De vaderlanders van 2012

Wie waren de mensen die 2012 een gezicht gaven? Wie zijn de vaderlanders van 2012? Vijf categorieën, vijf duo's.

De polletiek
Diederik en Emiel
Er waren eens verkiezingen. Job moest Mark gaan verslaan, maar Job deed het best kut en Emiel-van-de-buren deed het bovendien veel beter. Toen werd Job gewisseld en kwam Diederik erin: de activistische anarchist voor de stamelende notabel. Toch bleef Emiel baas boven baas: hij ging het winnen. Toen kwamen de debatten. Diederik had ineens een stropdas onder zijn aardappelhoofd geknoopt en hij acteerde niet onaardig een ervaren staatsman. Emiel bleef wel zichzelf en deed het voorbeeldig. Maar toen gebeurde het: de VARA zei tegen iedereen dat Emiel het juist heel kut had gedaan! Ze zeiden er niet bij waarom dan, maar dat hoefde ook niet, want het socialistische stemvee geloofde het. En Emiel ging omlaag in de peilingen en Diederik ging omhoog. Toen stak de VARA nog een mes in Emiels rug en rolde de rode loper uit voor Diederik, die gezellig mocht komen ginnegappen om een imitatie-Emiel. En Emiel ging verder omlaag en Diederik won de verkiezingen. En de VARA feliciteerde zichzelf nog lang en gelukkig.

De misdaad
Peter R. en Willem
2012 was een misdadig jaar. En dus een echt Peter R. de Vries-jaar. Holleeder kwam vrij in januari en Peter R. ging gezellig een stukje met hem wandelen. Om een frisse neus te halen. Conclusie: 'Willem heeft geen enkele behoefte de komende tijd in de media te verschijnen'. Maar wie zijn neus schendt schendt zijn aangezicht, dacht Willem, waarna we de hartlijder plots overal zagen opduiken. Hij mocht zelfs college komen geven, ook al riep iedereen dat Twan Huys geen knip voor de neus waard was, maar die vond Willem juist het neusje van de zalm voor zijn College Tour. Willem was een 'volksheld', zei Matthijs. Ook Peter R. ging lekker door. De zaak-Vaatstra werd opgelost en Peter R. twitterde het nieuws al voor dag en dauw triomfantelijk het net op. Maar niet alleen in zijn hoedanigheid van ex-misdaadverslaggever was Peter R. niet te missen. In september, in het kader van de verkiezingen, brulde Peter R. met het schuim op zijn bek debiele aantijgingen en krankzinnige verwijten naar Mark Rutte, daarmee een geheel nieuwe invulling gevend aan de term 'Gestapo-verhoor'.

De ouderen
Ingeborg en Jan
Ook in 2012 was Griekenland onophoudelijk in het nieuws. Griekenlanddeskundige van dienst was Ingeborg Beugel, die steeds tekst en uitleg mocht komen geven bij Jeroen en Paul. Tenminste, dat was de bedoeling. In plaats van een insider die een kritische, genuanceerde, kortom: objectieve kijk op de zaak gaf ontpopte deze toverkol zich tot een volstrekt verblinde Griekenland-hooligan. 'Griekenland is geen hond!' blafte Ingeborg. Een supporter aan tafel: Ingeborg Beugel was de Ronald Waterreus van Pauw & Witteman. De grenzen van de dementie werden intussen verder opgerekt aan die andere borreltafel. Tafelbejaarde Jan Mulder bleef ook in 2012 het CDA kapittelen. Die partij had de PVV niet succesvol ingekapseld volgens Jan, integendeel: ze was ermee besmet geraakt! Het CDA ging dit jaar dood, maar wat was de diagnose van dokter Mulder na de verkiezingen? VVD en PvdA samen was uit den boze, de VVD moest over rechts! En o ja, nu moest GroenLinks opgeheven worden! Jan Mulder, boos op bestelling, voor al uw politieke kletsmeierij.

De jeugd
Sywert en Alexander
Niet alleen de gerimpelde elite stelde teleur, ook de jeugd bracht vooral ergernis. Voorop het jong belegen wonderkind Sywert van Lienden. Hij kwam even het politieke landschap herinrichten, Sywert. Zijn sjemmersclubje "G500" ging infiltreren in de grote drie PvdA, VVD en CDA om die partijen van binnenuit te hervormen. Faliekant mislukt natuurlijk. Vervolgens kwam hij met de "Stembreker", een gedrocht dat al doodverklaard werd voor het goed en wel online stond. Toen trok hij zich maar terug in de luwte: onze politieke landschapsarchitect bleek toch meer een gemeentewerker die over zijn schoffel gaat hangen wanneer na zonneschijn regen blijkt te zijn gekomen. Nu speelt hij wordfeud met Alexander Klöpping, naar verluidt. Klöpping, meneertje Zak Hooi, geboren Capuchon, hopman van de iZombies. Hij kwam de rol van de asociale media in de Harense Facebookrellen duiden: het was de schuld van de fossielen. Seabert en Kloepping, als dat de gezichten van mijn generatie zijn, dan kan wat mij betreft het facebook dicht. Gelukkig is er nog Tim Knol.

De sport
Epke en Churandy (en Teun)
En gelukkig was er Epke Zonderland. Voor gelukzaligheid, voor euforie, voor optimisme moesten we dit jaar wederom bij de sport zijn. Het was sowieso een belangrijk sportjaar, met een EK voetbal en Olympische Spelen. Bertje en zijn vedetten leverden echter een collectieve wanprestatie. Gelukkig kwam alles nog goed in Londen. Marianne Vos, Ranomi Kromowidjojo, de hockeyvrouwen. Dorian van Rijsselberghe. En natuurlijk Epke. Ook ik hield het niet droog, beken ik nu. Toen hij stond, en Hans van Zetten stond, toen was ik weerloos. Soms waren juist de zilveren of bronzen medailles extra mooi, zoals Gerco Schröders zilver in een razendspannende barrage. En wat te denken van Teun Mulder op de keirin, die eerst gebroken over zijn stuur hing omdat hij het brons op minder dan een millimeter was misgelopen, maar toen te horen kreeg dat hij toch derde was geworden. Van ellende naar euforie binnen één minuut: topsport in een notendop. Dé sporter die naast Epke echter voor altijd verbonden zal zijn met deze sportzomer won niet eens een medaille: Churandy Martina. Zijn brede tandpastalach en onverwoestbare goede zin werkten aanstekelijk. 2012 was geen topjaar, economisch en politiek en zo, maar niettemin is dé zin van 2012: 'Ik ben blij, man!'

Zeven dagen lang (143)

23 t/m 29 december

ZONDAG Lulhannes 
Patrick Lodiers valt minister Ploumen in Serious Request TV binnen vijf minuten zesendertig keer aan over het feit dat de regering de opbrengst van Serious Request niet verdubbelt.
Neem even notitie: omhooggevallen brilsmurf die 225.000 euro p/j verdient bij de publieke omroep bedelt bij een minister die een miljard euro moet bezuinigen op ontwikkelingshulp of ze even tien miljoen wil aftikken.

MAANDAG Winterverhaal
Net als Frits van Egters in De avonden ben ik vandaag ook maar eens gaan werken op de 24ste. Voor de ultieme beleving en zo. En dan bij thuiskomst 'uit een trommeltje in het buffet enige koekjes' nemen. Maar daar heb ik De avonden niet voor nodig...

DINSDAG Kerst (I)
Geen Kerstmis zonder Home Alone natuurlijk, met John Candy als Gus Polinski, de 'polka king of the Midwest'. Volgens de overlevering werden de scènes met Candy in slechts één dag opgenomen, in een sessie van maar liefst 23 uur lang. Mag ik u voor meer van zulke wetenswaardigheden over deze koning de site JohnCandy.com van harte aanbevelen? 'The home of everything John Candy...'

WOENSDAG Kerst (II)
De ultieme kerstplaat van dit jaar? Ik ga voor 'Who'll Stop the Rain' van Creedence Clearwater Revival...

DONDERDAG Top 2000 (I)
'It's a mystery to me, we have a greed, with which we have agreed...' (Eddie Vedder - 'Society'; #1295)

VRIJDAG Top 2000 (II)
'Time keeps on slipping, slipping, slipping... into the future...' (Steve Miller Band - 'Fly Like an Eagle'; #1009)
Het beste deel van de Top 2000 is toch eigenlijk zo rond de nummer duizend. Daar zitten de echte juweeltjes. Het rijtje #1000, #999 en #998 bijvoorbeeld is echt geweldig: 'Going to a Town' van Rufus Wainwright, 'Dodenrit' van Drs. P en 'Lucky Man' van Emerson, Lake & Palmer! Het beste van toen en nu, Nederlandstalig en Engelstalig, speakers open!

ZATERDAG Top 2000 (III)
'Voor ik vergeet, dat hier een kerk heeft gestaan...' (Spinvis - 'Voor ik vergeet'; #717)

Zoggel: dé trendwatcher van 2012

De eerste blogpost van dit jaar was een lijst met 13 voorspellingen voor 2012. Met nog maar een paar dagen te gaan is het tijd om de balans op te maken.

'Als in januari de EU de volgende eurotop houdt zullen commentatoren melden dat dit de cruciale top is, waarna er weer geen knopen doorgehakt zullen worden.'

Er is in 2012 meer dan ooit gepalaverd, gezeurd en gezeverd over Europa, de EU, de euro, zonder dat er echt schot in de zaak is gekomen. Er zijn nog geen landen uit de eurozone gegooid, de euro is nog niet gevallen, er is nog steeds geen oorlog. En de media die elke keer een 'cruciale' top aankondigen en dan na afloop weer moeten melden dat er geen spijkers met koppen zijn geslagen worden daar zelf van lieverlede ook moe van: RTL-verslaggever Bart Reijnen doet verslag van 'wéér een cruciale Eurotop', klonk het mismoedig in november. Ik denk echter dat dit vileine damage control is om de burgers koest te houden; stiekem wordt er heel wat doorgedrukt door de ongekozen Herman 'Montgomery Burns' van Rompuy en zijn generale staf.
Voorspellingen juist: 1 van de 1

'Als in februari de temperatuur tot net onder het vriespunt daalt zoemt wijd en zijd het woord "elfstedentocht" rond.'

Op deze voorspelling mag ik het meest trots zijn. Inderdaad stond februari dit jaar glansrijk in het teken van de aloude vraag komt-ie wel of komt-ie niet? Na jaren brak er weer eens een ware Elfstedenkoorts uit toen de temperatuur aanhoudend met dubbele cijfers in de min bleef gaan. De Friezen verlieten massaal hun vrijstaande huizen om de route te prepareren, praatprogramma's als DWDD veranderden in een dependance van TV Oost met Erik Hulzenbosch en Erben Wennemars als ijsmeesters, en de nieuwe Henk Kroes bleek Wiebe Wieling te heten. Maar helaas, it gong net oan.
2 van de 2

'Als in maart - of welke maand dan ook - het OM foto's verspreidt om boeven te vangen zal Inez Wesky bij Pauw & Witteman komen vertellen dat de privacy van burgers in het geding is.'

Voorwaar, ook deze voorspelling kwam uit. Inez Weski - met een i dus, ik zag dat toen niet helder in mijn glazen bol - was weer prominent in de media om het recht op privacy van verdachten te bepleiten, met als dieptepunt de roofmoord op de Haagse juwelier Stratmann. De voortvluchtige verdachten zouden in het opsporingsbericht niet met hun gezicht in beeld mogen komen, want dat zou ze strafvermindering gaan opleveren. En dus zagen we het kohlpotloodgezicht van mevrouw Weski overal onze televisieschermen teisteren.
3 van de 3

'Als in april de Koninklijke familie Rhenen en Veenendaal bezoekt zullen de kosten van de monarchie voor veel verontwaardiging zorgen.'

Voor de verandering hielden de Republikeinen zich dit jaar relatief koest rond Koninginnedag. Daar was één allesbepalende oorzaak voor, die ook ik niet kon voorzien in januari: het skiongeluk van Friso. Uit piëteit werd de jaarlijkse kritiekriedel rond de rechtse hobby achterwege gelaten.
3 van de 4

'Als in mei de Nederlandse afvaardiging op het Eurovisie Songfestival jammerlijk faalt zal menigeen roepen dat we nooit meer moeten meedoen aan dat circus.'

Eerlijk gezegd heb ik dit jaar weinig meegekregen van dit geneuzel. Toen ik zag dat we een wicht gingen afvaardigen met een indianentooi, en met daaronder bovendien het prototype van een dom gezicht, toen wist ik genoeg. Toen ook nog bleek dat ze weinig kaas had gegeten van de uitspraak van het Engels, vreesde ik het ergste. Ze werd uiteindelijk 15de van de 18 in de semifinale. En jawel hoor: Omroep Brabant meldde dat 95% van de Brabanders vond dat Nederland in de toekomst nooit meer moet meedoen. En niet alleen Brabanders, ook de Rotterdamse zelf dacht er zo over: 'Joan Franka wil nooit meer naar songfestival'. Wees gerust, meid, dat willen wij ook niet.
4 van de 5

'Als in juni het EK in Polen en Oekraïne van start gaat zal er kritiek zijn op de wedstrijdbal van Adidas.'

Er was veel kritiek op de oncontroleerbare 'Europass' in 2008, en ook de 'Jabulani' in 2010 zwabberde alle kanten op. Gelukkig voor de heren voetballers, maar helaas voor mij zette die trend zich niet voort in Polen en Oekraïne afgelopen zomer. Er waren weer genoeg kritiekpunten en controverses, van sekstoerisme tot homofoob geweld en van hooliganisme tot ongeoorloofde boxershortreclame, maar rond de wedstrijdbal bleef het dit keer stil. Zelfs R. van Persie gaf de schuld niet aan de bal toen hij als een ware 'Pietertje' over de  bal maaide tegen de Denen.
4 van de 6

'Als in juli de Tour de France bezig is zal men klagen over de mentale weerbaarheid van de Nederlandse wielrenners.'

Het was een dramatische Tour voor het vaderland. Op zwarte vrijdag in week 1 gingen de Nederlandse talenten massaal tegen het asfalt. De een verkeerde vervolgens een tijd in levensgevaar (Poels), de ander liet alle kracht op het asfalt achter (Mollema), een derde kon geen vuist meer maken (Gesink). Allen stapten af en oude krijger Laurens ten Dam werd de beste Nederlander. Vanzelfsprekend barstte de kritiek los op de watjes van Rabo, voorop Johan Derksen, die als voetbalcorrespondent in Tour du Jour ook maar meteen zijn mening gaf over de wielrenners onder het motto 'Het feit dat ik ergens geen verstand van heb weerhoudt me er niet van er toch een mening over te hebben'.
5 van de 7

'Als in augustus de Olympische Spelen in Londen aanvangen zullen de torenhoge veiligheidskosten de tongen losmaken.'

Deze voorspelling had ik juist, al situeerde ik haar iets te laat in het jaar. Al in maart kwam het obligate bericht naar buiten dat de kosten hoger waren dan begroot, en dat de 'immens gestegen veiligheidskosten' daar debet aan waren. Juist in augustus verstomde alle kritiek, toen de Spelen vlekkeloos verliepen en het enthousiasme van de Britten, de hartverwarmende inzet van de vele vrijwilligers en de algehele sfeer van verbroedering voor een bries van optimisme zorgden die wijd en zijd dankbaar werd ontvangen.
6 van de 8

'Als in september na Prinsjesdag de Algemene Beschouwingen plaatsvinden zal de regering de plannen bejubelen, zullen de oppositiepartijen hevige kritiek spuien, zullen de coalitiefracties een zuinig puntje van kritiek opnemen in hun reactie van algemene instemming en tevredenheid en zullen de journaals openen met een uitspraak van Geert Wilders.'

Politiek heet de waan van de dag te zijn. Bij deze voorspelling werd ik dan ook genekt door de in januari nog niet voorziene gedoogbreuk en het daaropvolgende mislukkende Catshuisoverleg. G. Wilders liep weg, er werd in allerijl een behoorlijk herfstig 'Lenteakkoord' gesloten en er kwamen nieuwe verkiezingen - uitgerekend in september -, zodat Prinsjesdag dit jaar meer dan anders een toneelstukje was met een minister van Financiën die een begroting presenteerde die een wel heel beperkte levensduur zou hebben.
6 van de 9

'Als in oktober de Amerikaanse presidentsverkiezingen hun climax naderen zal FOX de republikeinse tegenstrever van Barack Obama steunen door Obama zwart(er) te maken.'

Een schandalige anti-Obama-advertentie door 'Fox and Friends' in mei, schaamteloze Mitt Romney-promotie in de aanloop naar de verkiezingen, en zelfs nadat Obama de verkiezingen al lang en breed gewonnen had nog een poging roet in het eten te gooien door Obama's claim op Ohio tegen te spreken. Ja, de reactionairen van Fox voldeden weer volledig aan de verwachtingen.
7 van de 10

'Als in november Sinterklaas zijn intocht beleeft gaan er stemmen op dat Zwarte Piet een racistisch fenomeen is.'

Dit was ook een redelijk veilige voorspelling. Er gaat immers geen jaar voorbij of de secondanten van de bebaarde kindervriend worden zwart gemaakt als zijnde racistisch. Ik kon echter niet bevroeden dat dit jaar deze typisch Hollandse traditie van problemen zoeken die er niet zijn ook over de grens ingang zou vinden. Diverse buitenlandse media berichtten over de racistische 'Black Pete', van ABC tot Fox en van de Zuid-Afrikaanse Times tot Al-Jazeera. Sinterklaas, hoe lang nog?
8 van de 11

'Als in december oudjaar nadert pleiten enkele politici, oogartsen en rancuneuzen voor een landelijk vuurwerkverbod.'

Nog zo'n jaarlijkse terugkerende, typisch Nederlandse folklore: de roep om een vuurwerkverbod voor particulieren. De liberaal-terminale partij GroenLinks begon dit jaar zelfs een meldpunt. 2012 was sowieso een echt meldpuntjaar, met behalve het Vuurwerkmeldpunt ook een 'Polenmeldpunt'. GroenLinks en de PVV, Nederland in een notendop: als er ergens een probleem is, dan gaan we niet nadenken over een oplossing om de minderheid die het probleem veroorzaakt aan te pakken - nee dan gaan we lekker verbieden en afschaffen. Vuurwerkpret, hoe lang nog?
9 van de 12

'Ik zal me in 2012 soms goed voelen, soms niet zo goed en soms een beetje ertussenin.'

Ik heb de blogproductie van het voorbije jaar teruggelezen en kan bij dezen bevestigen dat deze voorspelling geheel en al is uitgekomen.
10 van de 13

Het is duidelijk, er is maar één conclusie mogelijk: Zoggel is dé trendwatcher van 2012.

Zeven dagen lang (142)

16 t/m 22 december

ZONDAG Zichtbaarste politicus van het jaar
Diederik Samsom is verkozen tot Politicus van het Jaar 2012, voor Jan Kees de Jager en Mark Rutte. Het zijn ook altijd de politieke kopstukken die voor zulke verkiezingen worden genomineerd.
Zelfs kereltje Pechtold en wegloper Wilders stonden op de shortlist van 1Vandaag. Wat hebben zij in godsnaam gepresteerd dit jaar?
Waarom niet een keer de onzichtbare werkmieren die het verschil maken? Pieter Omtzigt? Tjeerd van Dekken? Tamara Venrooy?

MAANDAG Keelpastille?
Vandaag op de radio een liedje gehoord van iemand die ik al enkele jaren succesvol had weten te omzeilen: Rihanna. Ik schrok me kapot. Die stem! Helemaal aan gort in een paar jaar. Drank en drugs natuurlijk. Rihanna zal wel de nieuwe Amy Winehouse worden. Of de nieuwe Astrid Nijgh, qua stem dan.

DINSDAG Hadden we kunnen weten
Het schijnt dat mensen niet graag een oudejaarslot van de Staatsloterij krijgen als kerstcadeau.
Mariah Carey zong het al: 'I don't want a lot for Christmas'.

WOENSDAG Red een kind!
Idee voor Drie Ef Em Serieus Rekwest: dit jaar niet vasten tegen babysterfte, maar fatsoenlijk eten voor het zoontje van dat doodenge rauwegroentenvrouwtje!

DONDERDAG Veel kwallen dit jaar
Het is vanavond de avond der arrogantie.
Eerst bij de loting voor de kwartfinale van de KNVB-beker Ajax' financieel directeur Jeroen Slop die met het arrogantste smoelwerk ooit de penalty van Graziano Pellè (Feyenoord) 'een echte Ajax-penalty' noemt. Kwal. Uit ergernis weggezapt naar Nederland 1, val ik midden in Freek de Jonge, die in 5 jaar later met een uitgestreken gezicht verkondigt dat hij nog steeds geen opvolger ziet onder de jongere cabaretiers. Maar als ze bij hem in de leer willen zijn ze welkom. Wat een stuitende arrogantie, alsof er ook maar één cabaretier staat te springen om gekneed te worden in het sleetse engagement van Freek, alsof er na hem nooit meer iemand is geweest die de vinger op de zere maatschappelijk plekken heeft gelegd, alsof bijvoorbeeld iemand als Theo Maassen niet meetelt. Maar nee, mokt Freek, 'Theo is een gearriveerde cabaretier'. Kwal.

VRIJDAG Goed nieuws
Eindelijk, Chris Rea op #1 in de Sky Radio Christmas Top 50.
En Youp met z'n kutkonijn bijna uit de lijst.
Soms gaat het ook best goed met Nederland.

ZATERDAG Goddeloos
In de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch gaat een mobiele telefoon af. Een vrouw neemt op: 'Ik versta je niet goed, want ik sta in een of andere kerk!'
Waar is Gods toorn als hij het hardst nodig is...

Colder than the moon

Morgen begint de winter. Morgenmiddag om elf minuten over twaalf om precies te zijn. Het weer heeft daar evenwel geen boodschap aan. Dit jaar geen vorst en geen sneeuw, wel regen en veel wind. En ijzel.

Het eind van het liedje zal wel zijn dat het in februari ineens streng begint te vriezen. Alhoewel: we hebben rond Sinterklaas al wat sneeuw gehad en iedereen weet: december veranderlijk en zacht, is een winter zonder kracht. Ik sluit echter ook deze spreuk niet uit: december zonder ijs, is in februari weer Erben Wennemars elke avond bij Matthijs.

Wat is een goede soundtrack voor de winter? Natuurlijk zijn er de overbekende kerstliedjes en vele songs over sneeuw. Ik heb echter ontdekt dat er ook 'koude' liedjes bestaan: liedjes die niet alleen gaan over de winter, over sneeuw en ijs, over vrieskou, maar ook klinken alsof ze bij een paar graden onder nul zijn ingezongen. Trage, huiverende liedjes. Onderkoeld gezongen liedjes.

Mooiste voorbeeld vind ik Paul Simon's 'Night Game'. Als Paul zingt 'Then the night turned cold, colder than the moon', dan komt dat ijskoud binnen, even later nog gevolgd door 'And the tarpaulin was rolled, upon the winter frost', waarna Toots Thielemans het overneemt op mondharmonica. Mooier wordt het niet.

Gaat het bij Simon in de tekst nog expliciet over kou en vorst, een lied als 'The Owl and the Tanager' van Sufjan Stevens is dan weer qua sfeer zo winters als maar zijn kan. Het lied ademt strenge vorst.

Ook het naderen van de winter is een terugkerend thema in koude liedjes. Hoe arriveert de winter? Via de tuin: 'I see the winter, She's crawling over the lawn', klinkt het dreigend in 'Winter Is Coming' van Radical Face. En ook in 'Mykonos' van de Fleet Foxes is het gras de boodschapper die de winter aankondigt: 'As the winter turned the meadow brown'.

De kou die onder de dekens kruipt, ook zo'n klassieker: 'It's so cold here in my bed' zingt en speelt Gregory Page gevoelvol in 'Sleeping Dogs'. De gitaren huiveren daarentegen van de kou in  'Like Eating Glass' van Bloc Party. De reden: 'It's so cold in this house'.

Gelukkig bestaan er ook winterliedjes die juist de warmte binnenshuis ademen. 'The First Song' van Band of Horses. Vanaf de eerste klanken zit je in een cocon van behaaglijke warmte. Ik heb me lang afgevraagd hoe de bandleden dat intense, volle geluid uit hun gitaren wist te persen, maar op filmpjes van live-optredens is te zien hoe zanger Ben Bridwell een speciaal instrument bespeelt dat voor het bijzondere geluid zorgt.

Nog één nummer. De laatste tijd luister ik vaak naar de cd All of a Sudden I Miss Everyone van Explosions in the Sky, een volledig instrumentaal album. Daarop onder meer het hypnotiserende nummer 'What Do You Go Home To?' De eerste klanken van dat nummer... zo moet ijzel klinken als het geluid zou maken.

Want ijzel krijgen we ook nog voor de kiezen morgen. Ergens boven Nederland zal warme lucht uit Zuid-Europa botsen met koude lucht uit het noorden. Ja hoor, het zal ook eens een keer niet Zuid-Europa zijn, die knoflooklanden blijven ons maar dwarszitten. Is het niet met gebedel om leningen, dan is het wel met levensgevaarlijke situaties veroorzakende warme lucht.

De kogel kwam tien jaar geleden van links, maar de apocalyps komt morgen vanuit het zuiden.

Louis van Gaal en de 'permissive society'

Sinds een aantal spelers van Nieuw Sloten B1 twee weken geleden grensrechter Richard Nieuwenhuizen van Buitenboys B3 molesteerden tot de dood erop volgde, heeft de gebeurtenis de media volledig beheerst. Televisie, radio, tijdschriften, kranten, internet: de deskundigen, al dan niet zelfbenoemd, buitelden over elkaar heen om de zaak te duiden, terwijl ook politici en KNVB-bobo's er een persoonlijk slaatje uit probeerden te slaan.

De voorlopig laatste kenner die zijn licht liet schijnen over de zaak is Louis van Gaal. De bondscoach van het Nederlands elftal wordt in kwaliteitskrant Spits van woensdag 12 december 2012 uitgebreid geciteerd. Volgens Van Gaal is het voetbalincident onderdeel van een groter maatschappelijk probleem: de overheid heeft de laatste decennia verzaakt duidelijke normen en waarden te stellen waarbinnen het individu zich in de samenleving kan bewegen.

Van Gaal bedient zich daarbij van de term permissive society, die hij definieert als ‘een samenleving waarin zo’n beetje alles wordt getolereerd. Dat is al sinds de jaren zeventig het probleem van dit land […] De politiek moet daar nieuwe normen en waarden voor scheppen.’ Hij gebruikt de term even later nog een keer, wanneer hij stelt dat Nederland veel te tolerant is geworden: ‘in het land is sociale controle vaak ver te zoeken, puur een gevolg van de permissive society.’

De term permissive society is medio jaren zestig uit Amerika komen overwaaien, toen het verdwijnen van een strakke sociale en seksuele moraal de samenleving ingrijpend veranderde. Hoe is dit begrip bij Louis van Gaal terechtgekomen? Nu is het zo dat het bondscoachschap van Oranje geen al te drukke baan is. Zo nu en dan een lang weekend met twee kwalificatiewedstrijden, af en toe nog een doodsaai vriendschappelijk duel, en verder kan Louis vanuit zijn comfortabele stoel in zijn doorzonwoning in Noordwijk de verrichtingen van zijn jongens in de gaten houden via Sport1 en Eredivisie Live. Genoeg tijd dus om ook eens een boek ter hand te nemen. Welk boek zou Louis geïnspireerd hebben?

In 2009 verscheen de studie The Permissive Society. America, 1941-1965 van Alan Petigny, historicus aan de Universiteit van Florida. De aanblik van dit boek moet Louis persoonlijk hebben getroffen. Want wat toont het voorplat? Een jongeman die, licht achteroverhellend, zijn linkerbeen de lucht in zwaait. Het doet mij onmiddellijk denken aan het beeld van Louis van Gaal die in de Champions League-finale van 1995 in Wenen (Ajax-Juventus) een soort van karatetrap uitvoert ten overstaan van een stoïcijns wegkijkende ‘vierde man’. Ja, die afbeelding voorop The Permissive Society is het spiegelbeeld van Louis’ karatetrap:

Nu hoeven we de rest nog maar in te vullen: Louis van Gaal torste al jaren een sluimerend schuldgevoel met zich mee over die krankzinnige karatetrap, elke keer weer versterkt als hij bij zinnen kwam na zich schandelijk te hebben misdragen op een voetbalveld, in een perszaal of op het bordes van een gemeentehuis. Toen kreeg Van Gaal het boek van Petigny in handen en vielen hem de schellen van de ogen: het is niet zijn schuld dat hij zich toen in Wenen en al die keren sindsdien zo heeft laten gaan! Het is de schuld van de maatschappij!

Decennia van overmatige tolerantie en aantasting van normen en waarden hebben een permissive society gecreëerd waarin zelfs een beschaafde ziel als Louis van Gaal soms ten prooi kan vallen aan wangedrag. Er loopt een directe lijn van de zwierige beenzwaai van die jonge Amerikaan via Louis’ karate kid-imitatie naar de doodschop die Richard Nieuwenhuizen het leven kostte.

Nu heeft Louis het licht gezien en weet hij ook de oplossing: de overheid moet duidelijke grenzen gaan stellen: ‘Ik probeer bij het Nederlands elftal ook de juiste normen en waarden te creëren. Maar dat is slechts voor een kleine groep. Voor het grotere geheel moet de politiek de juiste richting aangeven.’ Mark Rutte, Lodewijk Asscher, jullie taak voor 2013 is helder: stel grenzen! Voor de samenleving. Voor het voetbal. Voor Louis van Gaal.

(Met dank aan Mari Smits)

Zeven dagen lang (141)

9 t/m 15 december

ZONDAG Wegens succes verlengd
Opmerkelijk: voor een film, een televisieprogramma, een boek, etc. wordt altijd reclame gemaakt bij verschijning, maar dat geldt niet voor musicals, daar wordt pas reclame voor gemaakt aan het eind van de cyclus: 'X houdt er binnenkort mee op!'; 'Y, nog maar een paar weken te zien!'

MAANDAG De grensrechter
Geheel volgens verwachting beginnen nu allerlei bobo's de dood van de grensrechter te misbruiken om hun persoonlijke ijdelheid te bevredigen. KNVB-voorzitter Michael van Praag roept met overslaande stem dat Sparta-trainer Michel Vonk geroyeerd zou moeten worden: 'Trainers als Vonk horen niet in onze sport thuis'.
Wat heeft die Vonk nou helemaal gezegd? Alleen dat hij niet gelooft dat Donovan Deekman expres op zijn tegenstander ging staan. Hij erkent nota bene onmiddellijk dat een scheidsrechter de rode kaart kan trekken voor een dergelijke overtreding.
Bovendien mag Michael van Praag wel achteraan in de rij gaan staan als het over ethiek en goede manieren gaat. Iemand die de witteboordencrimineel Sepp Blatter steunt en zelf hoog op de lijstjes staat om de Zwitser op te volgen als baas van de door en door corrupte FIFA mag wel een toontje lager zingen.
Voor een indruk van de persoon Van Praag: 'Van Praag houdt er een eigen huwelijksmoraal op na. Hij is vijf keer getrouwd, maar clubgenoten vertelt hij zonder ironie dat dit ligt aan zijn trouwe natuur. In tegenstelling tot de meeste mannen gaat hij niet vreemd. Als hij een leuke nieuwe vrouw ontmoet ontbindt hij gewoon zijn huwelijk.' (Menno de Galan, De coup van Cruijff, 2012, p. 31)
Hypocriete huichelaar.

DINSDAG Puinhopen
De kerstkaarten worden niet of met grote vertraging bezorgd, de treinen rijden niet of met grote vertraging, lang leve de privatisering van overheidsdiensten.
Bedrijven als PostNL en NS/ProRail zijn eigenlijk in een rare economische situatie terechtgekomen. Normaal is het volgens mij zo dat een onderneming probeert zoveel mogelijk klanten te krijgen, maar voor de post en de spoorwegen is het momenteel aantrekkelijker minder klanten te hebben, want die kosten meer (personeel, materieel) dan dat ze opleveren.

WOENSDAG Theo?
Forenzenkrant Spits plaatst een foto bij het artikel over de actie 'Zonder respect geen voetbal'. Op die foto is iets opmerkelijks te zien: Zoek de Theo Maassen.

DONDERDAG Failra
NS en NMBS overleggen morgenmiddag in Brussel over de grote problemen met de Fyra-trein.
Ik vermoed echter dat het overleg moet worden uitgesteld omdat de NS-delegatie onderweg naar Brussel strandt vanwege een defecte Fyra-trein.

VRIJDAG Mestreech
Even trilde ik van woede over die Vinkenslag-familie die een miljoen euro wist af te troggelen van de gemeente Maastricht om hun woonwagen een paar meter te verplaatsen.
Maar bij nader inzien moet ik niet boos zijn op Vinkenslag, maar op de gemeente Maastricht. Wat zit daar voor een stelletje slaapkoppen op het gemeentehuis dat ze een miljoen euro aan de familie geven om de wagen te laten verplaatsen? Waarom niet gewoon op basis van een offerte een bedrijf inhuren om dat te doen met het vriendelijke verzoek de rekening naar de gemeente op te sturen?

ZATERDAG Ankerpunt
Het zijn woelige tijden. Overal is het crisis, de beschaving stort ineen, niets is meer wat het was. Gelukkig is er elk jaar in december een traditie die nooit verandert:
Co Stompé vliegt eruit in de eerste ronde van het WK darten.

De laatste week

Op het moment dat ik dit schrijf is het vrijdagavond, bijna middernacht. De allerlaatste vrijdagavond ooit, hoogstwaarschijnlijk. Nog maar één week te gaan immers, en dan is het zover: 21 december 2012, de dag dat de wereld vergaat. Als de Maya's hun tijdrekening tenminste een beetje op orde hadden. Ze zouden niet de eersten zijn die er faliekant naast zitten.

De dag komt steeds dichterbij, maar gek genoeg hoor je er de laatste tijd weinig meer over. Aan het begin van het jaar werd er best veel aandacht aan besteed. De Mayakalender werd verklaard, mensen mochten komen vertellen hoe ze die laatste dag gingen doorbrengen, en wat ze absoluut nog wilden doen voor het zover was. Nu is het verdacht stil. Zit iedereen zijn tijd uit te zitten? Of proberen we het te bezweren door het dood te zwijgen?

Toch ben ik wel benieuwd wat voor een dag het gaat zijn, komende vrijdag. Volgens mij gaan we elke tegenslag, elk ongeluk, elke curiositeit onwillekeurig relateren aan de datum. Alles wordt een omen. Ik geloof geenszins in zulke eindtijd-profetieën, maar ik geloof wel in selffulfilling prophecies: een voorspelling is van zichzelf onzin, maar mensen gaan er met hun gedrag indirect voor zorgen dat de voorspelling alsnog uitkomt.

Ik sluit ook zeker niet uit dat lieden die kwaad in de zin hebben uitgerekend die dag gaan aangrijpen om hun verderfelijke plan ten uitvoer te brengen. Ik heb ook even gedacht dat een paar centimeter sneeuw het land zou ontwrichten, en dat we dan konden zeggen: ja, inderdaad, einde der tijden, maar het wordt vrijdag zeven graden en het gaat een beetje regenen. Een druilerige doemsdag dus.

Het lijkt heel wat, zo'n einde der tijden, maar bij nader inzien zou het wel prettig zijn als we allemaal tegelijk gaan. Wat maakt de dood immers zo dramatisch: het gemis, de pijn, de ellende bij de nabestaanden. Zelf merk je er niet zo veel van, als het goed is. Natuurlijk is het levenslang aanwezige besef dat er nooit meer iets zal zijn als je dood bent moordend, maar rationeel gezien is dat onzin, want 'nooit meer' is een tijdsbepaling, en de dood heeft niets te maken met de tijd - het sterven wel, maar het dood zijn niet. In Twente heet het dat iemand 'uit de tijd gekomen' is als hij dood is. Dat hebben die Tukkers scherp gezien.

Nee, het is eigenlijk wel een geruststellende gedachte: als we gaan, dan gaan we allemaal tegelijk. Wat me wel een beetje ergert is dat het dan net op 21 december moet zijn, wel zo'n beetje de meest ongunstige dag van het jaar. De laatste werkdag, dus vakantie zit er niet meer in, we werken letterlijk door tot de dood erop volgt. Het heerlijke Kerstfeest halen we net niet meer. De avonden begint op 22 december, dat prachtboek kan ik net niet meer lezen. De derby van Noordoost-Brabant staat 23 december op het programma, die wordt me dan door de neus geboord; en ik heb mijn buscombi-biljet en ticket al betaald!

Ach, ik kan wel zeggen dat ik dat nu allemaal misloop, maar van missen zal geen sprake meer zijn, er zal nergens meer sprake van zijn. Ik vraag me nog wel af wanneer het op 21 december zover is. 's Ochtends al, de slaap nog in de ogen? Parallel aan de ondergaande zon? Krijgen we nog de kans onze vrijdagse vis te verorberen? De avondkoffie? Vragen, vragen te over. Ik wens u niettemin een aangename laatste week toe.

Marokkanenprobleem

Een Marokkaanse interviewer vroeg een tijdje geleden aan Gerard Cox waarom er eigenlijk geen Marokkanen in Toen was geluk heel gewoon spelen. Omdat er in die tijd nog helemaal geen Marokkanen in Nederland waren, antwoordde Cox. Daarom heet het ook Toen was geluk heel gewoon, voegde de Rotterdamse kleinkunstenaar daar nog snel aan toe, met ergernis die niet alleen maar gespeeld was.

Cox zal op dit moment ongetwijfeld ook balen van het jammerlijke gelijkspel van zijn Feyenoord bij NAC Breda eerder vandaag.

Het was sowieso een merkwaardig voetbalweekend. Alle wedstrijden in het betaalde voetbal stonden in het teken van de gedode grensrechter van Buitenboys Almere. Er werden teksten voorgelezen, minuten stilte in acht genomen, rouwbanden gedragen. Er was een stille tocht in Almere, al het amateurvoetbal was afgelast, in kantines kwamen spelers, vrijwilligers en bestuurders bijeen voor bezinning en discussie.

Zo stonden in heel Nederland miljoenen mensen stil bij die afschuwelijke gebeurtenis, om het slachtoffer te gedenken en de boodschap uit te dragen dat dit nooit meer mag gebeuren.

Dat is bij nader inzien een merkwaardige vorm van preken voor de eigen parochie. De mensen die de moeite namen naar de kantines te komen zijn immers van zichzelf al mensen die zich netjes gedragen en nooit een grensrechter zullen doodslaan. Mensen met een ingebouwde politieagent.

Het gespuis dat zich stelselmatig misdraagt zal zich niets hebben aangetrokken van dit beschavingsoffensief. Denk maar niet dat bijvoorbeeld het adderengebroed uit de ontluisterende reportage van Erik Dijkstra in Amsterdam-West na dit weekend anders over de gebeurtenissen is gaan denken.

Zoals Theo Maassen al over het reclamebord PSV is tegen racisme zei: 'Wat denken ze daar in godsnaam mee te bereiken?! Dat een racist dat leest en denkt: "O, nee, dan kap ik er ook maar mee." Hou toch op...'

Wat meteen opviel in de eerste week na het drama, was dat er in alle toonaarden gezwegen werd over de achtergrond van de daders. Dan weet je tegenwoordig al hoe laat het is. En inderdaad was het vervolg een invuloefening. Minder scrupuleuze media meldden dat het Marokkanen waren, Geert Wilders twitterde vervolgens dat er geen voetbalprobleem was maar een Marokkanenprobleem, waarop de andere politici Wilders kapittelden. De cirkel was weer rond.

Natuurlijk is agressie op en rond de velden niet alleen een zaak van Marokkanen. Maar er is wel een Marokkanenprobleem in Nederland, dat zich onder meer manifesteert via wangedrag op het sportveld.

Het is bijzonder treurig en ook pessimistisch stemmend dat het blijkbaar nog altijd niet vanzelf spreekt dat Marokkanenprobleem als dusdanig te benoemen.

Nu buitelen de ivorentorenbewoners weer over elkaar heen met hun halfhartige pleidooien voor toonmatiging en hun irrelevante tegenvoorbeelden.

In Hoek van Holland en in Haren waren geen Marokkanen te bekennen, zeggen ze dan. Ik zie werkelijk niet in op welke manier dat zou weerspreken dat er een Marokkanenprobleem is.

Er zijn statistische bewijzen te over: feiten en cijfers, wetenschappelijke studies, de toegankelijke boeken Marokkaanse lieverdjes van Hans Werdmölder (2005) en Het Marokkanendrama van Fleur Jurgens (2007).

Het is tekenend, zoals Johan Derksen al zei, dat je bij het vernemen zo'n incident meteen denkt: dat zullen wel Marokkanen zijn, en dat dat dan ook inderdaad zo blijkt te zijn.

Wat me nog het meest frappeert is dat men het binnen de Marokkaanse gemeenschap zelf niet onderhand volledig beu is. Het moet toch verschrikkelijk zijn dat de hele bevolkingsgroep inmiddels een slechte naam heeft door het misselijkmakende gedrag van een minderheid binnen de eigen gelederen. Maar nee, elke keer als er iets voorvalt schuiven zogenaamde vertegenwoordigers van de Marokkaanse gemeenschap aan bij de praatprogramma's om toch maar vooral te ontkennen dat er een Marokkanenprobleem is.

Ze hebben niet in de gaten dat ze zelf het grootste slachtoffer zijn van de jochies die ze verdedigen.

De moedige politici Aboutaleb en Marcouch hebben dat wel al lang geleden erkend. En toch vinden zij nog steeds onvoldoende navolging binnen de Marokkaanse gemeenschap.

Ook andere politici laten Aboutaleb en Marcouch nog te vaak in de kou staan. Ze hebben Wilders nu een niet te missen kans voor open doel geboden door te verzuimen man en paard te noemen. Als ze zelf niet zo krampachtig hadden gereageerd, dan hadden ze Wilders buitenspel kunnen zetten. Nu gaat Geert er weer met de publieksprijs vandoor. En voor oplossingen, zo weten we, moeten we niet bij Geert Wilders zijn.

Al die bezinningsrituelen, al die discussies, al die goede voornemens, ze zijn zinloos zolang men niet maatschappijbreed erkent dat er een Marokkanenprobleem is. Je kunt een probleem niet oplossen voordat je erkent dat er überhaupt sprake is van een probleem.

Ik geloof nog steeds dat het begin van een oplossing onderaan, in de gezinnen zelf gezocht moet worden. Opvoeding is alles. Die ingebouwde politieagent moet er in de opvoeding ingepeperd worden.

Want ook '1948' van Gerard Cox, het liedje dat beter bekend is als 'Toen was geluk heel gewoon', gaat uiteindelijk niet over dat het in 1948 nog pais en vree was omdat er nog geen Marokkanen waren, maar omdat de kleine Gerard toen nog in de warme geborgenheid van het ouderlijk huis verkeerde. Kijk maar naar de eerste regel van de bridge: 'Die schooltas bleek het eerste teken / dat de zaak al was bekeken.'

Maar in die schooltas zat inmiddels wel een goede opvoeding, waar Gerard van op aan kon.

Natuurlijk biedt opvoeding geen waterdichte garantie, ook door de mazen van dat vangnet zullen altijd individuen blijven glippen die vervolgens ontsporen, dat hou je niet tegen. Maar dan zullen het daadwerkelijk individuele gevallen zijn, in plaats van, zoals nu, een groep die de samenleving ernstiger en blijvender ontwricht dan een overtrekkend sneeuwfront.

Zeven dagen lang (140)

2 t/m 8 december

ZONDAG Mirakels
Ik noemde Mulisch' verborgen juweeltje Het mirakel (1955) ooit een voorloper van Italo Calvino's internationaal succesvolle Marcovaldo (1963).
Lees ik nu in Mulisch' Logboek (2012): 'Herinnering aan de oude Mondadori, aan het eind van de jaren vijftig bij Eddy. Vroeg mij wat voor soort zaken ik schreef; nadat ik geprobeerd had daar iets over te zeggen, vroeg ik, aan welke italiaanse schrijver hem dat deed denken. "Italo Calvino," zei hij onmiddellijk. Dat was voor het eerst dat ik die naam hoorde.' (p. 218-219)
Heeft die Mondadori - een uitgever - Calvino toen wellicht op de een of andere manier via Mulisch op het spoor gezet van het schrijven van Marcovaldo?

MAANDAG Everybody knows you should be sleeping
'Kill the neighbor, kill the neighbor,
that's been keeping me awake,
Find him in his house, climb up the stairway
and send him on his way
so I can get some sleep.'
(vrij naar Tyler Ramsey's 'Kill the Nightbird')

DINSDAG DWDD
Matthijs tegen Smeets: 'Waarom heb je eigenlijk een baard, Mart?'
Smeets: 'Ik was op vakantie en daar was een Nico Dijkshoorn lookalike contest. Ik ben tweede geworden.'
Ha! Daar kan Nico nooit meer overheen, wat hij in het vervolg ook onderneemt.

WOENSDAG Life of P
Wie ook nog schijnt te leven is Heinz Hermann Polzer, beter bekend als Drs. P.
93 jaar is-ie inmiddels.
En dat terwijl hij jaren geleden al eens op tv vertelde de dood niet te vrezen, want als je heel lang zou leven, 'dan wordt het op den duur verrekte vervelend'.

DONDERDAG Sneeuwdreiging
Het hele land is in blinde paniek omdat het komende nacht en morgen gaat sneeuwen.
Vroeger hoopte je elk jaar op sneeuw in december. Je zou er hoogstens wat langer over doen om op school te komen, maar het zou verder oneindige winterpret opleveren.
Sneeuwen deed het echter zelden of nooit.
Tegenwoordig ben je afhankelijk van de trein om je brood te verdienen en bid je elk jaar dat de sneeuw uitblijft.
En verdomd, elke december is het raak.

VRIJDAG Spuit veertien
Nu hij ontslagen is bij Chivas Guadalajara heeft Johan Cruijff weer tijd zich met de Nederlandse samenleving te bemoeien: 'Het gaat niet om Marokkanen, het gaat om normen en waarden.'
Nou ja zeg, Cruijff die over normen en waarden begint, het moet niet gekker worden. Als we allemaal volgens de normen en waarden van Johan Cruijff zouden moeten gaan leven, dan is het einde zoek.
Toch begrijp ik die uitspraak ergens ook wel, hij heeft Badr Hari sinds kort in de familie hè, dan zou ik ook op mijn tellen passen.

ZATERDAG Alles mis
Nog meer slecht nieuws rond Jasper S.:
'Jaspers mist finale wereldbeker driebanden Hurghada'.