machinist of als wisselbediener of zelfs als restauratiejuffrouw op de stations waar de treinen passeerden - hadden overgegeven, medeschuldig was aan de massamoord. 'Een ketting bestaat uit schakels, en altijd is iedere schakel van belang, iedere schakel' - die woorden van Braunkoffer achtervolgen hem nu.

   'Iedere schakel was belangrijk. Zonder schakels was er geen ketting. Was hij door zijn optreden, door zijn handelen dat louter ingegeven was door egoïstische motieven, waarbij hij geen moment had gedacht aan het lot van de arme Oekraïense boer, maar zuiver aan zijn eigen lot, aan zijn eigen positie binnen Brussel [...] niet mede schuldig aan het ontketenen van de oorlog in het oosten van Oekraïne? En daarmee uiteindelijk ook aan die gruwelijke vliegramp? Al was het maar voor een fractie, een stofkorrel, een nanostofkorrel van deze absurde werkelijkheid?'

   Het neerhalen van de MH17 was ongetwijfeld geen opzet geweest, maar 'het was een ongeluk geweest in een keten van gebeurtenissen, begonnen op het plein in Kiev, de stad waar hij zich had laten fêteren'. In de krant leest hij hoe zijn opvolger als columnist de premier prijst, die had beloofd dat de onderste steen boven zou komen, ook wat betreft de vraag waarom de ambassademedewerkers in Kiev niet hadden gewaarschuwd dat het veel te gevaarlijk was voor dat vliegtuig om daar te vliegen.

   Maar Wessel weet het antwoord: 'omdat ze louter bezig waren met hun carrière, met hun volgende post waar ze hopelijk wel een zwembad hadden. Omdat ze zelfs nu, nu Nederlanders, hun landgenoten, leden van het volk dat hen op goudgerande vliegende tapijten had uitgezonden, in stukken vlees, botten bloed uiteengereten tussen het koren en de zonnebloemen lagen, niet meteen naar het rampgebied afreisden, omdat het procedureel niet mocht, omdat het te gevaarlijk was.'

   Hij ziet de premier, de 'weglachpremier', op tv 'in diepe rouw namens de BV Nederland'. 'Was hij, Wessel Stols, dan de enige in dit land die zich mede schuldig voelde? Die besefte dat hij als paladijn van Europa misschien onvoorzichtig was geweest, roekeloos, de onvoorzichtige roekeloze arrogantie die Brussel zich decennialang vanuit de bladgouden torens had gemeend te kunnen permitteren?' Wessel bezwijkt onder zijn schuldgevoel - er zijn overigens meer spoken uit zijn verleden die hem belagen - en hij maakt een eind aan zijn leven.

   In een interview noemde de auteur de 'schakel'-redenering een gedachte-experiment, en dat is precies wat fictie vermag. In werkelijkheid gaan de betrokkenen immers allesbehalve gebukt onder schuldgevoel. De weglachpremier marchandeert op schandelijke wijze met de uitslag van het Oekraïne-referendum en de oorlogshitsers van de Maidan zitten nog op hun post, het Brusselse evangelie nog fanatieker predikend. Met Poubelle schreef Pieter Waterdrinker zonder twijfel de imposantste roman van 2016. 

Nederland na Trump of Clinton

Voor het tweede debat tussen de Amerikaanse presidentskandidaten ben ik niet opgebleven. De wekker ging om zes uur, anderhalf uur slaap na anderhalf uur satire die bittere ernst is leek me te gortig.

  's Ochtends las ik dezelfde onzin als de vorige keer. CNN wist weer te melden dat Clinton volgens de polls had gewonnen. Het was een peiling onder het kijkersbestand van CNN, dat voor het overgrote merendeel uit Democraten bestaat en dus was het geen geloofwaardige poll.

  Volgens het liveblog van de Volkskrant werd het ijzige debat 'toch met een positieve noot afgesloten'. Op de vraag of ze ook een positief punt van elkaar konden noemen antwoordde Clinton dat ze Trumps kinderen bewonderde. Dat is helemaal geen positieve opmerking, zoals ook Max Pam vandaag opmerkte: 'Als je goed luisterde naar wat Hillary eigenlijk zei, hoorde je volgens mij dit: "Jullie vader is een ongelooflijke lul, maar ik respecteer jullie omdat jullie zo stom zijn om die lul van een vader zo toegewijd te volgen".'

  Uiteraard ging het ook volop over 'pussygate'. De enorme verontwaardiging van de laatste dagen frappeerde me nogal. Eerlijk gezegd zou ik geschokter zijn geweest als er plotseling een geheime opname zou zijn opgedoken waarop Trump een hecht doortimmerde en goed onderbouwde visie op, ik noem maar iets, het gezondheidszorgstelsel ontvouwt. Dat verwachten we immers niet van hem, we verwachten juist domme, holle, botte frasen. Uitspraken over pussygrabbing beantwoorden perfect aan dat verwachtingspatroon.

  Enkele prominente Republikeinen trokken hun steun aan Trump in naar aanleiding van de teksten. Dus niet zijn politieke onervarenheid is het probleem, niet zijn ideeën of het gebrek daaraan, niet zijn soms misselijkmakende gedrag, niet zijn algehele incompetentie en ongeschiktheid, nee, dat was allemaal geen reden om Trump af te wijzen, maar wat machogebral uit 2005 opeens wel.

  Snappen ze bovendien niet dat hun verwerping van Trump juist koren op de molen is van diens electoraat? Hij is de anti-establishmentkandidaat, kiezers steunen hem juist uit afkeer van de incrowd waartoe ook die prominenten behoren.

  Hypocrisie is sowieso een enorme ergernis. Al die Hollywood-'sterren' die de staf breken over Trumps uitspraken over vrouwen. Hollywood of all places, het domein van 12 echtgenotes en 13 minnaressen. En dan zo'n Jerry Springer, die heel moreel verheven zit te twitteren: 'Hillary Clinton belongs in the White House. Donald Trump belongs on my show.' Hij is verdomme met zijn tokkietelevisie medeverantwoordelijk voor deze schertsvertoning. Daar was altijd de vraag of je naar acteurs zat te kijken of naar echte mensen - ik geloof dat er zelfs een rechtszaak aan is gewijd. Er is een hele generatie Amerikanen opgegroeid die geen onderscheid weet te maken tussen verzinsel en werkelijkheid. Trump is hun logische kandidaat.

  De ellende is natuurlijk dat Clinton het andere uiterste van het spectrum vertegenwoordigt: niet de totale politieke nitwit maar iemand die juist veel te goed thuis is in het schimmige politieke wereldje van machinaties, nepotisme en cliëntelisme - zie haar connecties met die doodenge George Soros.

  Interessant voor ons Europeanen was wat beide kandidaten met Syrië voorhadden. Clinton pleitte voor 'more leverage against the Russians', voor de inzet van Amerikaanse commando's, terwijl Trump juist Rusland wil steunen tegen IS en zich verder niet wil mengen in het interne conflict. Hij wil graag beste maatjes zijn met Poetin en zal niet meewerken aan een onderzoek naar Russische oorlogsmisdaden in Syrië.

  Je kunt je afvragen of Trump hiermee, zijn totaal verkeerde motieven ten spijt, de wereldvrede niet van de weeromstuit een dienst bewijst. De Russen dreigen nu de hele tijd met een nucleaire oorlog indien Amerika zich militair in het conflict zou storten. Trumps isolationisme kan dan de-escalerend werken.

  Aan de andere kant is Poetin natuurlijk de onberekenbaarheid zelve. Misschien grijpt hij het momentum juist aan om zijn invloedssfeer nog verder te vergroten, in de wetenschap dat hij van de VS geen tegenstand hoeft te verwachten en Europa zonder de VS weerloos is. Zo liet Trump al weten NAVO-bondgenoten zoals de Baltische staten niet onvoorwaardelijk te steunen bij een Russische inval. Overigens zijn ook de oliedomme provocaties van NAVO-zijde aan de oostgrens hier niet bepaald handig - dat mogen we niet veronachtzamen.

  Rusland roert zich inmiddels volop. Het verstevigt zijn greep op Syrië, opent een luchtmachtbasis in Egypte, onderhandelt over heropening van bases in Cuba en Vietnam en stationeert nu zelfs raketinstallaties voor kernkoppen in Kaliningrad met een bereik van 700 km - dat is al tot aan Berlijn. Bovendien is Poetin dikke maatjes geworden met islamofascist Erdogan. 

  De Amerikaanse presidentsverkiezingen gaan dus ook over de toekomst van Europa, waarbij beide kandidaten een gevaar vormen voor de vrede op het continent. Er zijn dan twee uitwegen mogelijk: 'Finlandisering', dat wil zeggen een verregaande meegaandheid met Rusland, of het sluiten van nieuwe allianties buiten de VS om, bijvoorbeeld met China. Er is ook een derde, nog veel onzekerder mogelijkheid: als volledig soevereine natiestaat buiten alle allianties en antagonismen blijven: een nexit. 

  Deze kwestie, die keuze, het zou dringend een kernthema moeten worden in de aanloop naar de komende parlementsverkiezingen in Nederland.

Omdat Erdogan een moslim is

I
Elma Drayer stelt in de Volkskrant de prangende vraag waarom 'ooit zo respectabele instituten' als NRC Handelsblad, De Bezige Bij en de VPRO opeens zo weglopen met de Belgisch-Libanese onruststoker Dyab Abou Jahjah.

  Dat is eenvoudig: bij elk van de drie is hij gechaperonneerd.

  Bij onze Zuiderburen werd Abou Jahjah ooit mede salonfähig gemaakt door Peter Vandermeersch. Als hoofdredacteur van De Standaard ruilde die de katholieke signatuur van de krant in voor de politiek-correcte heilsleer, met als middellangetermijneffect dat men in 2014 een eindredacteur vrijmaakte om Abou Jahjah een wekelijkse column te kunnen bieden. Nu diezelfde Vandermeersch de baas zetbaas bij de NRC is, vormt ook die krant een gespreid bedje voor onze activist.

  Bij de Bij was het eveneens een Vlaming, ene Katrijn Vanhauwermeiren, die de wolf in schaapskleren binnen wist te loodsen. Dat kunnen we namelijk afleiden uit deze bizarre alinea in een reportage over het rumoer binnen de uitgeverij:

  'Inmiddels heeft De Bezige Bij maatregelen getroffen om ongelukken als deze in de toekomst te voorkomen. Voortaan overleggen de hoofdredacteuren van de verschillende bedrijfsonderdelen fictie, non-fictie en Vlaamse literatuur met elkaar voordat ze besluiten om een titel uit te geven. Dat gebeurde tot nu toe niet.'

  Vanhauwermeiren heeft er dus helemaal op eigen houtje voor kunnen zorgen dat het in de korf van de Bij nu hommeles is.

  En de VPRO? Heeft Abou Jahjah zijn columnistenhonorarium misschien aangewend om tientjeslid van de Voorheen Progressieve Radio Omroep te worden? Of zou er een verband zijn met het feit dat Zomergasten dit jaar gepresenteerd wordt door Thomas Erdbrink, bekend van de geslepen Iran-promotie? Die vriendelijke jongen die met zijn ironische dictie Iran portretteerde als betrof het een aflevering van 't Is Hier Fantasties?

  Om alvast warm te draaien mocht Abou Jahjah bij zijn beschermheer Vandermeersch een opstel inleveren over de mislukte coup in Turkije. Het resultaat is een krakkemikkige hak-op-de-tak-tekst vol kromme redeneringen, onnavolgbare gedachtesprongen en absurde vergelijkingen, dat alles gelardeerd met een flinke schep slachtoffersentiment en een snuf schaamteloze zelfverheffing.

II
De wereld beschouwt Erdogan nu als de belichaming van het kwaad, zo heeft Abou Jahjah geconstateerd. En dat terwijl die arme Erdogan alleen maar af en toe een grote mond opzet tegen Europa, meer niet. Waarom is hij dan toch de gebeten hond? Onze radicale denker heeft het antwoord klaar: omdat Erdogan een moslim is.

  Verdomd.
  Omdat hij een moslim is.
  Is dát het.

  En ik dacht nog wel dat het was omdat in Turkije - dat al in rap tempo naar een dictatuur aan het afglijden was - de dagen van de lange messen zijn begonnen: omdat Erdogan sinds de coup ruim 10.000 militairen, waaronder een paar honderd generaals en admiraals, heeft ontslagen of gevangen heeft gezet. Omdat die gevangenen vernederd, gemarteld en gelyncht worden.

  Ik dacht omdat Erdogan zo'n 2700 rechters en officiers van justitie op non-actief heeft gezet, 8000 politieagenten heeft ontslagen en 17.000 ambtenaren naar huis heeft gestuurd.

  Omdat hij 1577 decanen en andere onderwijsbestuurders uit hun functie heeft ontheven, van 21.000 docenten de onderwijsbevoegdheid heeft ingetrokken en academici tot nader order heeft verboden het land te verlaten.

  Omdat hij 45 kranten, 23 radiozenders, 16 tv-stations, 15 tijdschriften en 3 persbureau's een publicatie- of uitzendverbod heeft opgelegd.

  Omdat hij de noodtoestand heeft uitgeroepen om nog meer macht naar zich toe kunnen trekken, zodat hij nu zelfs niet meer het excuus van een vermeende link met de coup nodig heeft om zijn ideologische zuiveringen door te voeren.
  Omdat hij eerder al de grondwet heeft gewijzigd om de immuniteit van volksvertegenwoordigers te kunnen opheffen en het parlement daarmee te kunnen zuiveren van Koerden - diezelfde Koerden die bij 'militaire operaties' in het Zuid-Oosten van het land massaal worden vermoord of van huis en haard worden verdreven.

  Kortom, omdat Erdogan de rechtsstaat heeft opgeheven en van Turkije een onvervalste fascistische dictatuur aan het maken is.

  Diezelfde Erdogan, mind you, die al eens heeft verklaard het nazi-Duitsland van Hitler als zijn grote voorbeeld te beschouwen voor de staatsinrichting van Turkije.

  Allemaal klein bier, volgens Abou Jahjah. Afbraak van de rechtsstaat? Hij ziet dat toch anders: Erdogan durft slechts 'af en toe de rechtsstaat tot het uiterste te stretchen'. Het staat er echt.

III

En ik al die tijd maar denken dat ik Erdogan als een groot gevaar beschouw omdat ik met lede ogen moet aanschouwen dat hem nauwelijks een strobreed in de weg wordt gelegd.

  Omdat de EU-bonzen na het mislukken van de militaire coup er als de kippen bij waren om Erdogan te feliciteren met 'de overwinning van de democratie en de rechtsstaat' maar vervolgens laf er het zwijgen toe deden toen bleek dat Erdogan diezelfde rechtsstaat - of wat daar nog van over was - in moordend tempo aan het ontmantelen was.

  Omdat ze de onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap niet onmiddellijk beëindigden, zelfs niet opschortten, maar er doodleuk een vervolg aan gaven.

  Omdat Erdogan ook de Turken in het buitenland opstookt om zogenaamde Gülen-aanhangers aan te geven. Omdat hij er daarmee voor zorgt dat ook in ons land en elders in Europa Turken elkaar naar het leven staan, ruiten ingooien, brandstichten en dreigen en bedreigen dat het een aard heeft.

  Maar nee, de werkelijke reden is volgens Abou Jahjah dus dat Erdogan een moslim is. Kritiek op Erdogan = islamofobie. En islamofobie is 'antisemitisme 2.0'. Hij schrijft het echt.
  Islamofobie is niet antisemitisme 2.0, Jahjah, islamofobie is islamofobie. Het zich heel slinks 'antizionisme' noemende antisemitisme, waarvan jij de belichaming bent, dát is antisemitisme 2.0.

  Snel genoeg wordt duidelijk waar het Abou Jahjah eigenlijk om gaat, waar het deze whataboutist uiteindelijk altijd om te doen is: Israël en de Joden. Waarom Erdogan een dictator noemen en Netenyahu (sic) niet? vraagt hij.

  Erdogan is een enge dwaas, een paranoïde potentaat. Bovenal is hij - en dat is de kern van de zaak - een dictator die als een spin in het midden van het explosieve wereldpolitieke web zit. Iemand die door een samenloop van geografische, historische en politieke omstandigheden een ongekende machtspositie heeft en daarmee in staat is Europa ernstig te destabiliseren, niet in de laatste plaats omdat hij met zijn lange arm ten onzent myriaden gewillige aanhangers weet te mobiliseren - jongeren vooral, diezelfde jongeren die door Abou de Opjutter aangemoedigd worden om vooral niet te veel te integreren in de samenleving maar die samenleving juist te wantrouwen en zich te wentelen in de van rancune en ressentiment doortrokken slachtoffercultus. 

  Die levensgevaarlijke combinatie is op Benjamin Netanyahu niet van toepassing. Op Israël is genoeg aan te merken, maar Israël vormt geografisch niet de cruciale verbinding tussen Europa en het kruitvat Midden-Oosten, Israël is geen doorvoerhaven naar Europa voor IS-terroristen, met Israël is geen schimmige deal gesloten over de migrantenstroom, Israël is geen kandidaat-EU-lidstaat, en bovendien hebben we hier geen last van louter aan het land van herkomst loyale Israëliërs die op afstand bestuurbaar met vlaggen de straat op te dirigeren zijn. Dat geldt allemaal wel voor Turkije.

  Abou Jahjah ziet het allemaal niet, hij is verblind door zijn haat jegens Israël, zijn afkeer van Joden, en zijn lucratieve handel in allochtoons slachtofferschap.

  Zij die Erdogan bekritiseren hebben niet 'het morele gelijk', beweert hij aan het slot van zijn epistel. 'Wanneer ze Erdogan als dictatoriaal wegzetten, doen ze dat niet uit liefde voor democratie, maar uit haat voor mannen die het met geiten doen, mannen zoals Erdogan, maar ook zoals ik en velen anderen (sic), met een big mouth en een attitude.' Erdogan en Jahjah, de fascist en de narcist, geestverwanten - fijn dat hij het zelf erkent - door hun grote bek en onbeschofte gedrag.
  En door het feit dat we nog jaren spijt als haren op ons hoofd zullen hebben dat we ooit met beiden in gesprek zijn gegaan.

Brexit, de ctrl+alt+delete van de EU?

I

Hel en verdoemenis staan ons te wachten, althans volgens de onheilsprofeten die de Brexit met geheven vingertje als het begin van het einde van de beschaving voorstellen. De kelderende beurskoersen vorige week vrijdag werden gretig aangegrepen als het schokkende bewijs. Nu de beurzen luttele dagen later alweer gestaag in de lift zitten wordt dat als gegoochel met cijfertjes afgedaan en zou het echte leed zich elders, dieper in de economie manifesteren.

  Andersom werkt het trouwens ook zo. De fanatieke Brexiteers buitelden over elkaar heen om de betekenis van de dieprode cijfers te bagatelliseren, maar nu wijzen ze triomfantelijk naar de koersen en roepen om het hardst 'zie je wel! Niets aan de hand!'

  Zeker is dat niemand met zekerheid kan zeggen wat de Brexit gaat betekenen voor Groot-Brittannië en voor haar voormalige EU-partners. Historisch gezien is dit een situatie zonder precedent. Het ligt bovendien meer voor de hand dat de uiteindelijke betekenis, de ware impact van de Brexit niet zozeer door het vertrek van de Groot-Brittanniërs uit de EU zelf zal worden bepaald als wel door de politieke keuzes die beide partijen nu gaan maken qua hervormingsbeleid en qua invulling van de wederzijdse betrekkingen.

  Waar Farage, Johnson, c.s. direct pleitten voor kalmte en een geleidelijke losmaking, daar beloofden de eerste reacties vanuit bastion Brussel alvast weinig goeds. Daar lijkt men op een rancuneuze vechtscheiding aan te willen sturen.

  Zo'n Jean-Claude Juncker, dat is toch een verschrikking tot en met! Scheef onderuit gezakt in zijn stoel als Jan Mulder in zijn beste Barend & Van Dorp-dagen, kleinzielig fotografen belettend plaatjes te schieten van Farage, diezelfde Farage hautain vragend wat hij eigenlijk komt doen... Waarom stapt Juncker niet op? Dit is toch ook zijn nederlaag? Waarom krijgen ze hem niet weg daar, ter meerdere eer en glorie van de EU?

  Je kunt veel van David Cameron zeggen, maar hij beloofde de uitkomst van het referendum te respecteren, ook al was het raadgevend, en hield zich aan zijn woord. Daarmee toont hij zich overigens een veelvoud van een vent dan onze eigenste premier, die de uitslag van het Oekraïne-referendum niet opvolgt, maar ook niet naast zich neer legt - Rutte doet geen van beide, hij negeert het gewoon!

II

Er is de voorbije week veel gezegd en geschreven over de tweedelingen die door het referendum zichtbaar werden. Tussen hoog- en laagopgeleid, tussen het kosmopolitische Londen en de rest van het land, tussen jong en oud vooral. Jongeren stemden in meerderheid Remain terwijl ouderen voor een Brexit waren.

  De retoriek ging erg ver, tot op het pathetische af. De ouderen zouden de jeugd hun toekomst hebben afgepakt. Helaas vergaten velen er voor de eerlijkheid de opkomstpercentages tegenover te zetten: slechts 36% van de jongeren had de moeite genomen te gaan stemmen. De geëngageerde jongeren zijn dus eerder gepiepeld door hun luie of ongeïnteresseerde leeftijdsgenoten dan door de babyboomers.

  In een reportage van een tijdje geleden werden Britse jongeren en ouderen geïnterviewd. Wat toen opviel was dat de ouderen die aan het woord kwamen een beargumenteerde Brexit-stem gingen uitbrengen, gebaseerd op collectieve overwegingen, terwijl de jongeren niet in het landsbelang dachten maar individueel redeneerden en daarbij bovendien niet veel verder kwamen dan dat ze de privileges van vrij reizen niet kwijt wilden.

  Ook een commentaar dat na de Brexit 'viraal' ging ademde die sfeer: 'the younger generation has lost the right to live and work in 27 other countries. We will never know the full extent of the lost opportunities, friendships, marriages and experiences we will be denied.' Als de ouderen met de onderbuik hebben gestemd, hebben deze jongeren dan met hun hormonen gestemd? Zonder gekheid: die nadruk op 'experiences' is misschien wel typerend voor de individualistische (some say: narcistische) selfiegeneratie, die 'yolo' (je leeft maar één keer) als motto heeft. Wereldreis boven wereldwijs.

  Nieuwsuur had vrijdagavond een reportage waarin een jongere zijn teleurstelling uitsprak over het vertrek van zijn land uit de EU, want hij had over een paar jaar in Europa willen gaan studeren. Het Remain-kamp had hem - en vele van zijn generatiegenoten - blijkbaar wijs weten te maken dat dat alleen kan als je in de EU zit, wat natuurlijk flagrante onzin is.

  Verhofstadt, de oorlogshitser van de Maidan, brieste dat de Leave-campagne 'full of lies' was. Ontegenzeglijk waar, maar dat gold dus net zozeer voor het pro-EU-kamp. Men vergeet allicht dat in dit type referendum, met een verregaande reductie van complexe materie tot een binaire keuze ja of nee, beide kampen geneigd zijn zich over te geven aan simplificaties, verdachtmakingen en volksverlakkerij. Dat zagen we eerder al gebeuren bij ons Oekraïne-referendum en hetzelfde gebeurde ook in Groot-Brittannië. Zo blijken deze al te simpele ja/nee-referenda zich in de praktijk tot kleine informatieburgeroorlogjes te ontpoppen, en zoals in elke oorlog is het eerste wat sneuvelt de waarheid.

III

Wat is nu de belangrijkste les van de Brexit? Afgelopen zondag zag ik bij Het filosofische kwintet ene Melvin Schut, een onuitstaanbaar pedant mannetje maar wel een messcherpe analyticus. De Brexit was volgens hem het logische gevolg van de combinatie van een falende en van de werkelijkheid losgezongen EU-politiek enerzijds en de toename van nationalisme en patriottisme als reactie op de globalisering, die mensen de controle over hun leven doet verliezen, anderzijds. Die tendens kon alleen beteugeld worden door nu eindelijk eens af te stappen van het heilloze streven naar supranationalisme, waar de mislukte EU de monstrueuze belichaming van is, en vol in te zetten op intergourvernementalisme, de samenwerking tussen soevereine natiestaten zonder een overkoepelend politiek orgaan.

  De boodschap is inderdaad dat méér EU nu echt uit den boze is. Minder EU, of ten minste een ingrijpend andere EU is het devies.

  Schokkender dan de Brexit zelf was daarom dat de Eurocratische elite zich zo geschokt en overrompeld toonde door de Brexit. Ze hadden het totaal niet zien aankomen. Het is het hele probleem in een notendop: de antenne voor wat er leeft bij de burger staat finaal verkeerd afgesteld. Nu moet het ineens allemaal anders. Er wordt naar verluidt gewerkt aan een 'flexibele' EU: een tweesporenbeleid, met continuering voor landen die wel verder willen integreren en maatwerk voor landen die het allemaal te snel vinden gaan.

  Er moest eerst een belangrijke lidstaat voor sneuvelen, maar nu kan er opeens wel naar de burger geluisterd worden. Alle onvrede en ergernis, die al jarenlang gisten en borrelen maar stelselmatig geridiculiseerd of gewoon stug genegeerd werden, het is nu ineens wel relevant en urgent.

  Desalniettemin zagen we de hardleerse harde kern van de eurofielen - de Van Rompuys, de Junckers, ten onzent Pechtold en Klaver -, alweer het populisme als de oorzaak van alle ellende aanwijzen - in plaats van als het gevolg van falende politiek - en reflexmatig voor meer centralisering pleiten. Niet een stap terug dus, maar nog een reuzensprong verder. Want intergouvernementalisme en supranationalisme zijn de eerste twee treden van een drietrapsraket, met bovenaan nog het federalisme, het ultieme streven van de EU: zelf een nieuwe natiestaat worden, ter vervanging van de bestaande. De beruchte ever closer union.

  René Cuperus stelde in zijn commentaar in de Volkskrant terecht dat die mantra nu definitief bij het grof vuil moet worden gezet: 'We moeten stoppen met de fictie van de eenwording van Europa.' 'Om een Brexit-domino-effect te voorkomen is een reset van het Europese Project nodig.' Het is wel een aardige metafoor: de elites hebben geen band, geen connectie, geen verbinding meer met hun onderdanen. En als je geen verbinding hebt moet je inderdaad resetten. Dat kan door de zaak opnieuw op te starten - control alt delete. Maar vaker, zoals wij allemaal weten, werkt de rigoureuze methode uiteindelijk toch beter: de stekker eruit.

Referendum, Oekraïne, Poetin

Trouw meldde vandaag dat meer dan een kwart van de Nederlanders nog niet weet dat ze op 6 april naar de stembus mogen. Opmerkelijk, want er gaat al maanden geen dag voorbij of het referendum komt wel ergens aan de orde.

   Wie, zoals ik, zeer geporteerd is voor het referendum maar nog niet weet of hij bij die gelegenheid voor of tegen het associatieverdrag moet gaan stemmen, zijn het gouden tijden. Beide kampen worden gedwongen hun visie op de zaak voor het voetlicht te brengen en te beargumenteren. Het referendum zorgt ervoor dat ik nu al honderd keer meer weet over het verdrag en de voor- en nadelen, de kansen en de gevaren, dan anders het geval zou zijn geweest.

   Zo is mij nu wel afdoende duidelijk geworden dat het associatieakkoord zeker niet alleen maar een handelsverdrag is, zoals Rutte beweert. Het handelsgedeelte van het verdrag valt onder de bevoegdheid van de Europese Commissie en is al per 1 januari in werking getreden. De lidstaten, en via het referendum nu dus ook in directere zin de burgers van een van de lidstaten, gaan over de politieke en militaire paragrafen van het verdrag.

   Blijft de vraag wat in geopolitiek opzicht de slimste keuze is. Eerder zei ik al dat zowel voor- als tegenstanders hun keuze verdedigen met het argument dat de verhoudingen met Rusland niet nog verder op scherp mogen worden gezet. Die onduidelijkheid blijft, hoewel ik moet zeggen dat de voorstanders hier in de meerderheid lijken. Een tegenstem zou Poetin in de kaart spelen - wat dat dan ook moge betekenen.

   Aan de andere kant: Poetin is mordicus tegen nauwere samenwerking tussen de EU en Oekraïne, dus juist een ja-stem, juist die associatie tussen 'Brussel' en 'Kiev' zou dan een reactie vanuit Moskou kunnen ontlokken om Oekraïne in de Russische invloedssfeer te houden - zoals eerder het onverkwikkelijke optreden van Verhofstadt c.s. op het Maidanplein al tot de annexatie van de Krim leidde.

   De discussie tussen Rob Riemen (voor) en Thierry Baudet (tegen) zondag bij Buitenhof was niet zozeer informatief als wel buitengewoon amusant. Twee uitgesproken karakters, niet van arrogantie gespeend, die elkaar op belezenheid trachtten af te troeven - met belezenheid in het werk van de ander als speerpunt. Riemen verloor de discussie en verlaagde zich toen maar tot ad hominems: óf Baudet was zich van zijn drogredeneringen bewust en dan was hij een charlatan, óf hij was zich er niet van bewust en dan was hij een onbenul. 

   Baudet op zijn beurt bleef bewonderenswaardig kalm. Hij had Riemen met gelijke munt terug kunnen betalen toen die aanhoudend onjuistheden bleef debiteren over de boeken van Baudet: óf hij heeft ze niet gelezen en dan is hij lui, óf hij heeft ze wel gelezen maar er niks van begrepen en dan is hij dom - een charlatan respectievelijk een onbenul zullen we maar zeggen.

   Riemen verweet Baudet ook dat hij beter meende te weten wat goed is voor de Oekraïners dan de Oekraïners zelf. Daar had hij wel een punt, afgezien van het feit dat ook 'de' Oekraïners tot op het bot verdeeld zijn. Zelf wierp Riemen zich echter op als woordvoerder van zoiets abstracts en vaags als het 'Europese humanisme', daarbij continu verwijzend naar wat Thomas Mann en andere modernistische intellectuelen honderd jaar geleden over Europa te melden hadden.

   Belangrijker nog is dat mensen als Riemen vergeten dat dat highbrow humanisme alleen voor het elitaire puikje van het rijke Europa een rol speelt in hun doen en laten. De overige 99% van de mensen heeft geen weet en zeker geen boodschap aan die hooggestemde idealen van de geest - ze hebben wel meer aan hun hoofd. Ze leven hun levens in kleine, besloten gemeenschappen, provinciaal, regionaal zelfs, maar tegelijkertijd zien ze dat verre Brussel steeds vaker en steeds meer invloed op hun leefwereld uitoefenen. Dat schuurt, dat zorgt voor onzekerheid, onbegrip, boosheid.

    Het referendum zal voor veel mensen dan ook niet in het teken staan van wat voor Oekraïne en voor de EU het beste is. Mensen stemmen straks niet zozeer voor of tegen een associatieovereenkomst maar spreken de facto hun oordeel uit over de macht en invloed van Brussel, over de plaats van Nederland in een groter geheel. Het referendum is dan pars pro toto, symbolisch voor iets groters. Dat is niet per se een probleem. 

    In feite is elke stembusgang in de praktijk in de eerste plaats een gelegenheid voor de burger om een oordeel uit te spreken over de voorbij periode. Verkiezingen zijn afrekeningen, en pas in de tweede plaats selectie van nieuwe machthebbers. De vraag is of een voor- dan wel tegenstem op 6 april en de gevolgen die de uitslag zal hebben voor het associatieverdrag uiteindelijk een afrekening met Poetin zal blijken of juist een mandaat om zijn macht uit te breiden en Europa verder te destabiliseren.

Oorlog

Nu minister-president Rutte, in navolging van François Hollande en Manuel Valls, officieel heeft verklaard dat we in oorlog zijn met ISIS, levert dit enige duidelijkheid maar ook nieuwe verwarring op.

    Zo'n oorlogsverklaring maakt het bijvoorbeeld gemakkelijker bepaalde maatregelen te treffen om de burger te beschermen. En inzichtelijker en eenvoudiger te accepteren waarom het EK in Frankrijk geen doorgang zal kunnen vinden. Tegelijk drukt het ons nog eens met de neus op het feit dat deze oorlog er een tegen terroristen is, van een andere orde dan een traditionele oorlog tegen een ander, binnenvallend land. Anders was ik nu al lang opgeroepen om onder de wapenen te komen en de landsgrenzen te verdedigen.

    Zoals ik al schreef na de Hebdo-aanslag in januari: de aanval komt dit keer van binnenuit, er is ooit een paard van Troje binnengehaald dat zich vermenigvuldigd heeft en niet meer laat beteugelen.

    De reacties van de commentatoren in het Journaal en bij Pauw, on air toen de terreur nog volop gaande was, waren lachwekkend voorspelbaar. We mochten de islam niet noemen, want we wisten nog niet zeker of het wel extremistische moslims waren. Nee, inderdaad, ik dacht zelf ook aan boze Franse boeren uit de Dordogne. Die roepen ook altijd Allah is groot voor ze zichzelf opblazen...

    Andere reacties waren zelfs stuitend. Rob de Wijk had het gore lef om meteen te wijzen naar populisme, nationalisme en anti-Europa-sentimenten [hij bedoelt natuurlijk anti-EU - anti-deze EU - maar figuren als De Wijk blijven hardnekkig deze stroman inzetten], implicerend dat de toename van de genoemde fenomenen de oorzaak is voor deze terreur en zelfs expliciet stellend dat we nog meer van zulke aanslagen mogen verwachten als we die fenomenen geen halt toeroepen.

    Abject en infaam. Als de onvermijdelijke Geert Wilders kort na de terreur zijn gelijk haalt op twitter en Rutte oproept de grenzen te sluiten, dan valt iedereen over hem heen, en misschien terecht, maar zo'n De Wijk ziet niet of wil niet zien dat hij, aan de andere kant van het politieke spectrum, exact hetzelfde doet: een gruwelijke gebeurtenis aangrijpen om over de nog warme lijken van de slachtoffers zijn politieke stokpaardjes erdoor te drukken.

    Even later deed hij het nog een keer, in antwoord op de vraag van Philip Freriks wat de daders ertoe drijft zulke wreedheden te begaan. Woede over het slachtofferschap van moslimburgers in de Arabische conflicten, de falende Palestijnse zaak, de uitzichtloosheid van de onderkant van de samenleving waar veel allochtonen niet uit geraken in West-Europa, aldus De Wijk.

    De bekende drogredenen. En met drogredenen bedoel ik in dit geval dat al deze zaken voor mijn part legitieme oorzaken mogen zijn voor onvrede, voor boosheid, voor de behoefte om in actie te komen en te protesteren bij overheden en instanties, maar nooit voor het zaaien van dood en verderf onder argeloze burgers.

    Deze terroristen zijn wrede barbaren, geesteszieke fanatici, geïnfecteerd met haat door een ziekelijke uitleg en toepassing van een problematische religie. Dat is de enige juiste uitleg, alle zogenaamde oorzaken zijn per definitie onzinnige en onder de huidige omstandigheden ook verwerpelijke pogingen een volstrekt irrationele daad in een web van rationele verklaringen te vangen.

    Het is nu tijd om de 40.000 à 50.000 mensen waaruit IS bestaat 'weg te vagen', zei Ahmed Aboutaleb gisteren, dat is de enige oplossing om dit te stoppen. Ik denk dat hij gelijk heeft, maar ik weet niet of ik dat moet hopen of juist moet vrezen.

Lidmaatschap Turkije is cynische koehandel

Als er iemand is die politieke munt weet te slaan uit de onrust in de Arabische wereld, dan is het wel de Turkse tiran Erdogan. De chaos in Syrië bood hem al de uitgelezen kans de Koerden te bombarderen onder het mom van acties tegen IS - de Koerden die nota bene als enigen stevig weerwerk boden tegen de Islamitische Slagers. En nu kan Erdogan ook de onophoudelijke vluchtelingenstroom vanuit Syrië in zijn voordeel ombuigen door te eisen alleen garant te zullen staan voor opvang in de regio in ruil voor allerlei privileges en tegenprestaties, waaronder zelfs heropening van de onderhandelingen over een EU-lidmaatschap.

    Lang geleden sprak Erdogan zich uit als een voorstander van de sharia, maar eenmaal aan de macht leek hij die opvatting gelukkig overboord te hebben gezet. Corruptie werd teruggedrongen, marteling eveneens. Sinds 2008 heeft Erdogan het beschaafde masker echter weer afgezet en Turkije langzaamaan een ander, islami(s)tisch gezicht geven.

    Het is nu een land dat censuur uitoefent over de media en journalisten gevangen zet, dat de mensenrechten en in het bijzonder vrouwenrechten stelselmatig met voeten treedt (het enige recht dat vrouwen erbij hebben gekregen is het bijzonder twijfelachtige 'recht' om in openbare gebouwen een hoofddoek te dragen), het land dat is afgegleden van een seculiere samenleving naar een religieuze politiestaat. En met zo'n land wil de onvermijdelijke Frans Timmermans de paringsdans hervatten.

    Dit nieuws komt op dezelfde dag dat Turken in Nederland laten weten onaangenaam verrast te zijn door de brief van Erdogans AK-partij die ze op hun deurmat vonden, en die een bindend stemadvies behelst voor de Turkse parlementsverkiezingen in november. Ze 'vragen zich af hoe de AK-partij aan hun adresgegevens komt'.

    Dat getuigt van een naïviteit die mij op mijn beurt onaangenaam verrast. Het is toch genoegzaam bekend dat Turkije de banden met Turken in het buitenland strak wil houden, dat zij in de visie van het regime in de eerste en de laatste plaats marionetten zijn wier touwtjes in Turkse handen zijn en blijven - de spreekwoordelijke 'lange arm' van Ankara. Turken mogen niet volledig integreren maar moeten hun Turkse identiteit en daarmee ook loyaliteit met het land waar hun roots liggen behouden en idealiter vooropstellen.

    Dat gaat soms erg ver. In 2010 werd in Ankara een 'Departement voor Turken in het Buitenland' geopend, een soort hoofdkwartier vanwaaruit de 'diaspora' gecontroleerd en gestimuleerd wordt. Duizenden euro's moeten Turken in het buitenland betalen om hun dienstplicht af te kopen. En zijn we al vergeten dat Turkije zich in 2013 dacht te kunnen bemoeien met het pleegouderbeleid van Nederland toen het jongetje Yunus aan een lesbisch stel werd toegewezen? Of dat de Turkse regering hier een demonstratie initieerde toen in 2014 in Almelo een herdenkingsmonument voor de Armeense genocide werd onthuld? Zo'n bemoeizuchtige en achterlijke buurman zeg je toch eerder de wacht aan dan dat je hem uitnodigt de muur tussen je woning en de zijne te slopen voor een vrije doorloop?

    Een waardengemeenschap zou de centrale idee van een Europese Unie moeten zijn, dat wil zeggen een verbond van staten die dezelfde culturele en ideologische waarden delen, voorstaan en verdedigen. Turkije is onder Erdogan een land geworden dat zich heeft vervreemd van die verlichte waarden. Het heeft Europa de rug toegekeerd en het vervolgens op een lopen gezet richting duister fanatisme. Vrije toegang van Turken en toekomstige toetreding van het land tot de EU als ruilmiddel om de instroom van Syrische oorlogsvluchtelingen te beperken zou een zeer cynische vorm van geopolitieke koehandel zijn waar de EU verre van moet blijven.

Waarom ik voor het GeenPeil-referendum heb getekend

Zondagavond maakten het Burgercomité EU, GeenStijl en het Forum voor Democratie bekend dat ze 451.666 digitale handtekeningen hebben opgehaald, anderhalf keer zoveel als de vereiste 300.000, om een referendum af te dwingen over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne, Georgië en Moldavië.

    Ook ik heb getekend, niet digitaal maar op papier, rechtstreeks gericht aan de Kiesraad in Heerlen. Dat zijn dus al minstens 451.667 handtekeningen.

    Mijn krabbel zette ik pas na ampele overwegingen. Ik heb lang getwijfeld of ik er wel goed aan deed. Er waren alleszins genoeg redenen om het niet te doen. Jongen van het radicale midden als ik ben, was het bijvoorbeeld geen aanbeveling dat vooral de partijen op de radicale vleugels - SP, PvdD en PVV - zich het referendumidee toe-eigenden. Of dat de altijd heetgebakerde Jan Roos als hopman fungeerde. Maar er waren ook meer fundamentele redenen om het niet te doen.

    Zo ben ik in principe een tegenstander van referenda. Een referendum is mijns inziens namelijk antidemocratisch, paradoxaal genoeg. Volgens mij betekent democratie dat de burgers uit hun midden een aantal mannen en vrouwen kiezen die verstandig en wijs genoeg worden geacht om voor een bepaalde periode namens en voor het volk het land te besturen. Een referendum keert dat om: de gekozenen geven het mandaat weer terug en laten de burger beslissen. Om een aantal redenen valt dat bezwaar nu weg.

    In de eerste plaats gaat het hier niet om een correctief referendum maar om een raadgevend referendum. De burger krijgt nu niet het laatste woord, de uitkomst is niet bindend. Het idee is eerder dat er iets ingrijpends aan de hand is waarbij het van algemeen belang wordt geacht dat de zittende politieke macht het oor opnieuw te luister legt bij het volk alvorens er wordt beslist.

    Dat is absoluut het geval met dit associatieverdrag, dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de verhouding met Rusland. Poetin is een onberekenbare machtspoliticus. Hij ziet de Europese Unie als een hem vijandig machtsblok dat steeds meer territorium inlijft dat ooit tot het Sovjet-imperium behoorde. Niet voor niets stichtte Rusland al met Wit-Rusland en Kazachstan de Euraziatische Unie als tegenhanger van de Europese Unie. Oekraïne hoort volgens Poetin ook bij die EAU, in elk geval zeker niet bij de EU. Daarom is verdere inkapseling van Oekraïne binnen de EU hoogst onverstandig. Het is een nieuwe provocatie aan het adres van Poetin, een volgende stap in de destabilisering van de toch al gespannen geopolitieke verhoudingen.

    Volgens de voorstanders gaat het 'maar' om een handelsakkoord en is van een lidmaatschap nog lang geen sprake, maar het is geen geheim dat dit voor de harde kern van eurofielen wel het streven is. Herman van Rompuy verkondigde begin vorig jaar al dat Oekraïne in de EU thuishoort, de Maidan-schreeuwers Hans van Baalen en Guy Verhofstadt deden daar nog een misselijkmakend schepje bovenop. Een maand later was de Krim reeds geannexeerd door Poetin. En nog bepleitte de Eurocommissaris van Uitbreiding, de Tsjech Štefan Füle, dat Oekraïne volledig lid van de EU zou worden. Vorig jaar mei schreef ik over deze gang van zaken:

'Als Poetin de expanderende EU als een bedreiging beschouwt, dan moeten we niet blasé met het vingertje wapperen en tegenwerpen dat het zo niet bedoeld is, dan moeten we ons er eerst en vooral rekenschap van geven dat de Russen het zo voorstellen en "ons" als een bedreiging zien. Dat is dan misschien niet "terecht" in onze Westerse ogen, maar het is wel de enige politieke werkelijkheid.'

De historicus en Ruslandkenner Wierd Duk schrijft nu in een beschouwing over het referendum:

'Natuurlijk ontkennen EU-betrokkenen dat achter het EaP [Eastern Partnership, beoogd samenwerkingsverband uit 2009 tussen EU en Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië waarvan het huidige associatieverdrag een overblijfsel is] "kwade bedoelingen" jegens Moskou schuilgaan en dat de associatieverdragen zijn bedoeld om Poetins Euraziatische Unie te frustreren. Dat is in het Kremlin echter wel de gevoelde uitkomst.'

Die gelijkluidende analyse sterkt mij in de overtuiging dat de integratie van Oekraïne geen goed idee is, en dan laat ik de risico's van economische integratie (vgl. Griekenland) nog buiten beschouwing.

    Officieel gaat het referendum over een associatieverdrag met Oekraïne en nog een paar landen, maar in feite is dat verdrag voor de initiatiefnemers en de meeste ondertekenaars slechts pars pro toto: onvrede over de nooit ophoudende uitdijing van de EU en de daaraan gerelateerde soevereiniteitsoverdracht van de natiestaten aan die Unie is de onderliggende drijfveer. De uitbreiding van de EU is een sluipend maar diep ingrijpend proces dat ooit is ingezet zonder oog voor de keerzijdes en de gevaren op 'geopolitiek' terrein, en dat ook nu de Europese eenheidsgedachte op instorten staat gewoon doorgaat. Is het feit dat de EU een aparte Eurocommissaris voor 'Uitbreiding' heeft al geen teken aan de wand? Het is goed dat daarover nu eindelijk eens een fundamentele discussie kan worden gestart.

    Gek genoeg wijzen ook voorstanders van het verdrag naar Poetin: het verdrag zou juist een middel zijn om Rusland te beteugelen. Ik zie er dat niet in, maar ook daarom is het goed als er een referendum komt. Zowel voor- als tegenstanders worden dan immers gedwongen hun argumenten over het voetlicht te brengen. De burger wordt dus diepgaander, evenwichtiger, beter geïnformeerd en kan zelf een afweging maken. Ongeacht de uitkomst is dat al een enorme winst.

Naheffing

Toen bekend werd dat Nederland van Brussel een naheffing van niet minder dan 642 miljoen euro had ontvangen, hield het kabinet zich van de domme. David Cameron, premier van Groot-Brittannië dat 2,1 miljard moet overmaken, verkondigde meteen ferm dat zijn land in geen geval zal betalen, Mark Rutte stamelde alleen dat hij verbaasd was en dat hij eerst uitgezocht wilde hebben waarom dat bedrag zo hoog was.

Ook Jeroen Dijsselbloem draaide om de hete brij heen. De minister van Financiën schetste het bedrieglijk daadkrachtige beeld van een ambtenarenapparaat dat tot de bodem aan het uitzoeken was hoe de vork precies in steel zat, maar hij verklapte wel alvast dat als de cijfers klopten, Nederland gewoon zou betalen.

De volgende dagen ging het vooral over de onderlinge miscommunicatie en ongehoorde stunteligheid van de bewindslieden. Dijsselbloems ambtenaren bleken al een week op de hoogte van de naheffing, maar Rutte werd pas een week later op de hoogte gebracht. Wanneer de ambtenaren hun baas Dijsselbloem het slechte nieuws hadden verteld bleef helemaal schimmig.

Nederland blijkt de 642 miljoen euro te moeten betalen omdat het met onze economie eindelijk weer iets beter gaat, terwijl het in landen als Duitsland en Frankrijk juist driewerf kut is. Nivelleren is een feest, de Spekman-doctrine maakt ook in Brussel furore...

De reactie van Rutte en Dijsselbloem is intussen zo doorzichtig als wat. De geveinsde verbazing, de vermoorde onschuld, het is een vertwijfelde poging de populisten de wind uit de zeilen te nemen. In Den Haag weet men donders goed dat de burger nu niet bepaald optimistisch gestemd is over het Europese project, en met deze recalcitrantie wordt diezelfde burger stroop om de mond gesmeerd. Een dun laagje evenwel, want straks, als de storm is gaan liggen, worden die miljoenen natuurlijk gewoon netjes naar Brussel gegireerd.

Zou ook meegespeeld hebben dat Rutte en Dijsselbloem zelf ook een naheffing in petto hadden? Want de Kamer was nog niet uitgedebatteerd over de Brusselse acceptgiro of staatssecretaris Eric Wiebes, de buitenechtelijke zoon van Wim T. Schippers, kwam met de mededeling dat miljoenen Nederlanders een naheffing van de fiscus tegemoet kunnen zien vanwege geklooi met de heffingskorting.

De politieke werkelijkheid in een notendop: Den Haag ligt aan de leiband van het malafide Brussel, en u mag op uw beurt kromliggen voor het gehannes van Den Haag.

Of hebben onze leiders nu eens het goede voorbeeld gegeven? Als die naheffing straks op uw deurmat is gevallen - natuurlijk nadat u eerst een brief heeft ontvangen waarin wordt aangekondigd dat u een brief zult ontvangen over de naheffing -, laat de fiscus dan weten dat u 'onaangenaam verrast' bent, dat u de kwestie 'tot op de bodem gaat uitzoeken' en dat u voorlopig niet betaalt omdat het 'nog te vroeg is om op de uitkomsten vooruit te lopen'.

Als u toch bezig bent, vraag dan meteen lekker venijnig of we die miljoenen uit Bulgarije al terug hebben gekregen. Rebels als Rutte. En daarna gewoon betalen. Net als Rutte.

Achter de dijken

Fundamentalisten zijn er in alle soorten en maten, maar één ding hebben ze steevast gemeen: hun fundamentalisme maakt ze verdwaasd, verblind en voor geen rede meer vatbaar.
Neem de fundamentalist Guy Verhofstadt: 'Nederland kiest vóór Europa, verhaal van angst en terugtrekken achter de dijken is afgestraft!' twitterde de blanke Percy Sledge triomfantelijk nadat de exit polls van de Europese parlementsverkiezingen in Nederland bekend waren geworden.
Het is nogal naïef om te denken dat deze verkiezingsuitslagen de vermeende anti-Europastemming zouden hebben gelogenstraft. D66 is er simpelweg beter in geslaagd zijn stemvee te mobiliseren, in tegenstelling tot de PVV. Wilders heeft zijn kiezers zo'n afkeer van Europa ingepeperd dat ze niets eens meer de moeite namen zich nog naar het stemhokje te begeven. In tal van landen hebben antagonistische partijen echter vele zetels veroverd, 130 in totaal. Van gematigde sceptici als Alternative für Deutschland via vermakelijke nationalisten als Nigel Farage's UKIP tot onvervalste neonazi's als de Gouden Dageraad uit Griekenland en de Nationaal-Democratische Partij van onze oosterburen.
Die brede schakering is ergens nog een geluk bij een ongeluk, want ze kunnen niet door één deur en zullen dus geen fractie kunnen formeren. Wilders wil wel met Le Pen, maar Farage peinst er niet over met die antisemieten samen te werken. Front National op zijn beurt vindt de Hongaarse Jobbik maar een stelletje racisten. FPÖ en Gouden Dageraad liggen mijlenver uiteen qua denkbeelden.
Er is zelfs een partij uit Duitsland met één zetel die zich voorneemt de enige afgevaardigde elke maand ontslag te laten nemen om de ontslagvergoeding van een half jaar op te kunnen strijken en Brussel zo 'uit te melken'. Op dat niveau zijn we al aangeland, beste mensen.
Met zoveel clowns, dwazen en hele en halve criminelen in de eurokritische hoek is het geen wonder dat een redelijke euroscepticus al gauw in het dubieuze verdomhoekje wordt geparkeerd. Arnon Grunberg meende het nog vanuit New York te moeten onderstrepen: 'Een stem tegen het Europese project is een stem op de fascisten.'
De vraag ressorteert in het segment van de alternatieve geschiedenis, maar waren deze meer of minder naar fascisme ruikende partijen ook zo sterk opgekomen als er géén Europees project was geweest?
Al deze partijen schieten wortel in de puinhopen van de economische crisis. Het falende neoliberale marktdenken dat ten grondslag ligt aan de schuldencrisis wordt door het beleid van de Europese Unie niet ontmanteld maar juist gestut: alle economische maatregelen bedienen de financiële markten en zijn gericht op het overeind houden van de bestaande structuren. Zoals de voormalige investment banker Rainer Voss het in de indringende documentaire 'Master of the Universe' zegt: iedereen weet dat het radicaal anders moet, maar niemand neemt ooit de eerste stap.
Het merendeel van de eurokritische kiezers is niet tégen Europa. Europa is een feit en een noodzaak.
Ook is vrijwel niemand tegen Europese samenwerking. Handel, veiligheid, buitenlandbeleid, de voordelen zijn evident.
Het gros van de eurosceptici is zelfs niet tegen de EU an sich. Nee, men is tegen déze EU. Tegen deze logge, inefficiënte, ondemocratische Unie die ongetwijfeld ooit met de beste bedoelingen in het leven is geroepen, maar die met de loodzware last van een mislukte monetaire unie steeds meer water maakt en stuurloos ronddobbert zonder land in zicht.
De welwillende burger wil dan ook niet zozeer minder Europa, hij heeft in de eerste plaats behoefte aan een beter Europa.
Doorgaan op de ingezette weg naar federalisme is heilloos. De goed functionerende natiestaat is nog altijd een waarborg voor stabiliteit en veiligheid en voor 'collectiviteit'. Zelfs de pro-Europese publicist Rutger Bregman kan er niet omheen: 'De enige stevige basis voor democratie en solidariteit vinden we nog altijd in de natiestaat.' (De geschiedenis van de vooruitgang, p. 235)
Europese samenwerking floreert juist in een verband van stabiele natiestaten; in economisch failliete en sociaal instabiele landen die aan de leiband van Brussel liggen gedijt het fascisme op de vleugels van rancune tegen de Europese superstaat. Dat is toch de les die uit deze verkiezingen getrokken moet worden, niet in de laatste plaats door Verhofstadt.
Maar die zit verschanst in zijn schuttersputje achter de dijken van zijn federale utopia.

Het domme Europa

'De schuld van het domme Europa aan de Oekraïense tragedie zal pas over een kwarteeuw door een Europese Lou de Jong worden geboekstaafd.' Met deze tweet uitte correspondent Pieter Waterdrinker zijn afschuw over de tragedie in Odessa. Tientallen pro-Russische betogers kwamen daar om in een vlammenzee nadat het gebouw waarin zij zich hadden verschanst in brand was gestoken door een met brandbommen gooiende meute.

Oekraïense veiligheidstroepen zetten een dag later een groot aantal belegeraars gevangen, maar die werden na een bestorming bevrijd, nota bene door pro-Russische separatisten. Terwijl je toch zou verwachten dat de daders die verantwoordelijk zijn voor de gruwelijke dood van pro-Russische separatisten niet op bevrijding door pro-Russische separatisten hoeven te rekenen. Of waren de gevangenen ook pro-Russische separatisten? Het tekent de verwarring waaraan iedereen langzamerhand ten prooi is.

Bij de onlusten in Odessa vochten hooligans van het plaatselijke Chornomorets zij aan zij met hooligans van opponent Metalist Charkov en de fascisten van de Rechtse Sector tegen de paramilitaire knokploegen van Poetin. Aan beide zijden hebben de smeerlappen dus vrij spel. Aan beide zijden viert propaganda hoogtij.

Je kunt dan ook allang niet meer pro-Kiev of pro-Moskou zijn in dit conflict, daarvoor is de situatie te luguber, maar ook te schimmig. De huidige interim-premier van Oekraïne Arseni Jatsenjoek manifesteert zich als een integer politicus, maar ook als een lichtgewicht zonder charisma, zonder gezag en zonder enige controle over de situatie. Het blijft bij holle retoriek en loze beloften over ingrijpen in het oosten.

Intussen mocht de leider van onze eigenste rechtse sector, volksvertegenwoordiger G. Wilders, op de Engelstalige zender Russia Today een halfuur lang zijn licht laten schijnen over het conflict. Rusland heeft het verkeerd aangepakt, vond Wilders, maar natuurlijk gaf hij vooral de EU de schuld. Daarmee wordt de rol van Poetin gebagatelliseerd. Dat het conflict maar blijft escaleren is voor het overgrote deel op het conto van de Russen te schrijven, die Lavrov naar Genève zonden maar zich vervolgens onverdroten bleven bezondigen aan militair machtsvertoon en oorlogsretoriek.

Is het escaleren dus vooral aan Rusland te wijten, dat laat onverlet dat Europa wel een slechte beurt heeft gemaakt bij het ontbranden van het conflict. De vermaning geldt natuurlijk vooral de EU-vertegenwoordigers die een zeer kwalijke rol hebben gespeeld door op het Maidan-plein een menigte van dubieus allooi op te zwepen. Diezelfde Rechtse Sector die nu dood en verderf zaait speelde een sleutelrol in de revolutie waarbij Janoekovitsj verjaagd werd.

Het is onverteerbaar en ook onwerkelijk dat zo'n flapuit als Guy Verhofstadt nog altijd kandidaat is voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Zelfs al nemen we even aan dat zijn idealisme toen met hem op de loop ging en hij niet doorhad dat hij een plein vol fascisten stond toe te spreken, dan nog is het een politieke halsmisdaad om na zo'n blunder te blijven doen of je neus bloedt.

Iedere andere politicus zou na zo'n faux pas de eer aan zichzelf houden of met zachte dwang richting de uitgang worden gedirigeerd - zo niet Verhofstadt. Waarom wordt zijn kandidatuur niet onhoudbaar gemáákt, in de politieke arena, via de publieke opinie, door de kritische media? Zijn we werkelijk zo verdoofd en murw gebeukt door alle ellende dat we het simpelweg niet meer willen of kunnen zien?

De apologeten van de Europese eenwording hameren steeds maar op het economische belang van 'Europa' - laatst nog Wientjes. Handel, welvaart, banen, we zouden het allemaal aan de EU te danken hebben. Als dat zo is, wat is dan in hemelsnaam de zin van het op scherp zetten van een conflict met een belangrijke handelspartner als Rusland? De sancties die van EU-wege aan de Russen zijn opgelegd schaden vooral de export. En dan worden er ook nog eens miljarden Europees geld in het failliete en corrupte Oekraïne gepompt.

Poetin noemde onlangs de NAVO als de reden voor Ruslands huidige wapengekletter. Oekraïne is geen lid maar wordt door de NAVO wel als bondgenoot beschouwd. Veel gevaarlijker nog is de situatie in de Baltische staten. Estland is wel lid. De stad Narva grenst aan Rusland en telt een ruime meerderheid aan etnische Russen. Wat gebeurt er als zij, opgestookt door Poetins propaganda, hetzelfde gaan doen als hun broeders in Oost-Oekraïne en aansluiting bij Rusland willen afdwingen?

In tegenstelling tot Kiev kunnen de machthebbers in Tallinn op dat moment wél een beroep doen op hun NAVO-lidmaatschap, concreet op artikel 5 van het handvest, dat stelt dat een aanval op een van de leden als een aanval op het geheel zal worden beschouwd. Gebeurt dit, dan zijn wij er vanaf dat moment dus ook bij betrokken.

Ik geloof niet dat men in Nederland beseft hoe groot dat gevaar is. Poetin is onberekenbaar en waarschijnlijk speelt hij blufpoker, maar op een gegeven moment zal hij zich zo diep in het conflict hebben ingegraven dat de weg terug afgesloten is en hij alleen nog maar vooruit kan. Poetin sprak al hoogmoedig van Novorossija toen hij het over Oost-Oekraïne had.

Maar wat moet de NAVO concreet doen? Amerika spreekt bij monde van John Kerry dreigende taal, maar in Duitsland krijgt de factie van de zogenaamde Putin-Versteher steeds meer de overhand. Zij willen de toch al broze relatie met Rusland niet nog verder hypothekeren door als beschermheer van een verder niet zo relevant land als Oekraïne op te treden. Schröder, Schmidt en Kohl, de drie vorige bondskanseliers, behoren tot deze groep.

Historicus Marc Jansen noemt het onterecht dat Poetin ook de EU als een verbond ziet dat zijn invloedssfeer wil uitbreiden richting Rusland: 'nee, ik geloof niet dat de Russen terecht bezwaar maken. Als ze dat doen, is het omdat ze zelf alleen in termen van macht kunnen denken en zich dus omsingeld en bedreigd voelen. Maar de EU bedreigt hen niet, want de EU is gebaseerd op een idee: wij vinden dat mensen en landen zelf over hun lot moeten kunnen beschikken.'

Jansen maakt hier een denkfout. Het gaat er allang niet meer om wat de achterliggende filosofie van de EU is - of wás, want als we Van Rompuy aanhoren, dan heeft hij wel degelijk zulke geopolitieke ambities -, maar om wat de perceptie van de Russen is. Als Poetin de expanderende EU als een bedreiging beschouwt, dan moeten we niet blasé met het vingertje wapperen en tegenwerpen dat het zo niet bedoeld is, dan moeten we ons er eerst en vooral rekenschap van geven dat de Russen het zo voorstellen en 'ons' als een bedreiging zien.

Dat is dan misschien niet 'terecht' in onze Westerse ogen, maar het is wel de enige politieke werkelijkheid.