Christophe van Gerrewey - Trein met vertraging (2013)
Hier en daar wat bloedeloze maar over het algemeen aangenaam trage roman over een aantal individuen in een trein van Oostende naar Antwerpen. Elk van hen bevindt zich op zijn of haar eigen mentale eiland, dubbend over existentiële angsten en praktische bekommernissen. Terwijl de trein onderweg steeds meer vertraging oploopt vliegen de gedachten van de personages alle kanten uit, soms pagina's lang. In de overwegingen van zijn karakters heeft de auteur boeiend commentaar weten te verpakken op de excessen van het huidige tijdsgewricht, van hersenloze cultuurconsumptie tot liefdesrelatiegezever en van debiel smartfoongebruik tot de verrotte wetenschappelijke publicatiecultuur. Trein met vertraging is vele malen verdraaglijker dan Van Gerreweys ergerniswekkende debuutroman Op de hoogte. [***]
Barry Smit - Om het nu (2013)
Episodische roman over een bestaan aan de zelfkant in naargeestige oorden als Castricum en Heiloo. De hoofdpersoon houdt zich onledig met zo'n beetje alle moderne 'hippe' vormen van criminaliteit: hij snuift en slikt pillen, kweekt wiet en jat de planten uit andermans kwekerijen, drogeert jonge meisjes op feesten en zoekt een kick in het hooliganisme (bij AZ, haha). Smit is erin geslaagd de rauwheid en opgefokte gejaagdheid van dit leven te vertalen naar de compacte vorm en stuwende stijl van zijn proza. De ijskoude gewetenloosheid van de protagonist is even indringend als beangstigend. Bevat bovendien leerzame gedetailleerde beschrijvingen van hoe zulke lui hun handeltjes drijven en hoe witwassen in zijn werk gaat. Verplicht op de leeslijst van de politieacademie, zou ik zeggen. [****]
Maarten 't Hart - Magdalena (2015)
't Hart had zijn moeder beloofd pas na haar dood over haar te schrijven. Ze overleed in 2012, Magdalena is het resultaat. Het is officieel geen roman, en toch verschilt het boek nauwelijks van het bekende fictiewerk van 't Hart, wat iets zegt over het beperkt fictionele gehalte van zijn werk. De passage waarin de auteur zijn fascinatie beschrijft wanneer hij zijn moeder haar haren ziet kammen kennen we bijvoorbeeld al uit Een vlucht regenwulpen. Magdalena was een pathologisch geval: ze was ervan overtuigd dat haar man vreemdging, terwijl daar geen enkele aanwijzing voor was. 't Hart beschrijft zijn moeder evenwel met compassie en inlevingsvermogen, zijn woede richt hij vooral op de godsdienstige indoctrinatie. Magdalena eindigt zelfs een beetje als De Schrift betwist 3. [***]
Jeroen Brouwers - Het hout (2014)
Je kon erop wachten: een roman over het misbruikschandaal in de katholieke kerk. Het hout speelt zich af op een seminarie in Zuid-Limburg in de jaren vijftig waar de broeders zich en masse aan de jongetjes vergrijpen. De ingenieuze compositie en superieure poëtische stijl van Brouwers zijn bewonderenswaardig, maar de uitwerking van het thema is dat bepaald niet. Alle clichés worden van stal gehaald, de broeders zijn stuk voor stuk karikaturen, en de verteller - broeder Bonaventura - is weliswaar geen schennispleger maar evenzeer een geperverteerde. Brouwers heeft geen enkele moeite gedaan een geloofwaardig tijdsbeeld te schetsen, verblind door haat heeft hij alle nuance laten varen. Walter van Daniël Rovers is op dit gebied een vele malen intelligenter boek. [**]
Kees 't Hart - Teatro Olimpico (2014)
Twee theatermakers mogen hun voorstelling over Rousseau opvoeren op een festival in het befaamde Teatro Olimpico in Vicenza, maar door een organisatorische chaos draait het uit op een financieel debacle. Geschreven in de vorm van een verslag achteraf voor de subsidieverstrekker. Ogenschijnlijk een komische satire op de corruptie, onbetrouwbaarheid en luiheid van de Italianen, maar in wezen een genadeloos treffend portret van de zelfgenoegzame Hollandse theatersnob die zich drukker maakt over de inhoud van zijn stuk dan over praktische, juridische en financiële zaken. Vooral het constant terugkerend gezever over bête noire Beckett en 'evidentietheater' zorgt er van lieverlede voor dat je hoopt dat alles misgaat. [****]
Rinus Spruit - Een dag om aan de balk te spijkeren (2013)
Schitterende roman over de tobber Maarten Rietgans die vanuit een kleine boerengemeenschap naar de grote stad trekt maar nergens en bij niemand kan aarden en steeds weer terugkeert naar zijn Zeeuwse geboortegrond, naar zijn vader die hij heimelijk - en terecht - verafgoodt. De beschrijvingen van het boerenleven zijn indrukwekkend, de idylle en de ontbering van dat bestaan worden beide subliem weergegeven. De grote tijdssprongen en de afwisseling tussen tegenwoordige en verleden tijdsvorm lijken wat ondoordacht, maar het effect is juist dat de gevolgen van Maartens onvermogen en zijn gecombineerde levens- en doodsangst op een bijzondere manier invoelbaar worden gemaakt. De slotscène is al even ontroerend. [*****]
Thomas Heerma van Voss - De derde persoon (2014)
Bundeling korte verhalen van de jongste HvV. De hoofdpersoon lijkt steeds dezelfde man te zijn, maar in andere gedaanten, in verschillende leeftijdsfasen en omgevingen. Steeds betreft het een ietwat wereldvreemde, lethargische man die de gebeurtenissen, variërend van ingrijpend tot banaal, aan zich ziet voltrekken zonder de indruk te wekken helemaal bij de les te zijn en de betekenis en vaak ook de impact te bevatten. Het boek als geheel is wat onevenwichtig van kwaliteit, de langere verhalen zijn duidelijk het zwakst. 'Bedankt voor uw medewerking' lijkt me een voorstudie van Stern (2013), de laatste roman van de auteur. Dit verhaal bevat ook een behartigenswaardige afrekening met tribunaaltelevisie als De wereld draait door. [***]
vrijdag 15 mei 2015
zaterdag 9 mei 2015
Zeven dagen lang (248)
3 t/m 9 mei
ZONDAG Lekke moraal
Gaan we nog iets horen over GroenLinks en het lek?
Wekenlang zijn Voortman en Van Ojik niet voor de camera's weg te slaan en spuien ze hun gal over Van Miltenburg, die informatie uit een vertrouwelijk gesprek met Voortman naar de pers zou hebben gelekt. Dat moest en zou tot de bodem worden uitgezocht. Maar nu politiek commentator Paul Jansen heeft onthuld dat het lek niet uit de VVD maar uitgerekend uit de hoek van GroenLinks zelf kwam blijft het muisstil.
MAANDAG 4 mei
Joost Prinsen en het gedicht van Willem Wilmink over Ben Ali Libi, goochelaar. Kippenvel.
DINSDAG Het gaat goed, mooi kut is dat
Europa laat de economische crisis definitief achter zich, zo juichen de media, met een gemiddelde groei van 2,1% volgend jaar. Nederland mag een groei van 1,8% verwachten.
Vroeger zouden we van zulke berichten vrolijk zijn geworden. Maar wat heb je nog aan economische groei, tegenwoordig betekent het alleen maar dat er weer een enorme naheffing uit Brussel komt.
Vroeger werden we optimistisch van positieve economische groeiberichten. Die tijd is voorgoed voorbij.
WOENSDAG Mama mia
De Arbeiderspers adverteert op affiches voor Magdalena van Maarten 't Hart als het ideale cadeau voor Moederdag.
Benieuwd hoeveel moeders zich na het beëindigen van de lectuur zullen afvragen of hun zoon er iets duidelijk mee wilde maken.
DONDERDAG En dan praten we verder
Rare ophef over 'Fuck de Koning' en de vervolging van die dwaas. De discussie gaat alleen over de vraag of je dat mag roepen of niet, terwijl het ware probleem is dat er een aparte wet voor is, een wet die majesteitsschennis verbiedt, Als we dat onzin vinden moeten we eerst die wet aanpassen.
VRIJDAG Uit eigen ondervinding
Het probleem bij Ajax is dat er veel te veel mensen rondlopen die zichzelf ontzettend belangrijk vinden - dat weet iedereen. Het euvel strekt zich zelfs uit tot het niveau van destewards beveiligers bij Jong Ajax.
ZATERDAG Nu even uit een raam hangen, Bill
'We Built This City' van Starship schijnt ooit uitgeroepen te zijn tot 'Most Awesomely Bad Song Ever', wat schromelijk overdreven is. Het is best een geinig nummer.
Het grootste wanproduct is natuurlijk '(Si Si) Je Suis Un Rock Star' van ex-Rolling Stone Bill Wyman. Zowel qua tekst als qua muziekvideo een absoluut dieptepunt. Meneer Wyman had er duidelijk geen zin in.
ZONDAG Lekke moraal
Gaan we nog iets horen over GroenLinks en het lek?
Wekenlang zijn Voortman en Van Ojik niet voor de camera's weg te slaan en spuien ze hun gal over Van Miltenburg, die informatie uit een vertrouwelijk gesprek met Voortman naar de pers zou hebben gelekt. Dat moest en zou tot de bodem worden uitgezocht. Maar nu politiek commentator Paul Jansen heeft onthuld dat het lek niet uit de VVD maar uitgerekend uit de hoek van GroenLinks zelf kwam blijft het muisstil.
MAANDAG 4 mei
Joost Prinsen en het gedicht van Willem Wilmink over Ben Ali Libi, goochelaar. Kippenvel.
DINSDAG Het gaat goed, mooi kut is dat
Europa laat de economische crisis definitief achter zich, zo juichen de media, met een gemiddelde groei van 2,1% volgend jaar. Nederland mag een groei van 1,8% verwachten.
Vroeger zouden we van zulke berichten vrolijk zijn geworden. Maar wat heb je nog aan economische groei, tegenwoordig betekent het alleen maar dat er weer een enorme naheffing uit Brussel komt.
Vroeger werden we optimistisch van positieve economische groeiberichten. Die tijd is voorgoed voorbij.
WOENSDAG Mama mia
De Arbeiderspers adverteert op affiches voor Magdalena van Maarten 't Hart als het ideale cadeau voor Moederdag.
Benieuwd hoeveel moeders zich na het beëindigen van de lectuur zullen afvragen of hun zoon er iets duidelijk mee wilde maken.
DONDERDAG En dan praten we verder
Rare ophef over 'Fuck de Koning' en de vervolging van die dwaas. De discussie gaat alleen over de vraag of je dat mag roepen of niet, terwijl het ware probleem is dat er een aparte wet voor is, een wet die majesteitsschennis verbiedt, Als we dat onzin vinden moeten we eerst die wet aanpassen.
VRIJDAG Uit eigen ondervinding
Het probleem bij Ajax is dat er veel te veel mensen rondlopen die zichzelf ontzettend belangrijk vinden - dat weet iedereen. Het euvel strekt zich zelfs uit tot het niveau van de
ZATERDAG Nu even uit een raam hangen, Bill
'We Built This City' van Starship schijnt ooit uitgeroepen te zijn tot 'Most Awesomely Bad Song Ever', wat schromelijk overdreven is. Het is best een geinig nummer.
Het grootste wanproduct is natuurlijk '(Si Si) Je Suis Un Rock Star' van ex-Rolling Stone Bill Wyman. Zowel qua tekst als qua muziekvideo een absoluut dieptepunt. Meneer Wyman had er duidelijk geen zin in.
zaterdag 2 mei 2015
Zeven dagen lang (247)
26 april t/m 2 mei
ZONDAG Grootgrutter
Achter op de kassabon van de Albert Heijn: 'Sinds onze caissières eerst vragen of u een kassabon wilt voordat ze er eentje uitprinten, heeft Albert Heijn al zo'n 287.357 kilometer aan kassabonpapier bespaard.'
Ik lees dit achter op de kassabon die de caissière ongevraagd voor me heeft uitgeprint.
MAANDAG Medic!
De kracht van Band of Brothers is onder meer dat er onbekende acteurs zijn gebruikt, wat bijdraagt aan de authentieke ervaring. Vanavond zie ik ineens toch een bekend gezicht: Jimmy Fallon. Dat is die gast met een eigen rubriek in De wereld draait door.
DINSDAG Vgl.
'Well I was brave
And unique,
Intelligent,
A snowflake'
(Bloc Party, 'Unique', A Weekend in the City, 2007)
'I was raised up believing I was somehow unique
Like a snowflake distinct among snowflakes, unique in each way you can see'
(Fleet Foxes, 'Helplessness Blues', Helplessness Blues, 2011)
WOENSDAG Van de Jan Gijzenkade tot de Langeleegte
Nog een maandje, dan mogen we weer naar Haarlem, Schiedam, Wageningen en Veendam! De 2e Divisie komt eraan.
DONDERDAG ...of gewoon integere gelaatstrekken
De conducteur komt binnen voor de kaartcontrole, ik kan zo gauw mijn kaartje niet vinden, hij kijkt me even aan en loopt dan door.
Is dat nu (omgekeerd) 'etnisch profileren'?
Of denkt hij juist: shit, een zwartrijder, snel wegwezen voor ik een beuk krijg?
VRIJDAG Totale lul van de week
Waardeloos dat FOX in de samenvatting van TOP Oss-Sparta Rotterdam (1-5) hét moment van de wedstrijd niet laat zien: Istvan Bakx die de bal doorkopt en alleen op de keeper afgaat, maar tot ieders afgrijzen wordt afgefloten door de kleine dictator Edwin van de Graaf wegens een vermeende handsbal en op de koop toe geel krijgt wegens protesteren. Hierna - en hierdóór - liep het pas uit de hand. Je kon er trouwens op wachten dat die pannenkoek na het scootmobielincident nog een keer wraak zou komen nemen.
ZATERDAG Doordenker
'FC Oss-Sparta Rotterdam 1-5' stond zowel vóór als ná de wedstrijd in het wedstrijdoverzicht.
ZONDAG Grootgrutter
Achter op de kassabon van de Albert Heijn: 'Sinds onze caissières eerst vragen of u een kassabon wilt voordat ze er eentje uitprinten, heeft Albert Heijn al zo'n 287.357 kilometer aan kassabonpapier bespaard.'
Ik lees dit achter op de kassabon die de caissière ongevraagd voor me heeft uitgeprint.
MAANDAG Medic!
De kracht van Band of Brothers is onder meer dat er onbekende acteurs zijn gebruikt, wat bijdraagt aan de authentieke ervaring. Vanavond zie ik ineens toch een bekend gezicht: Jimmy Fallon. Dat is die gast met een eigen rubriek in De wereld draait door.
DINSDAG Vgl.
'Well I was brave
And unique,
Intelligent,
A snowflake'
(Bloc Party, 'Unique', A Weekend in the City, 2007)
'I was raised up believing I was somehow unique
Like a snowflake distinct among snowflakes, unique in each way you can see'
(Fleet Foxes, 'Helplessness Blues', Helplessness Blues, 2011)
WOENSDAG Van de Jan Gijzenkade tot de Langeleegte
Nog een maandje, dan mogen we weer naar Haarlem, Schiedam, Wageningen en Veendam! De 2e Divisie komt eraan.
DONDERDAG ...of gewoon integere gelaatstrekken
De conducteur komt binnen voor de kaartcontrole, ik kan zo gauw mijn kaartje niet vinden, hij kijkt me even aan en loopt dan door.
Is dat nu (omgekeerd) 'etnisch profileren'?
Of denkt hij juist: shit, een zwartrijder, snel wegwezen voor ik een beuk krijg?
VRIJDAG Totale lul van de week
Waardeloos dat FOX in de samenvatting van TOP Oss-Sparta Rotterdam (1-5) hét moment van de wedstrijd niet laat zien: Istvan Bakx die de bal doorkopt en alleen op de keeper afgaat, maar tot ieders afgrijzen wordt afgefloten door de kleine dictator Edwin van de Graaf wegens een vermeende handsbal en op de koop toe geel krijgt wegens protesteren. Hierna - en hierdóór - liep het pas uit de hand. Je kon er trouwens op wachten dat die pannenkoek na het scootmobielincident nog een keer wraak zou komen nemen.
ZATERDAG Doordenker
'FC Oss-Sparta Rotterdam 1-5' stond zowel vóór als ná de wedstrijd in het wedstrijdoverzicht.
zaterdag 18 april 2015
Zeven dagen lang (246)
12 t/m 18 april
ZONDAG Twente
Het demasqué van Joop Munsterman betekent ook het einde van de journalistieke geloofwaardigheid, of wat daar nog van over was, van Johan Derksen. De megalomane miljonair uit Enschede had al vroeg in de gaten dat hij minstens één belangrijke voorwaarde moest scheppen om jarenlang zijn gang te kunnen gaan: het om zijn vinger winden van Derksen. Als je de snor achter je hebt, kun je je immers praktisch alles veroorloven in de voetballerij - zie Johan Cruijff. Hoe vaak heeft Genee niet het financiële wanbeleid bij Twente ter sprake willen brengen, waarna Derksen hem de mantel uitveegde en de vermoorde onschuld speelde door te stellen dat hij het dossier niet kende en er dus geen mening over had? Alsof gebrek aan kennis van zaken ooit een belemmering voor hem heeft gevormd om toch gepeperde uitspraken te doen of mensen aan de schandpaal te nagelen.
MAANDAG Dubbelfunctie
Zijn Klaas Dijkhoff en Sjoerd Mossou niet gewoon een en dezelfde persoon?
DINSDAG Straatbeeld
Ja, dames, we weten het nu wel: 'Dille & Kamille'. Maar wat betékent het?
WOENSDAG Hooligan
Robert Maaskant vindt zijn schorsing van één wedstrijd voor het vernielen van de dug-out 'wat zwaar'. Donderstraal toch op. Als je als supporter je frustratie botviert op een hek, een bord of een stoeltje, dan kun je een stadionverbod voor zes maanden op de mat verwachten. De trainer van NAC mag een wedstrijdje niet op de bank zitten - op de tribune plaatsnemen is bovendien wel gewoon toegestaan - en dat is dan al 'zwaar' gestraft. En fans doen het dan nog uit authentieke woede, en niet om de gepassioneerde trainer te acteren voor het oog van de camera zoals dat enge mannetje Maaskant.
DONDERDAG Bram
IJzig. Dat is het woord dat in me opkomt als ik Linda Voortman en Anouchka van Miltenburg de pers te woord zie staan. Maar bovenal de vraag: waarom staat die Bram van Ojik met zijn suikerbietenhoofd daar tussen Voortman en Van Miltenburg in? Kijk hem staan ginnegappen.
VRIJDAG Poelgate
Mooi dat Fons de Poel alleen maar in opspraak is omdat zijn journalistieke integriteit in het geding zou zijn vanwege een commerciële klus die hij eerder voor ABN Amro deed, en niet omdat hij snotneus Jesse Klaver een 'snotneus' noemde überhaupt.
ZATERDAG Hoe moeilijk kan het zijn
Voorstel voor een compromis: bed maar geen kussen, bad maar geen zeep, brood maar geen boter.
ZONDAG Twente
Het demasqué van Joop Munsterman betekent ook het einde van de journalistieke geloofwaardigheid, of wat daar nog van over was, van Johan Derksen. De megalomane miljonair uit Enschede had al vroeg in de gaten dat hij minstens één belangrijke voorwaarde moest scheppen om jarenlang zijn gang te kunnen gaan: het om zijn vinger winden van Derksen. Als je de snor achter je hebt, kun je je immers praktisch alles veroorloven in de voetballerij - zie Johan Cruijff. Hoe vaak heeft Genee niet het financiële wanbeleid bij Twente ter sprake willen brengen, waarna Derksen hem de mantel uitveegde en de vermoorde onschuld speelde door te stellen dat hij het dossier niet kende en er dus geen mening over had? Alsof gebrek aan kennis van zaken ooit een belemmering voor hem heeft gevormd om toch gepeperde uitspraken te doen of mensen aan de schandpaal te nagelen.
MAANDAG Dubbelfunctie
Zijn Klaas Dijkhoff en Sjoerd Mossou niet gewoon een en dezelfde persoon?
DINSDAG Straatbeeld
Ja, dames, we weten het nu wel: 'Dille & Kamille'. Maar wat betékent het?
WOENSDAG Hooligan
Robert Maaskant vindt zijn schorsing van één wedstrijd voor het vernielen van de dug-out 'wat zwaar'. Donderstraal toch op. Als je als supporter je frustratie botviert op een hek, een bord of een stoeltje, dan kun je een stadionverbod voor zes maanden op de mat verwachten. De trainer van NAC mag een wedstrijdje niet op de bank zitten - op de tribune plaatsnemen is bovendien wel gewoon toegestaan - en dat is dan al 'zwaar' gestraft. En fans doen het dan nog uit authentieke woede, en niet om de gepassioneerde trainer te acteren voor het oog van de camera zoals dat enge mannetje Maaskant.
DONDERDAG Bram
IJzig. Dat is het woord dat in me opkomt als ik Linda Voortman en Anouchka van Miltenburg de pers te woord zie staan. Maar bovenal de vraag: waarom staat die Bram van Ojik met zijn suikerbietenhoofd daar tussen Voortman en Van Miltenburg in? Kijk hem staan ginnegappen.
VRIJDAG Poelgate
Mooi dat Fons de Poel alleen maar in opspraak is omdat zijn journalistieke integriteit in het geding zou zijn vanwege een commerciële klus die hij eerder voor ABN Amro deed, en niet omdat hij snotneus Jesse Klaver een 'snotneus' noemde überhaupt.
ZATERDAG Hoe moeilijk kan het zijn
Voorstel voor een compromis: bed maar geen kussen, bad maar geen zeep, brood maar geen boter.
vrijdag 17 april 2015
Politiek of de inhoud
Het was een even naïeve als schrijnende opmerking die Henk Kamp vanmiddag in Gesprek met de Minister-President maakte. 'Gaat de bed-bad-broodkwestie over politiek of over de inhoud?' vroeg interviewer Pim van Galen aan Kamp, die Rutte verving. 'Politiek gaat volgens mij altijd over de inhoud' repliceerde de minister.
Was het maar waar.
Het feit alleen al dat er tegenwoordig haast achteloos een onderscheid wordt gemaakt tussen 'politiek' en 'inhoud' bewijst de verwording van de politiek. Het is een besmette term geworden. Politiek is niet meer gelijk aan staatkunde, het is de verrotte schil eromheen.
Er zijn de inhoudelijke vraagstukken, die in achterkamertjes worden geagendeerd, met veel vijven en zessen in compromissen worden gegoten en dan in de bureaucratische molen worden gegooid, en er is het politieke spel, de Haagse bühne, het mediacircus, de electorale speculatie.
De VVD is daar nog het minst schijnheilig over. Bij de PvdA beroept men zich als vanouds op principes, op menselijke waarden en humaniteit en fatsoen, maar intussen blijkt dat de partij het beste nu de coalitie kan laten klappen omdat ze toch niet verder kan zakken in de peilingen en dus electoraal garen zou spinnen bij een nieuwe campagne. Daarom heeft iedereen zo'n hekel aan die partij: scoren over de rug van zwakkeren is altijd stuitend, maar het is nog een graadje ergerniswekkender als het door moraalridders en zichzelf als barmhartige Samaritanen afficherende politici gebeurt. Men kan een slecht mens zonder gêne nu eenmaal beter verdragen dan een slecht mens die zich schijnheilig als goed mens voordoet.
Ook voor de VVD zou dit een geschikt moment zijn om het te laten klappen, om te breken met die lastige sociaaldemocraten en via verkiezingen een nieuwe partner te zoeken. Dit hoor je praktisch iedere politiek commentator - of Binnenhofwatcher zoals die lui tegenwoordig schijnen te heten - reveleren in hun analyses, maar niemand lijkt te beseffen dat het politieke landschap zo versplinterd is dat de kans op een verkiezingsuitslag die tot een uitgesproken links dan wel uitgesproken rechts kabinet leidt vrijwel nihil is.
Nu waren VVD en PvdA tot elkaar veroordeeld en dat werkt al niet, straks worden de PVV en D66 de grootste partijen. Nee, dat zal een gelukkig huwelijk worden!
Alle verontwaardigde reacties komen op hetzelfde neer: hoe kan er een crisis ontstaan over simpele basisbehoeften voor hulpbehoevenden? Nou, omdat het dus feitelijk niet over bed, bad en brood gáát. Dat is de inhoud. Dit gaat over peiling, tactiek en carrière. Over politiek.
Was het maar waar.
Het feit alleen al dat er tegenwoordig haast achteloos een onderscheid wordt gemaakt tussen 'politiek' en 'inhoud' bewijst de verwording van de politiek. Het is een besmette term geworden. Politiek is niet meer gelijk aan staatkunde, het is de verrotte schil eromheen.
Er zijn de inhoudelijke vraagstukken, die in achterkamertjes worden geagendeerd, met veel vijven en zessen in compromissen worden gegoten en dan in de bureaucratische molen worden gegooid, en er is het politieke spel, de Haagse bühne, het mediacircus, de electorale speculatie.
De VVD is daar nog het minst schijnheilig over. Bij de PvdA beroept men zich als vanouds op principes, op menselijke waarden en humaniteit en fatsoen, maar intussen blijkt dat de partij het beste nu de coalitie kan laten klappen omdat ze toch niet verder kan zakken in de peilingen en dus electoraal garen zou spinnen bij een nieuwe campagne. Daarom heeft iedereen zo'n hekel aan die partij: scoren over de rug van zwakkeren is altijd stuitend, maar het is nog een graadje ergerniswekkender als het door moraalridders en zichzelf als barmhartige Samaritanen afficherende politici gebeurt. Men kan een slecht mens zonder gêne nu eenmaal beter verdragen dan een slecht mens die zich schijnheilig als goed mens voordoet.
Ook voor de VVD zou dit een geschikt moment zijn om het te laten klappen, om te breken met die lastige sociaaldemocraten en via verkiezingen een nieuwe partner te zoeken. Dit hoor je praktisch iedere politiek commentator - of Binnenhofwatcher zoals die lui tegenwoordig schijnen te heten - reveleren in hun analyses, maar niemand lijkt te beseffen dat het politieke landschap zo versplinterd is dat de kans op een verkiezingsuitslag die tot een uitgesproken links dan wel uitgesproken rechts kabinet leidt vrijwel nihil is.
Nu waren VVD en PvdA tot elkaar veroordeeld en dat werkt al niet, straks worden de PVV en D66 de grootste partijen. Nee, dat zal een gelukkig huwelijk worden!
Alle verontwaardigde reacties komen op hetzelfde neer: hoe kan er een crisis ontstaan over simpele basisbehoeften voor hulpbehoevenden? Nou, omdat het dus feitelijk niet over bed, bad en brood gáát. Dat is de inhoud. Dit gaat over peiling, tactiek en carrière. Over politiek.
zaterdag 7 maart 2015
Zeven dagen lang (245)
1 t/m 7 maart
ZONDAG Bom (I)
Overal lees ik deze headline: 'Profclubs leggen bom onder nieuwe voetbalpiramide'.
Wat een idiote berichtgeving!
Het is juist hartstikke positief dat slechts tien betaaldvoetbalclubs hun belofte-elftal hebben ingeschreven en dat de rest liever een onderlinge competitie afwerkt. De nieuwe piramide moest er komen om de kunstmatige scheiding tussen de profs en de amateurs op te heffen. Niemand zit te wachten op affiches in de tweede divisie als Jong PEC Zwolle-De Treffers of Quick Boys-Jong NEC.
MAANDAG Veld
Nog zoiets: Dat geklaag over de erbarmelijke staat van het veld van FC Twente...
We zijn toch allemaal tégen kunstgras? Daar hoort ook bij dat de velden er in deze tijd van het jaar bij kunnen liggen als omgeploegde akkers, als moeilijk doorwaadbaar broekland.
DINSDAG Nachtwerk
'op het bureau een lamp;
het enig wezen dat hem gadeslaat
en dat hem bijlicht als de zee rondom
zo hol en donker naar den hemel gaat
dat hij den oever niet bereiken kan'
(Uit: H. Marsman, Tempel en kruis)
WOENSDAG De plank mis (I)
0 woorden over de periodetitel van TOP Oss in de Voetbal International van deze week. (Op een smalend stukje in de rubriek 't Wereldje over het lage toeschouwersaantal na.)
Als je in je Seizoengids durft te schrijven dat de club 'ook in de jaargang 2014/2015 veroordeeld zal zijn tot een plek in de kelder van de competitie' en dat 'elke eindnotering boven de achttiende plaats' een 'wereldprestatie' zou zijn voor de 'veredelde amateurclub uit Oost-Brabant', dan zou het je sieren om nu je ongelijk te erkennen - of toch op zijn minst om aandacht te besteden aan die wereldprestatie.
DONDERDAG De plank mis (II)
'UEFA klaagt Feyenoord aan voor racistisch gedrag fans'
Lees eens een boek, UEFA:
'De vorming van agressieve mannelijkheid is tevens gerelateerd aan het gebruik van raciale categorieën. Beide groepen [Espanyol- en Barcelona-hooligans] hebben geen enkel groepslid met een donkere huidskleur. Bij West Ham United en Feyenoord geldt eerder het omgekeerde. [...] Zij worden gezien als indrukwekkende verschijningen en goede vechters en hebben vaak een geduchte reputatie. De "rellennegers" van Feyenoord zijn een bekend voorbeeld.'
(Ramon F.J. Spaaij, Hooligans, fans en fanatisme, 2008, p. 32)
VRIJDAG Bal
Het Boekenbal. De beste reden om geen schrijver te willen worden. En dan de jaarlijkse sfeerreportage in Nieuwsuur, met een verslaggever die altijd precies één vraag heeft bedacht: 'Wat is uw favoriete boek over [thema van de Boekenweek]', en die vraag dan vervolgens aan drieënnegentig verschillende schrijvers stelt, waarvan er overigens minstens zevenenzestig om onduidelijke redenen het predicaat 'schrijver' hebben gekregen.
ZATERDAG Bom (II)
'Kolbeinn Sigthórsson mag maandag met Jong Ajax meespelen in de competitiewedstrijd tegen Almere City. De spits heeft van de KNVB dispensatie gekregen voor dat duel. Dat was nodig omdat de IJslander al vijftien wedstrijden voor het eerste elftal heeft gespeeld.'
En daarom zijn die beloftenteams dus zélf de bom onder de voetbalpiramide.
ZONDAG Bom (I)
Overal lees ik deze headline: 'Profclubs leggen bom onder nieuwe voetbalpiramide'.
Wat een idiote berichtgeving!
Het is juist hartstikke positief dat slechts tien betaaldvoetbalclubs hun belofte-elftal hebben ingeschreven en dat de rest liever een onderlinge competitie afwerkt. De nieuwe piramide moest er komen om de kunstmatige scheiding tussen de profs en de amateurs op te heffen. Niemand zit te wachten op affiches in de tweede divisie als Jong PEC Zwolle-De Treffers of Quick Boys-Jong NEC.
MAANDAG Veld
Nog zoiets: Dat geklaag over de erbarmelijke staat van het veld van FC Twente...
We zijn toch allemaal tégen kunstgras? Daar hoort ook bij dat de velden er in deze tijd van het jaar bij kunnen liggen als omgeploegde akkers, als moeilijk doorwaadbaar broekland.
DINSDAG Nachtwerk
'op het bureau een lamp;
het enig wezen dat hem gadeslaat
en dat hem bijlicht als de zee rondom
zo hol en donker naar den hemel gaat
dat hij den oever niet bereiken kan'
(Uit: H. Marsman, Tempel en kruis)
WOENSDAG De plank mis (I)
0 woorden over de periodetitel van TOP Oss in de Voetbal International van deze week. (Op een smalend stukje in de rubriek 't Wereldje over het lage toeschouwersaantal na.)
Als je in je Seizoengids durft te schrijven dat de club 'ook in de jaargang 2014/2015 veroordeeld zal zijn tot een plek in de kelder van de competitie' en dat 'elke eindnotering boven de achttiende plaats' een 'wereldprestatie' zou zijn voor de 'veredelde amateurclub uit Oost-Brabant', dan zou het je sieren om nu je ongelijk te erkennen - of toch op zijn minst om aandacht te besteden aan die wereldprestatie.
DONDERDAG De plank mis (II)
'UEFA klaagt Feyenoord aan voor racistisch gedrag fans'
Lees eens een boek, UEFA:
'De vorming van agressieve mannelijkheid is tevens gerelateerd aan het gebruik van raciale categorieën. Beide groepen [Espanyol- en Barcelona-hooligans] hebben geen enkel groepslid met een donkere huidskleur. Bij West Ham United en Feyenoord geldt eerder het omgekeerde. [...] Zij worden gezien als indrukwekkende verschijningen en goede vechters en hebben vaak een geduchte reputatie. De "rellennegers" van Feyenoord zijn een bekend voorbeeld.'
(Ramon F.J. Spaaij, Hooligans, fans en fanatisme, 2008, p. 32)
VRIJDAG Bal
Het Boekenbal. De beste reden om geen schrijver te willen worden. En dan de jaarlijkse sfeerreportage in Nieuwsuur, met een verslaggever die altijd precies één vraag heeft bedacht: 'Wat is uw favoriete boek over [thema van de Boekenweek]', en die vraag dan vervolgens aan drieënnegentig verschillende schrijvers stelt, waarvan er overigens minstens zevenenzestig om onduidelijke redenen het predicaat 'schrijver' hebben gekregen.
ZATERDAG Bom (II)
'Kolbeinn Sigthórsson mag maandag met Jong Ajax meespelen in de competitiewedstrijd tegen Almere City. De spits heeft van de KNVB dispensatie gekregen voor dat duel. Dat was nodig omdat de IJslander al vijftien wedstrijden voor het eerste elftal heeft gespeeld.'
En daarom zijn die beloftenteams dus zélf de bom onder de voetbalpiramide.
zaterdag 28 februari 2015
Zeven dagen lang (244)
22 t/m 28 februari
ZONDAG Blink (I)
Bericht op Nu.nl: 'De voormalige leadzanger van Blink-182, Tom DeLonge, heeft naar eigen zeggen een tijd geleden buitenaardse wezens ontmoet.'
DeLonge was met vrienden aan het kamperen in de buurt van Area 51 toen hij midden in de nacht wakker werd: '"Het leek alsof ik geëlektrocuteerd werd. Ik deed mijn ogen open en zag dat het kampvuur nog aanstond. Buiten de tent waren iets van 20 personen of buitenaardse wezens aan het praten. Ik werd gek. Snel maakte ik mezelf wijs dat ze ons niet pijn zouden doen. Ze spraken ook heel onduidelijk. Het was hoe dan ook buitenaards." [...] Naast zijn indirecte ontmoeting met aliens is DeLonge er ook van overtuigd dat hij door de Amerikaanse overheid gevolgd wordt. "Ik heb bronnen die zeggen dat ik door de overheid gevolgd word. Mijn telefoons worden afgeluisterd."'
Vraag: is dit gedrag de oorzaak of een gevolg van de break-up van Blink-182?
MAANDAG Blink (II)
'Aliens Exist' van het album Enema of the State (1999) is trouwens een van de betere Blink 182-liedjes.
DINSDAG Reënscenering
Grappig dat veel mensen de studentjes die het Maagdenhuis hebben bezet nog serieus nemen ook. Het is natuurlijk gewoon een clubje geschiedenisfanaten dat aan re-enactment doet.
WOENSDAG Zo cliché
Ronald de Boer is sinds kort columnist voor Voetbal International. Twee stukjes heeft hij al geschreven.
Uit zijn eerste column: 'Vooraf begreep ik de intenties van mijn broer Frank.'
Uit zijn tweede column: 'Zoals [Raiola] zich als een straatvechter uitlaat over mijn broer Frank [...].'
Volgens mij worden die columns gewoon door Edwin Evers geschreven.
DONDERDAG Feyenoord-Roma
Frans Timmermans schijnt erelid te zijn van AS Roma. Na vanavond begrijp ik dat volkomen. Die Romeinen zijn net zo bedreven in het bloed onder je nagels vandaan halen als Frans.
VRIJDAG RT:
ZATERDAG Zeker nu
De maand februari moet natuurlijk worden afgesloten met een toepasselijk citaat van M. Februari:
'Wat hebben wij te bieden? Wij hebben een democratie te bieden. Wij hebben een rechtsstaat te bieden. Wij hebben aan iedereen die van buiten naar ons toekomt te bieden dat onze parlementariërs hier niet worden vermoord. Daar mogen we ons ook wel eens wat krachtiger over uitspreken, in plaats van over ons prepensioen. Onze parlementariërs worden met de dood bedreigd en we mogen de deur wel eens uitgaan om ze tegen die dreiging in bescherming te nemen.'
(Marjolijn Februari, Ons soort mensen, 2011, p. 19)
ZONDAG Blink (I)
Bericht op Nu.nl: 'De voormalige leadzanger van Blink-182, Tom DeLonge, heeft naar eigen zeggen een tijd geleden buitenaardse wezens ontmoet.'
DeLonge was met vrienden aan het kamperen in de buurt van Area 51 toen hij midden in de nacht wakker werd: '"Het leek alsof ik geëlektrocuteerd werd. Ik deed mijn ogen open en zag dat het kampvuur nog aanstond. Buiten de tent waren iets van 20 personen of buitenaardse wezens aan het praten. Ik werd gek. Snel maakte ik mezelf wijs dat ze ons niet pijn zouden doen. Ze spraken ook heel onduidelijk. Het was hoe dan ook buitenaards." [...] Naast zijn indirecte ontmoeting met aliens is DeLonge er ook van overtuigd dat hij door de Amerikaanse overheid gevolgd wordt. "Ik heb bronnen die zeggen dat ik door de overheid gevolgd word. Mijn telefoons worden afgeluisterd."'
Vraag: is dit gedrag de oorzaak of een gevolg van de break-up van Blink-182?
MAANDAG Blink (II)
'Aliens Exist' van het album Enema of the State (1999) is trouwens een van de betere Blink 182-liedjes.
DINSDAG Reënscenering
Grappig dat veel mensen de studentjes die het Maagdenhuis hebben bezet nog serieus nemen ook. Het is natuurlijk gewoon een clubje geschiedenisfanaten dat aan re-enactment doet.
WOENSDAG Zo cliché
Ronald de Boer is sinds kort columnist voor Voetbal International. Twee stukjes heeft hij al geschreven.
Uit zijn eerste column: 'Vooraf begreep ik de intenties van mijn broer Frank.'
Uit zijn tweede column: 'Zoals [Raiola] zich als een straatvechter uitlaat over mijn broer Frank [...].'
Volgens mij worden die columns gewoon door Edwin Evers geschreven.
DONDERDAG Feyenoord-Roma
Frans Timmermans schijnt erelid te zijn van AS Roma. Na vanavond begrijp ik dat volkomen. Die Romeinen zijn net zo bedreven in het bloed onder je nagels vandaan halen als Frans.
VRIJDAG RT:
PERIODEKAMPIOEN!
— FC Oss (@fcoss_09) 27 februari 2015ZATERDAG Zeker nu
De maand februari moet natuurlijk worden afgesloten met een toepasselijk citaat van M. Februari:
'Wat hebben wij te bieden? Wij hebben een democratie te bieden. Wij hebben een rechtsstaat te bieden. Wij hebben aan iedereen die van buiten naar ons toekomt te bieden dat onze parlementariërs hier niet worden vermoord. Daar mogen we ons ook wel eens wat krachtiger over uitspreken, in plaats van over ons prepensioen. Onze parlementariërs worden met de dood bedreigd en we mogen de deur wel eens uitgaan om ze tegen die dreiging in bescherming te nemen.'
(Marjolijn Februari, Ons soort mensen, 2011, p. 19)
vrijdag 20 februari 2015
Blattertje
Het vermaledijde wereldkampioenschap voetbal van 2022 in Qatar zal in de maanden november en december worden afgewerkt.
Eerder werd al geconstateerd dat het daar in de zomer met 42 graden gemiddeld toch net iets te heet is om te voetballen...
Officieel maakt de werkgroep die moet uitzoeken welke periode dan wel het meest geschikt is om het WK af te werken pas volgende week zijn eindrapport openbaar, maar Sports Illustrated heeft uit betrouwbare bron vernomen dat de keuze op de laatste twee maanden van 2022 is gevallen.
Dat dit verstrekkende gevolgen heeft voor een hele reeks seizoenen van nationale competities en Europese clubcompetities, voor én na het WK, is evident. Dat het überhaupt een schande is dat Qatar ondanks alle commotie en corruptie gewoon de eindronde mag blijven organiseren ook.
De man die hier verantwoordelijk voor is, Joseph S. Blatter, is tegen die tijd al wijlen of een seniele bejaarde van 86 jaar. In dat laatste geval valt overigens niet uit te sluiten dat hij desalniettemin aan zijn zesde termijn begonnen is, want thans is hij feitelijk ook al een seniele bejaarde.
Tenzij de Portugese luiszak Luis Figo dan op de troon zit, kandidaat-president Figo die gisteren liet weten dat hij het aantal deelnemers wil uitbreiden tot 48 landen. Weten we ook meteen waarom er sprake is van november en december in plaats van november of december...
Onlangs stuitte ik bij toeval op een krantenbericht uit mei 2002:
'Corruptie en machtsmisbruik', 'omkoping', 'kiezersbedrog', 'het ergste integriteitsprobleem van de FIFA sinds zijn oprichting'...
Druk dit bericht morgen nogmaals in de krant af, met slechts een paar kleine aanpassingen in namen en leeftijden, en niemand die in de gaten heeft dat het al bijna dertien jaar oud is...
zaterdag 7 februari 2015
Zeven dagen lang (243)
1 t/m 7 februari
ZONDAG Tarik Z. (I)
'Tarik Z. lijkt me vooral het product van een zelfvergrotende mediacultuur, die door het soort praat als dat van Gelauff wordt aangejaagd. Dankzij de hoofdredacteur van het NOS Journaal kreeg hij alsnog zijn felbegeerde televisieoptreden. Hopelijk brengt het anderen niet op gedachten.' (Bas Heijne in NRC Handelsblad)
MAANDAG Tarik Z. (II)
Dankzij de columnist van NRC Handelsblad krijgt Tarik Z. opnieuw zijn felbegeerde media-aandacht. Hopelijk brengt het anderen niet op gedachten.
DINSDAG Tarik Z. (III)
Dankzij de blogger Zoggel krijgt Tarik Z. wederom... Nee, hier houdt het op, niemand leest dit.
WOENSDAG Topscorer (I)
De vervanger bij TOP Oss van de aan Scunthorpe United verkochte Kevin van Veen heet Teije ten Den.
Frank Heinen schreef ooit in een column naar aanleiding van de VI Seizoengids: 'Bij Go Ahead Eagles speelt een jongen die Teije ten Den heet. Dus niet Den ten Tije. En ook niet Ten den Tije.'
DONDERDAG Topscorer (II)
Ajax-Feyenoord 0-0, Vitesse-Ajax 1-0, Ajax-AZ 0-1.
Maar alleen Feyenoord wordt geen kampioen omdat het geen doelpuntenmaker in huis heeft...
VRIJDAG Wijsgeer
'Life without health is not life' (Boeddha)
'Peace is not everything, but without peace everything is nothing' (Willy Brandt)
'Chips without mayonnaise is not chips' (Ronald Koeman)
ZATERDAG Vorige gebruiker
In mijn bibliotheekexemplaar van Met de punt naar voren (2014) van Nico Dijkshoorn tref ik op p. 209 een tissue aan. Bij een column over Graziano Pellè. Verontrustend.
ZONDAG Tarik Z. (I)
'Tarik Z. lijkt me vooral het product van een zelfvergrotende mediacultuur, die door het soort praat als dat van Gelauff wordt aangejaagd. Dankzij de hoofdredacteur van het NOS Journaal kreeg hij alsnog zijn felbegeerde televisieoptreden. Hopelijk brengt het anderen niet op gedachten.' (Bas Heijne in NRC Handelsblad)
MAANDAG Tarik Z. (II)
Dankzij de columnist van NRC Handelsblad krijgt Tarik Z. opnieuw zijn felbegeerde media-aandacht. Hopelijk brengt het anderen niet op gedachten.
DINSDAG Tarik Z. (III)
Dankzij de blogger Zoggel krijgt Tarik Z. wederom... Nee, hier houdt het op, niemand leest dit.
WOENSDAG Topscorer (I)
De vervanger bij TOP Oss van de aan Scunthorpe United verkochte Kevin van Veen heet Teije ten Den.
Frank Heinen schreef ooit in een column naar aanleiding van de VI Seizoengids: 'Bij Go Ahead Eagles speelt een jongen die Teije ten Den heet. Dus niet Den ten Tije. En ook niet Ten den Tije.'
DONDERDAG Topscorer (II)
Ajax-Feyenoord 0-0, Vitesse-Ajax 1-0, Ajax-AZ 0-1.
Maar alleen Feyenoord wordt geen kampioen omdat het geen doelpuntenmaker in huis heeft...
VRIJDAG Wijsgeer
'Life without health is not life' (Boeddha)
'Peace is not everything, but without peace everything is nothing' (Willy Brandt)
'Chips without mayonnaise is not chips' (Ronald Koeman)
ZATERDAG Vorige gebruiker
In mijn bibliotheekexemplaar van Met de punt naar voren (2014) van Nico Dijkshoorn tref ik op p. 209 een tissue aan. Bij een column over Graziano Pellè. Verontrustend.
maandag 2 februari 2015
Christiaan Weijts - De linkshandigen
Christiaan Weijts, De linkshandigen. Roman. De Arbeiderspers, 2014, 194 blz.
Christiaan Weijts heeft zich in zijn nog compacte oeuvre een auteur getoond die zijn romans graag gebruikt als commentaren op de werkelijkheid. In met name Via Cappello 23 (2008) en Euforie (2012) worden nationale en globale ontwikkelingen zowel via de plotverwikkelingen als in meer essayistische terzijdes kritisch tegen het licht gehouden. De linkshandigen, zijn vijfde roman, gaat over een cartoonist die tegen de grenzen van zijn vrijheid van meningsuiting aanloopt. Het getuigt enerzijds van een vooruitziende blik maar anderzijds ook van de ironie van de geschiedenis dat de roman luttele maanden vóór de aanslag op de cartoonisten in Parijs plaatsvond verscheen.
Simon Sinkelberg voelt zich als cartoonist Zink van ochtendkrant De Spiegel vrijer dan zijn schrijvende collega's, de columnisten: 'Waar de columnisten zich nog in grote lijnen aan de feiten moeten houden, en nijdige brieven van voorlichters krijgen als ze daar te fantasievol mee omspringen, hebben cartoontekenaars een absolute vrijbrief.' Het wrange, in het licht van de actualiteit, is dat Weijts zijn cartoonist niet laat sneuvelen op een prent die achterlijke fundamentalisten naar de wapens doet grijpen maar op een onwelgevallige tekening over een immorele maar machtige multinational. 'Je kunt een religie beledigen,' zegt zijn hoofdredacteur Ronald, 'je kunt de koning beschimpen hoe je maar wilt. [...] Maar je kunt niet zomaar in het wilde weg multinationals gaan aanvallen.' O, onschuldige wereld...
De grens ligt niet bij beledigen, kwetsen of discrimineren, maar ordinair bij geld. Bedrijven als de Britse telecomgigant S&M, dat door Simon in zijn cartoon op grove wijze op de korrel wordt genomen, hebben topjuristen in dienst waartegen een toch al noodlijdend blad als De Spiegel het gegarandeerd aflegt. Ook Ralph, de hoofdredacteur van het concurrerende De Ochtend waarnaar Simon probeert over te lopen, durft er zijn vingers niet aan te branden. Het is toch schandalig, probeert Simon nog, dat een bedrijf dat privégegevens van klanten heeft verkocht zomaar de grootste telecomaanbieder van het land kan worden? 'Daar mag ik toch iets van vínden? En dat mag ik toch brengen als satire, als karikatuur, als hyperbool?' Maar neen: 'Ik gun striptekenaars en columnisten best hun dichterlijke vrijheid. Maar ook die heeft grenzen.'
Dat de roman op een bepaalde manier ingehaald is door de actualiteit, betekent niet dat het verhaal over het individu en zijn privacyschending er minder relevant op is geworden. De linkshandigen is te lezen als een intelligente aanklacht tegen de naïeve wijze waarop wij allemaal gestaag meewerken aan onze eigen toekomstige overbodigheid. Wat de grote technologiebedrijven willen is 'een wereld waarin alles zich voordoet zoals het is, alle informatie met een minimum aan wrijving van het ene naar het andere individu springt. Feitelijk streven ze daarmee, waarschijnlijk zonder zicht dat zelf bewust te zijn, naar de opheffing van het individu.' Wij geven zonder uitzondering onze individualiteit uit handen: 'Bij totale transparantie verdwijnt de binnenwereld. Facebook en Google kennen jouw verlangens al nog vóór je ze kenbaar maakt, nog vóór je je er zelf van bewust bent krijg je er de advertenties al voor.'
En dan volgt een alinea die tevens de centrale stelling is van het oeuvre van Harry Mulisch, wiens opvolger Weijts, en niet alleen hierom, met recht genoemd mag worden: 'De techniek verving eerst onze spierkracht, onze zintuigen, onze snelheid. Met techniek bouwden we een uitwendige versie van ons lichaam, sterker, sneller, opmerkzamer. Nu vervangt technologie onze geest. We hebben een extern geheugen, rekenen zelden nog uit ons hoofd, lezen geen kaarten meer, en ons brein is ingeplugd in een netwerk dat ons denken bestuurt. Een voor een besteden we onze verworvenheden uit aan externe machines, tot die uitgegroeid zijn tot een gigantisch parasitair wezen dat het voortaan zonder ons kan stellen.'
Naast deze filosofische of cultuurkritische laag heeft Weijts van De linkshandigen ook een thriller willen maken. Daarin is hij minder geslaagd. Waar zijn vorige romans nog uitblonken op beide fronten, als essay-in-romanvorm én als briljant literair spektakel, daar implodeert het verhaal van De linkshandigen enigszins. Simon pikt langs de snelweg een liftster met een cellokoffer op. Deze mysterieuze Katharina blijkt een weggelopen psychiatrisch patiënte. Ze rijden eerst naar België en later Frankrijk, terwijl Simon achternagezeten wordt door medewerkers van S&M - waarmee hij, zo wordt gaandeweg duidelijk, ook persoonlijk via een familiedrama en een onopgehelderde moord een duister verleden heeft.
Dat haalt de reikwijdte van de kritiek op de tijdgeest enigszins onderuit, want de multinational is daarmee niet langer een pars pro toto voor de kapitalistische moloch die oneigenlijke controle uitoefent over de media en daarmee de uitingsvrijheid van de cartoonist Zink, maar in de eerste plaats een bedrijf dat het om persoonlijke redenen op de persoon Simon Sinkelberg voorzien heeft.
*****
Christiaan Weijts heeft zich in zijn nog compacte oeuvre een auteur getoond die zijn romans graag gebruikt als commentaren op de werkelijkheid. In met name Via Cappello 23 (2008) en Euforie (2012) worden nationale en globale ontwikkelingen zowel via de plotverwikkelingen als in meer essayistische terzijdes kritisch tegen het licht gehouden. De linkshandigen, zijn vijfde roman, gaat over een cartoonist die tegen de grenzen van zijn vrijheid van meningsuiting aanloopt. Het getuigt enerzijds van een vooruitziende blik maar anderzijds ook van de ironie van de geschiedenis dat de roman luttele maanden vóór de aanslag op de cartoonisten in Parijs plaatsvond verscheen.
Simon Sinkelberg voelt zich als cartoonist Zink van ochtendkrant De Spiegel vrijer dan zijn schrijvende collega's, de columnisten: 'Waar de columnisten zich nog in grote lijnen aan de feiten moeten houden, en nijdige brieven van voorlichters krijgen als ze daar te fantasievol mee omspringen, hebben cartoontekenaars een absolute vrijbrief.' Het wrange, in het licht van de actualiteit, is dat Weijts zijn cartoonist niet laat sneuvelen op een prent die achterlijke fundamentalisten naar de wapens doet grijpen maar op een onwelgevallige tekening over een immorele maar machtige multinational. 'Je kunt een religie beledigen,' zegt zijn hoofdredacteur Ronald, 'je kunt de koning beschimpen hoe je maar wilt. [...] Maar je kunt niet zomaar in het wilde weg multinationals gaan aanvallen.' O, onschuldige wereld...
De grens ligt niet bij beledigen, kwetsen of discrimineren, maar ordinair bij geld. Bedrijven als de Britse telecomgigant S&M, dat door Simon in zijn cartoon op grove wijze op de korrel wordt genomen, hebben topjuristen in dienst waartegen een toch al noodlijdend blad als De Spiegel het gegarandeerd aflegt. Ook Ralph, de hoofdredacteur van het concurrerende De Ochtend waarnaar Simon probeert over te lopen, durft er zijn vingers niet aan te branden. Het is toch schandalig, probeert Simon nog, dat een bedrijf dat privégegevens van klanten heeft verkocht zomaar de grootste telecomaanbieder van het land kan worden? 'Daar mag ik toch iets van vínden? En dat mag ik toch brengen als satire, als karikatuur, als hyperbool?' Maar neen: 'Ik gun striptekenaars en columnisten best hun dichterlijke vrijheid. Maar ook die heeft grenzen.'
Dat de roman op een bepaalde manier ingehaald is door de actualiteit, betekent niet dat het verhaal over het individu en zijn privacyschending er minder relevant op is geworden. De linkshandigen is te lezen als een intelligente aanklacht tegen de naïeve wijze waarop wij allemaal gestaag meewerken aan onze eigen toekomstige overbodigheid. Wat de grote technologiebedrijven willen is 'een wereld waarin alles zich voordoet zoals het is, alle informatie met een minimum aan wrijving van het ene naar het andere individu springt. Feitelijk streven ze daarmee, waarschijnlijk zonder zicht dat zelf bewust te zijn, naar de opheffing van het individu.' Wij geven zonder uitzondering onze individualiteit uit handen: 'Bij totale transparantie verdwijnt de binnenwereld. Facebook en Google kennen jouw verlangens al nog vóór je ze kenbaar maakt, nog vóór je je er zelf van bewust bent krijg je er de advertenties al voor.'
En dan volgt een alinea die tevens de centrale stelling is van het oeuvre van Harry Mulisch, wiens opvolger Weijts, en niet alleen hierom, met recht genoemd mag worden: 'De techniek verving eerst onze spierkracht, onze zintuigen, onze snelheid. Met techniek bouwden we een uitwendige versie van ons lichaam, sterker, sneller, opmerkzamer. Nu vervangt technologie onze geest. We hebben een extern geheugen, rekenen zelden nog uit ons hoofd, lezen geen kaarten meer, en ons brein is ingeplugd in een netwerk dat ons denken bestuurt. Een voor een besteden we onze verworvenheden uit aan externe machines, tot die uitgegroeid zijn tot een gigantisch parasitair wezen dat het voortaan zonder ons kan stellen.'
Naast deze filosofische of cultuurkritische laag heeft Weijts van De linkshandigen ook een thriller willen maken. Daarin is hij minder geslaagd. Waar zijn vorige romans nog uitblonken op beide fronten, als essay-in-romanvorm én als briljant literair spektakel, daar implodeert het verhaal van De linkshandigen enigszins. Simon pikt langs de snelweg een liftster met een cellokoffer op. Deze mysterieuze Katharina blijkt een weggelopen psychiatrisch patiënte. Ze rijden eerst naar België en later Frankrijk, terwijl Simon achternagezeten wordt door medewerkers van S&M - waarmee hij, zo wordt gaandeweg duidelijk, ook persoonlijk via een familiedrama en een onopgehelderde moord een duister verleden heeft.
Dat haalt de reikwijdte van de kritiek op de tijdgeest enigszins onderuit, want de multinational is daarmee niet langer een pars pro toto voor de kapitalistische moloch die oneigenlijke controle uitoefent over de media en daarmee de uitingsvrijheid van de cartoonist Zink, maar in de eerste plaats een bedrijf dat het om persoonlijke redenen op de persoon Simon Sinkelberg voorzien heeft.
*****
Abonneren op:
Posts (Atom)

