Zoggel

Zeven dagen lang

2012-01-28T23:15:00.000+01:00

22 t/m 28 januari

ZONDAG AZ-Ajax
Frank de Boer: 'We hebben bij vlagen goed gespeeld en bij sommige vlagen ondermaats.'
Er stond inderdaad erg veel wind.

MAANDAG Vertraging
Idee ter bestrijding van het chagrijn: Als de NS nou eens die vreselijke geautomatiseerde onpersoonlijke omroepstem eruitgooit en deze vervangt door een levend wezen dat dan bijvoorbeeld zegt: 'Dames en heren, het enige wat wij hoeven te doen is de treinen op tijd laten rijden, maar omdat we incompetent zijn heeft uw trein weer eens een kwartier vertraging.' Dat je de schaamte en het schuldgevoel keihard door de woorden heen hoort.

DINSDAG Die-easy
'Onder leiding van de diehard-supporters Sander Martens en Peter Taylor Parkins krijgt FC Den Bosch een nieuwe businessclub.' (Brabants Dagblad)
Diehard!? Die Taylor Parkins was jarenlang voorzitter van de Osse businessclub! Die is net zo diehard FC Den Bosch als Johan Cruijff een diehard Ajacied is...

WOENSDAG Dylanesque
'I pity the poor immigrant who wishes he would've stayed home.' (Bob Dylan, 'I Pity the Poor Immigrant', John Wesley Harding, 1967)
'In plaats van immigratie kan beter de (vrijwillige) remigratie van vreemdelingen naar hun land van herkomst worden bevorderd.' (Punt 18 PVV-immigratieplan, 2006)

DONDERDAG Gedichtendag
Het winnende gedicht van de Nationale Gedichtenwedstrijd is volgens juryvoorzitter Ramsey Nasr 'doordesemd [...] van boerse aardsheid.' En dat bedoelt-ie uiteraard niet in positieve zin, onze anti-Nederlandse ('Dood! Alles moet dood!') dichter des vaderlands. In het gedicht wordt genadeloos met het eerlijke boerenleven afgerekend, zelfs de dood en begraven boeren wordt hun eeuwige rust misgund: ze liggen daar maar te liggen. Wat moeten ze anders, denk ik dan, maar goed, we hadden het kunnen weten; de winnaar heeft heel slim geanticipeerd op de nukken van de voorzitter.

VRIJDAG Multicultikul
Uitstekende column van Kustaw Bessems in De Pers over de multiculturele samenleving:
'Zullen we hiermee stoppen? Dat de een zegt: "De multiculturele samenleving is mislukt." En dat de ander zegt: "Onzin, de multiculturele samenleving is een feit." [...]
Wie zegt dat "de multiculturele samenleving een feit is", wijst erop dat hier nu eenmaal mensen met verschillende culturen wonen en dat kan niet lukken of mislukken, dat is gewoonweg zo.
Maar de mislukt-zeggers bedóelen natuurlijk ook niet dat Nederland geen culturele verscheidenheid kent. Welke gek beweert dat nu? Nee, zij bekritiseren de multiculturele samenleving als ideaal: het multiculturalisme, een sterk relativerende denkrichting. [...]
Maar ook dat "mislukt" roepen is inmiddels wat overbodig: het nuttige sloopwerk is wel gebeurd,de grootste naïviteit is eraf. En als we toch bezig zijn: het is óók onzinnig om te wijzen op successen van migranten of hun kinderen en dan te verklaren: "De multiculturele samenleving is een succes!" Alsof individuele prestaties steeds de vrucht zijn van culturele variëteit – soms is het eerder omgekeerd, vaak staan ze er los van.'
Lees de hele column hier (p. 2).

ZATERDAG Zevende dag (III)
'I like my sugar with coffee and cream
Got to keep it going keep it going full steam'
(Beastie Boys - 'Intergalactic')

Waarom is The Voice of Holland zo populair?

2012-01-26T18:00:00.017+01:00

Ik ben vrijgezel. Dat heeft voordelen en nadelen. Een groot voordeel is bijvoorbeeld dat ik nog nooit verplicht naar The Voice of Holland heb moeten kijken.

I

The Voice of Holland is een immens populair televisieprogramma. Naar de finale van de tweede editie keken maar liefst 3,6 miljoen mensen. Tegelijkertijd wordt er vanuit bepaalde kringen met enig dédain op neergekeken. Media die vooral hoogopgeleide 40-plussers (de Volkskrant [1]) en hoogopgeleide twintigers en dertigers (GeenStijl [2] [3]) bedienen, bepleiten hartstochtelijk dat het programma plat vermaak voor een hersenloze massa is, 'bedrog, hysterie en volksverlakkerij', afgevuurd op 'dociele ikeabankzombies met een miserabel leventje'.

Hoe behartigenswaardig zulke tirades ook zijn, ze zijn uiteindelijk toch niet meer dan vermakelijke preken voor de eigen parochie. Weinig Volkskrant- en GeenStijl-lezers kijken immers naar The Voice, en Voice-kijkers lezen weinig GeenStijl en nog minder Volkskrant.

Zelf ben ik best een fanatieke culturele omnivoor. Ik schep er zelfs weleens behagen in om op zaterdagmiddag tijdens het uitladen van de boodschappentas de sterren.nl top 20 aan te zetten. Bovenal probeer ik ver te blijven van dédain tegenover de zogenaamde 'lage cultuur'. Omdat het nogal makkelijk en zelfs laf is om met je hoge opleiding af te geven op de minder bedeelden. Dat ook die houding weer een elitair laagje heeft neem ik voor lief.

Maar dan nog dringt de overtuiging zich steeds weer op: naar The Voice of Holland kijken, dat doe je niet.

Er zijn genoeg redenen te bedenken. Ik walg van de muziekterrorist Marco Borsato, een schandalig wanproduct van de meest kwaadaardige commercie. Honderd procent dikke nep. Borsato geeft ook perfect het verschil met de levensliedartiesten uit de sterren.nl top 20 weer, bedenk ik nu: die zijn ten minste nog authentiek en bovenal pretentieloos. Maar die hele entourage van The Voice, Borsato voorop, druipt van de pretentie, alsof het echt ergens om gaat, alsof het om kwaliteit draait, alsof het serieuze competitie is. Dat eindeloze gegil vanaf de tribunes, de sms-dwingelandij, die hypocriete vriendschappelijkheid tussen kandidaten onderling, de schaamteloze emoporno, het is allemaal even ergerniswekkend.

II

Maar ik wil mijn antipathieën eens aan de kant schuiven en objectief de vraag stellen: waarom is dit programma zo populair? Ik geloof namelijk niet dat er onder die 3,6 miljoen mensen niemand is die niet door het flinterdunne laagje entertainment heen prikt. Een groot deel heeft heus wel in de gaten naar een toneelstukje te kijken. En toch kijken ze maar al te graag en dompelen ze zich er zelfs in onder. Die tegenstrijdigheid fascineert me. Wat drijft mensen die kunnen nadenken toch te kijken naar een vulgair programma?

Zo heb ik vrienden - hoogopgeleid - die naar The Voice kijken. Mijn vermoeden was dat ze dat doen omdat hun partners ernaar kijken - omwille van de lieve vrede -, maar als ik dat vermoeden uitspreek zeggen ze dat ze ook kijken als ze alleen zijn. Dat zeggen ze nu omdat die vrouwtjes erbij zijn, denk ik dan, maar ze zeggen het ook tegen me als die er niet bij zijn.

Psycholoog Dr. Steven Reiss heeft onderzoek gedaan naar kijkers van reality-programma's. Hij vond dat met name personen die belang hechten aan status en die veel bezig zijn met welke indruk ze maken op anderen graag naar reality-tv kijken. 'Wie goed scoort in een realityprogramma, krijgt voor het oog van duizenden mensen een hogere status.' [4] Zulk onderzoek wijst echter alleen op bepaalde menselijke karaktertrekken die overheersen binnen een bepaalde populatie. Bovendien zul je met een vergrootglas moeten zoeken naar mensen die niet bezig zijn met hoe ze op andere mensen overkomen. Mij interesseert vooral de vraag waarom The Voice juist nu, anno 2012, zo ongemeen populair is. Welk aspect van het programma appelleert zo aan bewust of onbewust gevoelde verlangens, noden, preoccupaties, etc. van de huidige tijd?

III

Voor een inspirerende blik op de tijdgeest kom je al snel bij Bas Heijne uit. In Moeten wij van elkaar houden? (2011) laat Heijne zijn licht schijnen over de opmars van het populisme in alle lagen van de maatschappij. Zijn analyse richt zich begrijpelijkerwijs vooral op de politieke verschijningsvorm ervan, maar een duiding van de actuele menselijke conditie vormt de opmaat. De populariteit van The Voice verklaren in het licht van die duiding werkt mogelijk verhelderend.

De democratisering van het bestaan sinds de Verlichting heeft tot twee parallelle ontwikkelingen geleid: enerzijds een almaar toenemende individualisering: iedereen is uniek. Het gaat er niet meer om wat je voor de wereld kunt betekenen maar wat jij met de wereld kunt: jezelf ontplooien, je ding doen. En anderzijds, als tegenreactie, een behoefte aan nieuwe gemeenschapszin. Nieuwe gezamenlijke fascinaties, gedeelde verhalen, hypes, gektes en rages. Commercialisering is het corrigerende antwoord op de voortschrijdende individualisering gebleken. Zoals Carel Peeters in Genieten voor miljoenen (2010), in reactie op Carry van Bruggens 'Zijn is ánders zijn' schrijft: 'Zijn is nu veeleer hetzelfde zijn.'

Er heeft een culturele verschuiving plaatsgevonden van de wereld als objectieve werkelijkheid naar de wereld als belevingswereld. Heijne: 'De werkelijkheid zoals die wordt beleefd heeft het streven naar de waarheid ongeldig verklaard, omdat de noodzaak aan een objectieve werkelijkheid buiten onszelf niet langer wordt gevoeld.' We hebben genoeg aan onze beleving van de werkelijkheid. Dat The Voice zorgvuldig gescript wordt, dat er bij lange na geen sprake is van een vrije competitie, dat je als kijker dus opzichtig bedot wordt, het wordt gemakkelijker geaccepteerd met een beroep op die beleving: hoe het werkelijk zit komen we toch nooit te weten, als we maar kunnen genieten van wat we voorgeschoteld krijgen.

Ook de beruchte 'dood van de auteur' is volgens Heijne een aanjager geweest van die tendens: 'Originaliteit, individuele scheppingskracht, de cultus van het genie, das war einmal.' Een typering die woord voor woord van toepassing is op The Voice. De eenvormigheid viert hoogtij, alles wordt ingepast binnen het geijkte stramien, een parade van op imitatie in plaats van inspiratie gebaseerde covers, 'de zoveelste tuthola die meent "Samsung Laik Joe" van 3FM-diva Adele te moeten nadoen'. (GeenStijl)

Maar, zo merkt Heijne terecht op, de scheppende kunstenaar is niet simpelweg uitgestorven, hij is alleen vervangen door een nieuwe categorie: de celebrity. Borsato is de exponent van dit alles: een zeer matige zanger wiens hele oeuvre door een ander is geschreven, die steeds weer gekoppeld wordt aan de nieuwste hype om hem levensvatbaar te houden. Iemand die volledig parasiteert op een zorgvuldig opgebouwd en gecultiveerd image. Een merk. Deelnemers aan een show als The Voice hopen allen een nieuwe Borsato te worden. Ze zijn maar wat graag bereid hun individualiteit op te geven, zich te voegen naar de wetten van het celebrity-schap. Niet omdat ze daar bewust voor kiezen, maar omdat ze niet anders kennen, niet beter weten dan dat het zo werkt.

In deze dynamiek moet het antwoord worden gezocht op de vraag waarom alleszins redelijke wezens vol overgave naar The Voice of Holland kijken. Men weet dat het programma een commercieel product is, en dus gemaakt met als doel er zoveel mogelijk geld mee te verdienen; dat de claim dat het om talent, om de muziek gaat onderdeel van het spel is, van de fictie. Maar juist in die wetenschap ligt de rechtvaardiging: bedot worden is minder erg als je weet dat je bedot wordt. Het is een stilzwijgende overeenkomst tussen maker en kijker. Een transactie, een ruilhandel: jij, de maker, mag aan mij verdienen als je er maar voor zorgt dat alles uit de kast wordt gehaald om mij, de kijker, spectaculair te vermaken.

Alles staat uiteindelijk in dienst van de kortstondige beleving. De vorm is de inhoud geworden. Daarom verdwijnen al die deelnemers aan zulke talentenjachten alweer snel in de vergetelheid. Ze bouwen geen fanbase op, zoals normaliter wel gebeurt met nieuwe artiesten. Ze worden geen zelfstandige artiesten, het blijven Voice-personages. Handelswaar voor de makers, wegwerpvermaak voor de kijkers. Met wederzijdse instemming.

Stephan Enter - Grip

2012-01-23T23:44:00.004+01:00

Stephan Enter - Grip. Van Oorschot, 2011, 190 blz.

Grip, het vierde boek van Stephan Enter, lijkt nu al een grote kanshebber voor de Ako of Libris 2012. De laaiend enthousiaste recensies spreken wat dat betreft boekdelen. NRC Handelsblad sprak zelfs van een instant-klassieker.

In Grip zijn Paul en Vincent per trein op weg naar Martin en Lotte in Swansea, Wales voor een reünie. De vier kennen elkaar uit 'alpinistenkringen'. Twintig jaar geleden is er iets ingrijpends voorgevallen tijdens een beklimming in Noorwegen, een bijna-dodelijke val van Lotte, waarvan gesuggereerd wordt dat het méér was dan een ongeluk.

Meanderende herinneringen aan hun gezamenlijke studententijd en wijdlopige overpeinzingen over hoe het leven zich sindsdien heeft ontvouwd sturen de gedachten - en deels ook de gedragingen - van de personages. Het perspectief verspringt steeds tussen de drie mannen - alleen Lotte blijft buiten beeld, al is zij wel de spil in de verhoudingen tussen de drie.

Alle drie hebben ze een andere kijk op het verleden, op elkaar en op de wereld. Hun herinneringen komen - logischerwijs - niet overeen; de verteller speelt wel een sturende rol met zijn beschrijvingen, maar de compositie is dusdanig dat de lezer toch grotendeels in het ongewisse blijft en zich moet beroepen op de onbetrouwbare perceptie van de personages. Zo heeft niemand grip op het verleden.

Het motief van de Noorse expeditie wijst op W.F. Hermans' Nooit meer slapen als intertekst. Eenmaal wordt er letterlijk aan deze roman gerefereerd wanneer de moordende aanwezigheid van muggen wordt gebagatelliseerd, maar de impliciete verwijzingen zijn talrijk; vooral in de filosofische gesprekken tussen de vier zijn parallellen aan te wijzen.

Martin ziet onsterfelijkheid vooral als een eeuwig vergeten: 'vergat je op den duur niet alles als je duizenden jaren leefde? Je kon wel een dagboek bijhouden waarin je - "Dat dagboek wordt ook weer zo dik dat je het nooit meer allemaal kunt lezen," sprong Vincent bij.' (148) Een passage die sterk doet denken aan een gesprek uit Nooit meer slapen tussen Alfred en Arne: 'Het is een gek idee dat er van al die miljarden dingen die er op aarde gebeurd zijn en gebeuren, op den duur geen spoort overblijft.' En als er ergens een administratie van zou bestaan - die dan het hele heelal zou moeten omvatten -, dan zou die 'een heelal op zichzelf worden, een duplicaat van ons heelal'. Maar ook 'de geschiedenis van de administratie zou weer moeten worden geadministreerd: een derde heelal. [...] niets zou ermee gewonnen worden, geen enkel raadsel opgelost.'

Ook Mulisch is nooit ver weg. Het achteloze omdraaien van een cliché, waardoor opeens een nieuw gezichtspunt doorbreekt, heeft Enter gemeen met Mulisch. Een voorbeeld is de vermeende nietigheid die de mens ervaart bij het aanschouwen van het heelal. In De ontdekking van de hemel poneert Max Delius dat het eerder verbazingwekkend is dat de zogenaamd nietige mens het hele heelal onder zijn minieme schedeldak kan bevatten en erover kan reflecteren: ‘Dat maakt hem in zekere zin zelfs groter dan het heelal.’ In Grip bedenkt Martin: 'Hij staarde naar de zon en voelde zich oneindig nietig en breekbaar, een gevoel dat opeens werd tegengesproken door de gedachte dat hij het was die naar de zon keek, dat de zon zich niet eens van zijn eigen bestaan bewust was - en dus was hij in een bepaald opzicht superieur aan diezelfde oppermachtige zon.' (109)

Enter is vooral geprezen om zijn 'trefzekere' stijl. Er zijn inderdaad tig voorbeelden te geven van mooie vergelijkingen, verrassende beschrijvingen en rake inzichten. Vincent 'trok een kleine koffer op wieltjes als een weerspannig hondje achter zich aan', een nare periode waaruit je bent ontkomen blijft in de herinnering achter 'als een ziekte waarbij je je, eenmaal genezen, nauwelijks meer kon voorstellen hoe miserabel je je even daarvoor had gevoeld', zoals je je ook kort na je eigen studententijd al doodergert aan studenten. Herinneringen volgen hun eigen logica, 'zoals je naar kerst en oudjaar kon uitzien zonder je af te vragen of het afgelopen jaar wel zo leuk was geweest.' En een schrijnend besef kwelt Vincent: 'Mijn hele leven, dacht hij, heb ik alleen leeftijdgenoten ontmoet die aardiger waren dan ikzelf.'

De complexiteit van de menselijke verhoudingen is feitelijk het hoofdmotief van Grip. Typerend is het veelvuldige gebruik van het woord 'ironie', dat door de overdaad een enigszins storend element is, maar dat desalniettemin bij uitstek functioneel is om de lading van de dialogen weer te geven: men weet van elkaar nooit helemaal zeker of iets gemeend is of dat er een verborgen betekenis of verborgen verwijzing naar een eerder gesprek onder de oppervlakte zit.

Grip is typisch zo'n boek dat bij een eerste lezing, wanneer je als lezer gefocust bent op de ontwikkeling van de plot, nog niet de helft van zijn rijkdom heeft prijsgegeven. Ik wil het dan ook zeker nog eens herlezen, uiterst traag, puur voor de beelden en de zinnen. Misschien als de shortlists bekend zijn gemaakt.

*****

Zeven dagen lang

2012-01-21T19:40:00.008+01:00

15 t/m 21 januari

ZONDAG Live
Commentator bij Sparta-Zwolle, net na rust: 'De eretribune was tevreden over de eerste helft van Sparta, met name over Bokila. Of zoals Jules Deelder zei: over Bokito.'

MAANDAG VI
Zeer gedurfd van René van der Gijp: uitgerekend op Blue Monday terugkeren.
Er zaten trouwens drie in plaats van de gebruikelijke twee commercial breaks in de uitzending van vanavond; dat gaat toch geen gewoonte worden, mag ik hopen?

DINSDAG DWDD
Volgens Matthijs is Holleeder een 'volksheld' geworden.
Hij heeft inderdaad een hoge 'gunfactor'.
Een hele grote gun om hem door zijn kop te knallen.

WOENSDAG Nagekomen mededeling
Paulien Cornelisse signaleerde eind vorig jaar dat ineens het woord 'vrouwtje' veelvuldig wordt gebruikt. Ze vroeg zich af hoe dat komt. Het zou geen reactie zijn op 'mannetje': '"Mannetje" is een woord dat je vaker hoort. Maar nooit wordt het gebruikt voor een echtgenoot.'
Dat is niet waar, 'vrouwtje' lijkt me bij uitstek een reactie op al die deernes die hun wederhelft aanduiden met 'mijn mannetje'.

DONDERDAG Ajax-AZ
Ik weet nu hoe de hel eruitziet. En zeker hoe de hel klinkt.

VRIJDAG Meuk
De grootste rotzooi die er is: de prijsstickers op tweedehands boeken van De Slegte. Vroeger schreven ze nog gewoon met potlood de prijs op het schutblad, maar tegenwoordig zitten er kloterige stickers op die na verwijdering altijd smerig plaksel achterlaten waardoor in je kast allerlei boeken als ongewilde duo's aan elkaar vastgeplakt raken.

ZATERDAG Zevende dag (II)
De geur van koffie: 'de wierook van het rijk der levenden'. (Harry Mulisch, De ontdekking van de hemel, 1992, p. 356)

5 zogenaamde redenen om niet op de PVV te stemmen die helemaal geen redenen om niet op de PVV te stemmen zijn

2012-01-19T23:59:00.003+01:00

Er zijn tal van redenen te bedenken om bij verkiezingen niet op de PVV te stemmen. (Er zijn ook genoeg redenen te verzinnen om wél een stem op Wilders uit te brengen, maar dat nu even terzijde.) Toch hoor je die redenen vrijwel nooit. Wat je hoort zijn immers altijd grofweg dezelfde vijf redenen om steun of sympathie voor de PVV als achterlijk/verwerpelijk/gevaarlijk weg te zetten. Ik meen dat alle vijf onhoudbaar zijn.

Ik zal niet steeds naar specifieke personen of instanties die (een van) de argumenten gebruiken verwijzen, ik gebruik in de koptitels de stijl van de semi-objectieve constatering die Karel van het Reve in zijn gedaante van Henk Broekhuis zo virtuoos toepast in Uren met Henk Broekhuis (1978), waarin 'gemeenplaatsen van onze tijd' worden behandeld.
Daar gaan we.

1) Na de affaires met Eric Lucassen, Marcial Hernandez, Daniël van der Stoep en Cor Bosman kun je onmogelijk nog op de PVV stemmen.
Een bijkomstigheid van ons politiek bestel en onze politieke cultuur is dat elke stem op een persoon feitelijk een stem op de partij betekent. En laten we wel wezen: bij elke stem op een persoon en dus een partij, krijgt men er gratis enkele debielen bij. Zo zou ik graag op Tofik Dibi stemmen. Maar dan stem ik op GroenLinks en krijg ik er die doodenge Liesbeth 'basaltblok' van Tongeren bij. Ik zou ook graag eens op Ahmed Marcouch stemmen. Maar een stem op de PvdA is ook een keuze voor Job 'kunt u ons de weg zonodig stamelen?' Cohen. Emile Roemer? Prima kerel, maar hij speelt voor hetzelfde team als Harry Hamas.
Een stem uitbrengen is als de aankoop van een complex product: geen enkel merk voldoet volledig aan je eisen, elke optie heeft specifieke voor- en nadelen, het gaat erom welke je de doorslag laat geven. Met de PVV zal het niet anders zijn. Agema, Wim Kortenoeven, Wilders... prima keuze, maar je neemt de idioten dan noodgedwongen voor lief. Bovendien: die sjembek Bosman - zelfs z'n snor trekt zich zo ver mogelijk terug van de mond waaruit al die bagger komt -, die zat niet eens in Den Haag.

2) Menige columnist is van mening dat bewezen is dat de PVV bestaat uit racisten sinds de Europese fractie verstek gaf bij de uitreiking van de Sacharovprijs.
Vooral jonge en middelbare romanciers en dichters die bijbeunen als columnist in forenzenkrantjes en jongerenedities van hoogbejaarde, in Vlaamse handen gevallen kwaliteitskranten zijn hiervan overtuigd. Op 14 december jongstleden werd in Brussel de Sacharovprijs, de vrijheidsprijs van het Europees Parlement, uitgereikt aan 'de' Arabische Lente. De europarlementariërs van de PVV boycotten de ceremonie en namen de vrijheid om een middagje vrijaf te nemen en een kopje koffie (cafeïnevrij) te gaan drinken. Die Arabische Lente is immers niets meer dan een ordinaire burgeroorlog, zo riep hopman Madlener. Bewijs! het zijn racisten!
Om minstens twee redenen is dit onzin. Ten eerste wordt hier - zoals zo vaak - het begrip 'racisme' oneigenlijk gebruikt. Is Arabier een ras? Nee toch zeker. Het is eerder een uiting van islamofobie, de zoveelste. Immers: iedere neger met voldoende afkeer van de islam zal welkom zijn in de partij.
Ten tweede, een citaat: 'De onlusten die maart vorig jaar onder de noemer "Arabische Lente" begonnen, hebben inmiddels het stadium van burgeroorlog bereikt.' Dixit embedded oorlogsjournalist Arnold Karskens (De Pers, 16 jan.). Als die het al zegt. Met z'n tulband.

3) Dit is ook een heel bekende: de PVV is een fascistische partij.
Het is nu zelfs onomstotelijk wetenschappelijk aangetoond. Door ~~de Universiteit van Tilburg~~ de Tilburg University, nietwaar? En anders kijken we even in het woordenboek en weten we het ook, volgens een Nederlandse acteur die er nog wat poëzie naast doet.
Arme Henkie Bovekerk, hij denkt met zijn scriptie een geniaal werkstuk te hebben afgeleverd, maar hij bleek slechts het vehikel te zijn waarmee zijn begeleiders hun persoonlijke frustraties een wetenschappelijk laagje hebben willen geven. Schande.
Het meest stuitende is eigenlijk nog het cijfer: een tien! Wat ben je nou voor een docent als je een student een tien geeft voor een open opdracht? Het is voor de heren prof Jan Blommaert en doc Jan Jaap de Ruiter maar te hopen dat ze hun hele verdere leven geen beter stukje huiswerk meer in hun postvakje of mailbox vinden, want dan kunnen ze geen kant op.
De PVV fascistisch noemen is een onderschatting van het fascisme en een overschatting van de PVV. Maar het werkelijk gevaarlijke van deze drogreden is dat discussie over de werkelijke problematiek die de PVV aanroert er geniepig mee ontweken wordt.

4) Wat je ook vaak hoort is dat de PVV een anti- of ondemocratische partij zou zijn, omdat je er geen lid van kunt worden.
Dit is gelul, niet omdat het niet waar is, want het is in zekere zin wel waar, maar omdat het zou veronderstellen dat het bij de andere partijen anders geregeld is. Wat natuurlijk onzin is. Alsof partijen mét een ledenstelsel wel zo democratisch zijn. Alsof daar niet alles in achterkamertjes bekonkeld wordt, alsof daar wel de 'gewone' leden het voor het zeggen hebben. Alsof dat sponsjes uitdelende voetvolk van de SP géén sekte-achtige indruk maakt. Wat zei Van Muiswinkel ook alweer? O ja, 'als het CDA-congres het feest van de democratie was, dan was Auschwitz het feest van het openbaar vervoer'. Ik bedoel maar.
Een fundamenteler bezwaar: lid worden van een partij impliceert trouw zweren, je binden aan de partij. Elke verkiezing weer op die partij stemmen, consequent en volhardend. Terwijl het feit dat je als burger ongebonden bent en elke verkiezing weer, naar voortschrijdend inzicht of anticiperend op de actuele stand van zaken, op een andere partij kunt stemmen me nu juist veel meer in de geest van de democratie dunkt. Je zou immers maar lid zijn geworden van de PvdA onder Wouter Bos, dan had die lidmaatschapskaart je nu verplicht ook Job Cohen te volgen. Ik bedoel maar.

5) De PVV sluit mensen/groepen uit!
Klopt, helemaal mee eens. Maar... dat doet elke partij. De PVV doet het met moslims, bepaalde moslims dan nog. De SP sluit grootverdieners, vermogenden en de adel uit. Het CDA sluit natuurorganisaties, drugsgebruikers en een 18-jarige Angolees uit. De Partij voor de Dieren sluit vleeseters, jagers en boeren uit. De VVD sluit psychiatrisch zieken, kunstenaars en bejaarden uit. De SGP sluit katholieken, zondagsporters en ongelovigen uit. D66 sluit eurosceptici, conservatieven en vaderlandslievenden uit. Enzovoort.
En nagenoeg allemaal sluiten ze de PVV uit - al dan niet in of uit principe - ...
De implicatie is natuurlijk dat het bij de PVV allemaal een graadje erger en een niveautje enger is qua uitsluiten: ze willen het de moslims onmogelijk maken deel te nemen aan de samenleving. Dat uitsluiten betekent dan niet meer buitensluiten, of pesten voor mijn part, maar buiten de deur houden, over de grens jagen. Zelfs deporteren wordt niet.. euh... uitgesloten.
Ja, en morgen hebben ze 76 zetels en gaan de treinen rijden.
Ziet u het werkelijk voor u? Dan zou ik toch maar eens psychiatrische hulp gaan zoeken. Tenzij u VVD hebt gestemd, dan hebt u uzelf uitgesloten.

Genoeg.
Al deze drogredenen maken de PVV alleen maar groter, onaantastbaarder, mythischer. De enig juiste reden om niet op de PVV te stemmen is dezelfde reden waarom je niet op een willekeurig andere partij zou stemmen: omdat het uiteindelijk toch weer een incapabele, tekortschietende partij is die niet de mensen, de ideeën, de oplossingen biedt voor gerezen problemen, die niet je belangen behartigt, die Nederland er netto niet beter op maakt. Niet minder, maar zeker ook niet meer.
Ik zei al dat er ook genoeg redenen zijn om wél op de PVV te stemmen. De belangrijkste is de eeuwige wederkeer van de hierboven opgesomde kletspraat, als stok om de gedoogpoedel mee te slaan.
Schei er toch mee uit, het werkt de PVV alleen maar in de hand, het werkt alleen maar averechts!

De PVV fascistisch noemen is te veel eer

2012-01-17T23:51:00.001+01:00

De PVV is met afstand de belangrijkste politieke partij van het moment. Dat wil zeggen: ze is tot de belangrijkste partij gemaakt, niet eens zozeer door de politieke partners VVD en CDA, die er het welslagen van hun regeringsprogramma aan verbonden hebben - met alle verplichtingen en ongemakkelijkheden van dien -, maar vooral door de tegenstanders, politieke, maatschappelijke en sinds kort ook wetenschappelijke.

Het plakken van het label 'fascist' is al vele decennia een veel beoefende nationale hobby en bovendien een beproefd middel om elke discussie dood te slaan. Het is daardoor van de weeromstuit een holle term geworden, ontdaan van elke betekenis, louter nog vorm. Iemand een fascist noemen of een partij als fascistisch wegzetten maakt weliswaar de tongen los, maar alle aandacht gaat dan uit naar de aanklager en de beklaagde, terwijl de term fascistisch voor lief wordt genomen.

In plaats van eindeloos te touwtrekken over de vraag of iemand of iets wel of niet fascistisch is zou eerst eens helder gemaakt moeten worden wat we moeten verstaan onder het begrip.

De socioloog Dick Pels hekelt het reflexmatige karakter van de fascismedrogreden in zijn mooie dwarse studie De geest van Pim (2003). Ik kan het niet vaak genoeg benadrukken: iedereen zou dit boek eens moeten lezen. Fortuyn werd vanuit 'weldenkende' kringen geregeld een fascist genoemd, waarbij tot fascisme vaak ook in één moeite door het Duitse nationaalsocialisme werd gerekend. Bovendien werd fascisme afgedaan als 'het product van een opportunistische avonturiersmentaliteit die werd aangejaagd door een nietsontziende wil tot de macht'. (p. 18)

Pels wijst erop dat het fascisme veeleer 'een complexe, systematische en coherente doctrine' was met 'een respectabele intellectuele voorgeschiedenis'. Onder historici heeft het inzicht postgevat dat het fascisme 'wellicht discutabele en bedenkelijke, maar in elk geval coherente antwoorden gaf waar rivaliserende ideologieën als marxisme en liberalisme zwegen of steken lieten vallen'. (p. 19) Pels poneert - en ik ben het daar hartgrondig mee eens - dat ook Fortuyn een coherente en systematische maatschappijvisie voorstond. Gecombineerd met het 'volksnationale' sausje uit zijn laatste periode zou hij dus raakpunten hebben met het intellectuele fascisme.

Van lieverlede is 'fascisme' verworden tot het ultieme kwaad, vrijwel geheel synoniem met nazisme, de vreeswekkendste bedreiging die koste wat kost op afstand gehouden moet worden. Pels stelt dat die taboeïsering averechts werkt, omdat het zo een betekenisloos begrip wordt. Alles wat we niet begrijpen boezemt ons angst in. We moeten er echter niet van wegkijken, maar juist het contact zoeken: 'het fascisme wordt minder raadselachtig wanneer we het niet krampachtig bezweren als de tot institutie verworden perversie, als datgene "wat wij niet zijn", maar het dichterbij brengen en trekken in de sfeer van zelfonderzoek en sociologische vergelijking'. (p. 225) Mussolini-biograaf Renzo De Felice concludeerde bijvoorbeeld na jarenlang onderzoek dat het (Italiaanse) fascisme moest worden beschouwd als 'een authentiek revolutionaire en intellectuele respectabele links-totalitaire beweging'.

Zij die Fortuyn met fascisme in verband brachten hadden dus misschien wel gelijk, maar om de verkeerde, oneigenlijke redenen. Ze kwamen niet verder dan een halfslachtige vergelijking met lichtgewichten als Jörg Haider, daar waar een intellectuele vergelijking van het historische fascisme met de ideeën en visie in Fortuyns omvangrijke oeuvre wellicht veel meer had opgeleverd.

En juist in zo'n vergelijking zullen Wilders c.s. genadeloos door de mand vallen. Want geen van de kenmerken van het historische fascisme is van toepassing op de PVV-ideologie. Complex? Nee, eerder simplistisch, oppervlakkig en doorzichtig. Systematisch? Opportunistisch juist. 'Verhoging AOW is breekpunt!' klonk het voor de verkiezingen. 'AOW is geen breekpunt meer,' was de kreet onmiddellijk na de uitslag, een draai van honderdtachtig graden. Alleen in de 'weg-met'-fraseologie is de partij consequent: weg met Europa, weg met links, weg met de Islam. Coherent? Die 'vrijheid' uit de partijnaam wordt in de praktijk zeer selectief toegepast; ideologisch eet de partij van vele walletjes. Intellectueel? Commentaar overbodig.

De PVV als een fascistische partij bestempelen is onzinnig. Niet zozeer omdat de PVV daarmee onterecht gedemoniseerd wordt maar veeleer omdat daarmee het fascisme daarmee geen recht wordt gedaan. Nee, de PVV fascistisch noemen is eigenlijk te veel eer.

Zeven dagen lang

2012-01-14T19:58:00.001+01:00

8 t/m 14 januari

ZONDAG Hype
Ditisstefan signaleert een trend op Facebook om het liedje te posten dat op 1 stond toen je werd geboren.
Bij mij stond op 1: Billy Ocean - 'When the Going Gets Tough'.
Jammer.

MAANDAG Laudamus
Middernacht, het 'Te Deum' van Arvo Pärt op de radio en mijn nacht is goed.

DINSDAG Teeuwen
Toch maar eens naar Hans Teeuwens Spiksplinter gekeken. Tegenvaller. Het eerste halfuur is het slechtste halfuur uit de hele Nederlandse cabaretgeschiedenis.

WOENSDAG Koters
De populairste kindernamen zijn weer bekend gemaakt, met op 1 Daan en Emma.
Het is de lijst na toepassing van Mohammedcorrectie?

DONDERDAG What's in a name
'Hier in ditzelfde eerbiedwaardige stadhuis [...] heerste in de oorlog een NSB-burgemeester, een zekere S.L.A. Plekker, en dus door iedereen "Slaap Lekker" genoemd. Ik heb mij later wel eens afgevraagd, hoe iemand die Plekker heet zijn zoon de voorletters S.L.A. kan geven. Plekker Senior heeft zich laten meeslepen door zijn gevoel voor humor, en dat krijg je er dan van.'
(Harry Mulisch, Aan het woord, 1986, p. 49-50)
'In NRC Handelsblad van 8 augustus stond te lezen: "Mr. G.A.T. Wind is benoemd tot president van de Rechtbank in Roermond."
Zal er een frisse wind door het juridische bestel aldaar gaan waaien, of zal de mening ingang vinden dat er een luchtje aan zit?
Dit schrijf ik op om te bewijzen dat ik niet minder gevoel voor humor bezit dan de vader van Mr. G.A.T.'
(Willem Frederik Hermans, Dinky Toys, 1988, p. 42; geciteerd naar Volledige Werken 11, p. 800)

VRIJDAG Over die PVV-klootzak
'Wacht even, dus dat varken heeft eerst halal vlees gegeten en daar dan een stuk van uitgekotst en dat was dan die Turkse meneer van de PvdA?'
(@diederikebbinge)

ZATERDAG Zevende dag
En op de zevende dag ~~rustte God~~ schiep God - als kroon op het werk - de koffie.

Bas Nijhuis is een dolfijn

2012-01-11T23:56:00.000+01:00

Eerder deze week schreef ik over een foto in de VI. Over Ryan Giggs, die er ook op staat. Over nostalgie, ontroering, een brok in de keel.
Maar er stond meer in die VI. Ook andere emoties werden aangeraakt. Woede, verontwaardiging. Bliksem in mijn hoofd.
Er stond namelijk ook een interview met Bas Nijhuis in.

Ik was vorige maand nogal uitgevaren tegen Bas naar aanleiding van Ajax-AZ. Niet dat hij een rode kaart trok voor Esteban had mijn irritatie gewekt, maar dat hij ook toen de storm was gaan liggen nog bij zijn beslissing bleef. Dat hij, gesoigneerd en wel, verklaarde dat de doelman had moeten gaan rennen, dat deed mijn haren te berge rijzen.

'Klasse, Bas, UEFA en FIFA zullen trots op je zijn,' scheef ik toen, hintend op Bas zijn verborgen motieven.
En wat zegt Bas nu tegen VI? 'Als ik in die wedstrijd géén rode kaart had gegeven, had ik internationaal een groot probleem kunnen krijgen.'

Aha.
Bas was namelijk net gepromoveerd naar de Elite Development Group van de UEFA. Maar daar had niemand het over, iedereen had het verdorie over Ajax-AZ! Bas ging boodschappen doen:
'Er lag voor zestig euro aan spullen in mijn karretje, zo veel was dat dus niet. Toch duurde het drieënhalf uur voor ik bij de uitgang was. Iedereen sprak me aan en het ging alleen maar over die wedstrijd. Niemand had het over de promotie.'

'Bas Nijhuis is,' schreef ik ook nog, 'zo'n type dat met zijn fiets in het holst van de nacht op een totaal verlaten kruispunt voor een rood stoplicht gaat staan wachten. Want dat is nu eenmaal de regel.' En ziet met welk argument onze Bas op de proppen komt: 'in de geest van het verkeer mag je ook niet door het rode licht rijden.'

'U bent ijdel,' zegt de verslaggever. En Bas: 'Wij zijn toch allemaal ijdel?' Een typisch voorbeeld van wat ik het 'zijn-we-niet-allemaal?'-argument noem. Een verwijt of kritiek pareren door te stellen dat iedereen zo is of doet. 'Zijn we niet allemaal schuldig?' 'Zijn we niet allemaal een beetje racistisch?' Of de tegenhanger: 'Zijn we niet allemaal wereldburgers?'

Bas moet ook nog weleens naar de Jupiler League, naar TOP Oss-FC Den Bosch bijvoorbeeld: 'Dan doe je je warming-up voor het vak met een paar honderd Den Bosch-supporters die iedere keer een liedje zingen als je langskomt. Het is zo'n klein stadion waardoor je een direct contact met de mensen kunt krijgen.'
Ik heb dat tafereel toen verbijsterd gadegeslagen. Normaal doet het arbitrale trio met z'n drieën de warming-up, en nooit voor het uitvak. Maar Bas is ijdel, nietwaar? En een schik dat hij had, poserend voor de Bosschenaren, lachend en gebarend en ginnegappend dat het een aard had.
Bas floot die middag een uitstekende partij, niets op aan te merken. En gelukkig maar, want bij elke verkeerde beslissing in het voordeel van de gasten had hij de schijn tegen gehad.

Dat geparadeer voor dat uitvak, het deed me toen ook nog ergens aan denken, maar ik kon maar niet bedenken wat.
Nu weet ik het eindelijk, dankzij Bas zelf. Hij had een screening van zijn persoonlijkheid gehad, en wat bleek:
'Ik kwam eruit als een dolfijn.'
Dát was het: zoals een dolfijn in een dolfinarium op zijn staart over het wateroppervlak 'loopt', zo stuiterde Bas daar toen over het gras.

Dolfijnen zwemmen ook met gehandicapten. Dat schijnt een positief effect te hebben. Wesley van W. heeft een iq van 71. Misschien moet hij eens in een bassin gaan zwemmen met Bas Nijhuis. Of het hem zal helpen weet ik niet, maar het zou in ieder geval voor beiden een geschikte taakstraf zijn.

Een foto van vroeger

2012-01-09T23:51:00.000+01:00

Gistermiddag won Manchester United in de 3e ronde van de FA Cup in een spannende derby met 2-3 bij rivaal Manchester City. Hoogtepunt van de wedstrijd was de invalbeurt van Paul Scholes in de 59ste minuut. Scholes was eind vorig seizoen gestopt, maar hij miste het spelletje en keerde terug. De rossige mannetjesputter kwam op het middenveld naast Ryan Giggs te spelen. Daarmee was het even of de tijd stil heeft gestaan.

De 37-jarige Scholes en de 38-jarige Giggs spelen al mijn hele bewuste leven voor United. Mijn vroegste voetbalherinneringen gaan terug tot 1993/1994 en Scholes en Giggs maakten toen al geregeld hun opwachting in het eerste elftal van de Red Devils. Onder meer door deze spelers werd ik fan van Manchester United. De euforie was groot toen de mannen van Alex Ferguson in 1999 de Champions League wonnen met een 2-1 zege op Bayern München. Ik kan het dreamteam van dat jaar nog moeiteloos opdreunen: Schmeichel; G. Neville, Johnsen, Stam, Irwin; Beckham, Keane, Scholes, Giggs; Cole en Yorke. Met als wissels P. Neville, Blomqvist, Butt, Solskjaer en Sheringham.

Die finale, het lijkt soms eeuwen geleden. De meeste spelers van toen zijn inmiddels gestopt, na nog een meer of minder succesvolle voortzetting van hun carrière elders. United is in de grijpgrage handen van de Glazers gekomen, de gewonnen Europese finale van 2008 had bij lange na niet de impact van die bizarre eindstrijd van 1999, anonieme spelers zijn gekomen en gegaan. Alleen Ferguson zit er nog altijd - de kauwgomvoorraad is oneindig - én dus Scholes en Giggs.

Het laatste nummer van VI bevat een mooi verhaal over leven en werken van Giggs, de bescheiden Welshman die ontroert, emotioneert, simpelweg door er te zijn, door er nog altijd te zijn. Alles uit je kindertijd en uit je jeugdjaren verdwijnt, gaat verloren, blijft achter. Het is alsof Giggs een gaatje in de tijd heeft gevonden waar hij heel geniepig doorheen is geglipt: hij behoort tot een voorbije tijd, maar toch is hij er nog steeds. Een anachronisme, maar wel een heel mooi anachronisme. Nostalgie tastbaar gemaakt. Ik kom er maar ronduit voor uit: een brok in de keel krijg ik er van, steeds weer.

Wat me echter het meest trof was een foto die was afgedrukt bij het artikel:

Het eerste deel van het bijschrift luidt: 'In 1992 als winnaar van de Youth FA Cup.' We zien de coach, Eric Harrison, met zeven jonge gastjes op een rij poserend. Met een mengeling van ongemak en zelfvertrouwen kijken ze in de lens. Ik ga de rij af. Giggs, Nicky Butt, David Beckham. De gouden jeugd. Gary en Phil Neville, Scholes. Alle bekende gezichten, op deze afbeelding pas aan de vooravond van hun zegetocht. Maar de laatste in de rij herken ik niet. Wie is toch die even ondeugend als bleu achter Scholes uit loerende jongen? Het bijschrift geeft 'Terry Cooke'. De naam doet geen enkel belletje rinkelen.

Terry Cooke blijkt de trieste verliezer van het verhaal te zijn. Als zijn teammaatjes een voor een doorbreken in United 1 lijkt het voor hem ook nog slechts een kwestie van tijd. De rechtermiddenvelder ziet echter op zijn positie Beckham wekelijks schitteren. Cooke wordt verhuurd aan Sunderland en Birmingham en na weer een seizoen zonder speeltijd ook aan Wrexham en zelfs Manchester City. Die laatste stap is symbolisch: de poorten van Old Trafford sluiten zich definitief achter Cooke, die in vaste dienst van het dan op een lager niveau acterende City treedt. Ook daar weet hij echter geen doorbraak te forceren en Cooke wordt achtereenvolgens aan Wigan, Sheffield Wednesday en Grimsby verhuurd. City promoveert in 2002 naar de Premier League, Cooke blijft achter. Hij belandt uiteindelijk in Amerika, Australië en zelfs Azerbeidzjan, waar zijn anonieme carrière vorig jaar tot een roemloos einde is gekomen.

Zo ging aan Terry Cooke de glorie voorbij. Die ene foto is feitelijk het enige wat hem nog bindt aan die gouden generatie. En tegelijkertijd zal hij voor altijd die ene jongen op de foto zijn die het níet heeft gered. Butt en Phil Neville werden weliswaar nooit écht vaste waardes, maar zij speelden ieder wel honderden wedstrijden voor Man Utd. Beckham werd meer dan een topvoetballer, hij werd een internationaal icoon. Gary Neville beëindigde vorig jaar zijn loopbaan na 602 officiële wedstrijden voor United, Scholes had er 676 op zijn naam staan.

De teller staat bij Giggs inmiddels op 894. Ongekend. In een tijd waarin spelers van club wisselen dat het een aard heeft, waarin steenrijke tycoons massaal clubs overnemen, waarin de VI zijn toevlucht neemt tot astrologie om Louis van Gaal zwart te maken, in zo'n wispelturige en chaotische tijd is de aanwezigheid van Ryan Giggs een verademing.

Zijn contract loopt eind dit seizoen af. Giggs heeft de club laten weten graag nog een seizoen bij te tekenen.

Zeven dagen lang

2012-01-07T22:52:00.001+01:00

1 t/m 7 januari

ZONDAG Nieuwjaar
In Nieuw-Zeeland is de nieuwjaarsviering afgelast in verband met storm.
Een geniaal idee eigenlijk om de apocalyps van 2012 af te wenden: het gewoon geen 2012 laten worden.

MAANDAG Hoe? Zo!
In 2012 is het alweer tien jaar geleden dat Feyenoord de UEFA Cup won. Het begon allemaal met die fabelachtige goal van Van Hooijdonk uit tegen SC Freiburg, met het epische commentaar van Zevert ten Napel: 'Ik zou niet wéten hoe Van Hooijdonk de bal vanaf deze plek langs die grote lange doelman Golz zou moeten krijgen.'
Zo dus.

DINSDAG Het kan
Niet alleen Wesley van W. maar ook de winnaars van Holland's Got Talent en The Voice of Holland komen uit Almere, waarmee de ongeëvenaarde treurigheid van deze stad toch wel afdoende aangetoond is.

WOENSDAG Echt waar
De twee grootste tegenstrevers van Johan Cruijff zijn Steven ten Have en Marc-Marie Huijbregts.
Respectievelijk voor de macht over Ajax en de titel van meest geïmiteerde Nederlander.

DONDERDAG Linktip
Roger McGuinn (The Byrds) heeft een website waarop hij elke eerste van de maand gratis een door hem opnieuw opgenomen traditionele folk song aanbiedt, inclusief lyrics en wat informatie: Folk Den. Schitterend initiatief.

VRIJDAG Boerka
'He watches three figures in black burkhas emerge from a taxi [...] He can't help his distaste, it's visceral. How dismal, that anyone should be obliged to walk around so entirely obliterated. At least these ladies don't have the leather beaks. They really turn his stomach. And what would the relativists say [...]? That it's sacred, traditional, a stand against the fripperies of Western consumerism? But the men, the husbands [...] wear suits, or trainers and tracksuits, or baggy shorts and Rolexes, and are entirely charming and worldly and thoroughly educated in both traditions. Would they care to carry the folkloric torch, and stumble about in the dark at midday?'
(Ian McEwan, Saturday, 2005, p. 123-124)

ZATERDAG Dilemma
Word je het ganse jaar overspoeld met zeer matig cabaret op tv, gaan ze op de eerste zaterdag van het nieuwe jaar Herman Finkers en Hans Teeuwen tegenover elkaar programmeren.
Dat is als kiezen tussen je kinderen, dat is niet te doen.
Ik heb maar een dvd opgezet.

Erbarmen met Freek de Jonge

2012-01-05T23:08:00.001+01:00

Op nieuwjaarsdag zag ik Lone Wolf van Freek de Jonge. Nauwkeuriger: in de nacht van een op twee januari keek ik naar Freek. Van tien voor twaalf tot tien over een. Daarna heb ik tweeënhalf uur gehuild.

Na de fiasco's met Jan-gaap van der Wal (2009) en Erik - 'Als het CDA-congres het feest van de democratie was, dan is Auschwitz het feest van het openbaar vervoer' - van Muiswinkel (2010) had de publieke omroep voor de oud-en-nieuw-conferences dit keer de veteranen Youp van 't Hek en Freek de Jonge maar weer opgetrommeld.

Youp heb ik niet gezien - een kakker die kankert op kakkers, ik ken het trucje inmiddels wel. Wel zag ik - net voor Freek begon - Beau van Erven Dorens. De beroepsloser van de Nederlandse televisie mocht in de voetsporen treden van Guido Weijers, die na vijf succesvolle oudejaars bij de commerciëlen is overgestapt naar de publieken. Beau deed het niet onaardig. Je verwacht er niet veel van - helemaal niks eigenlijk - en dan zijn die onbeholpenheid en zwakke timing op zichzelf al vrij grappig.

Toen kwam Freek. Gedurende de uitzending groeide de nood iets te doen, in te grijpen, iets of iemand te bellen, maar ik besefte op tijd dat het geen live-televisie was. Ik moest Freek helpen, vond ik. Hij stond daar maar. En niemand deed iets.

Het was niet eens zozeer dat hij niet grappig was. Hij was misschien inderdáád niet grappig, maar dat viel niet goed uit te maken: hij riep de hele tijd van alles, maar wát precies, dat was niet duidelijk. Hij murmelde, mompelde, pruttelde, prevelde. En alles in halve zinnen. Het waren wel hele zinnen, maar ze bestonden uit twee helften die niet bij elkaar hoorden.

Drie keer werd er voorzichtig gelachen in de zaal. Eén keer probeerden vier mensen tevergeefs een applaus op te starten. Freek benadrukte vervolgens om de vijf minuten dat zijn voorstelling vooral niet om te lachen was. De mensen moeten na het applausincident doodsbang op hun stoel hebben gezeten, de klappers in stilte vervloekend.

Een paar jaar geleden had Freek bij DWDD, met tegenover zich Marc-Marie Huijbregts, immers al uiteengezet: 'Ik wil niet dat mensen die naar shows gaan van bijvoorbeeld Marc-Marie Huijbregts bij mij in de zaal zitten. Dat publiek hoort niet thuis bij mij, die snappen het toch niet. Wie komt om te lachen gaat maar ergens anders heen.'

Toen hadden we de signalen al moeten opvangen. Hadden de alarmbellen moeten gaan rinkelen. Hadden we de symptomen moeten herkennen. De bevoegde instanties moeten inschakelen. Freek de Jonge tegen zichzelf in bescherming moeten nemen.

Freek de Jonge wordt vaak een 'dominee' genoemd. Was het maar waar. Een dominee die benadrukt dat men hetgeen hij preekt niet moet geloven, dat zou een zegen zijn voor de wereld. Maar een cabaretier die meent dat wat hij te berde brengt niet meer om te lachen is, dat is nog slechts deerniswekkend.

13 voorspellingen voor '12

2012-01-03T22:40:00.001+01:00

Het bleek niet tegen te houden, er is niets meer aan te veranderen: het is 2012. Naar verluidt het jaar van de ondergang, maar wel pas op 21 december. Voordeel is dat we nog bijna een heel jaar te gaan hebben, nadeel dat we De avonden net niet meer kunnen lezen.

Om 2012 in te luiden zijn hier mijn voorspellingen voor dit jaar:

1.Als in januari de EU de volgende eurotop houdt zullen commentatoren melden dat dit de cruciale top is, waarna er weer geen knopen doorgehakt zullen worden.
2.Als in februari de temperatuur tot net onder het vriespunt daalt zoemt wijd en zijd het woord 'elfstedentocht' rond.
3.Als in maart - of welke maand dan ook - het OM foto's verspreidt om boeven te vangen zal Inez Wesky bij Pauw & Witteman komen vertellen dat de privacy van burgers in het geding is.
4.Als in april de Koninklijke familie Rhenen en Veenendaal bezoekt zullen de kosten van de monarchie voor veel verontwaardiging zorgen.
5.Als in mei de Nederlandse afvaardiging op het Eurovisie Songfestival jammerlijk faalt zal menigeen roepen dat we nooit meer moeten meedoen aan dat circus.
6.Als in juni het EK in Polen en Oekraïne van start gaat zal er kritiek zijn op de wedstrijdbal van Adidas.
7.Als in juli de Tour de France bezig is zal men klagen over de mentale weerbaarheid van de Nederlandse wielrenners.
8.Als in augustus de Olympische Spelen in Londen aanvangen zullen de torenhoge veiligheidskosten de tongen losmaken.
9.Als in september na Prinsjesdag de Algemene Beschouwingen plaatsvinden zal de regering de plannen bejubelen, zullen de oppositiepartijen hevige kritiek spuien, zullen de coalitiefracties een zuinig puntje van kritiek opnemen in hun reactie van algemene instemming en tevredenheid en zullen de journaals openen met een uitspraak van Geert Wilders.
10.Als in oktober de Amerikaanse presidentsverkiezingen hun climax naderen zal FOX de republikeinse tegenstrever van Barack Obama steunen door Obama zwart(er) te maken.
11.Als in november Sinterklaas zijn intocht beleeft gaan er stemmen op dat Zwarte Piet een racistisch fenomeen is.
12.Als in december oudjaar nadert pleiten enkele politici, oogartsen en rancuneuzen voor een landelijk vuurwerkverbod.
13.Ik zal me in 2012 soms goed voelen, soms niet zo goed en soms een beetje ertussenin.

Zeven dagen lang - tevens bevattende enige persoonlijke eindejaarslijsten met betrekking tot het jaar onzes Heren tweeduizend en elf

2011-12-31T13:32:00.002+01:00

25 t/m 31 december

ZONDAG Flappie
'Het was Kerstochtend, 1961'.
Het is vandaag dus precies 50 jaar geleden dat vader Van 't Hek het mes in Flappie zette, daarmee de basis leggend voor een nog immer uitdijend oeuvre vol gefrustreerd gebral.

MAANDAG Strubbe
Vaste prik in de kerstvakantie is het nog eens doorlezen van de blogproductie van het voorbije jaar.
Herinnert u zich uit de weeksluiting van 15 januari nog de oude baas die zo vertederend over zijn MS-DOS computer én zijn iPad vertelde?
Meneer Strubbe is, zo blijkt uit een later in het filmpje geplakte aantekening, op 28 oktober van dit jaar overleden. R.I.P.

DINSDAG Top 2000 (I)
'De dagen tussen kerstmis en nieuwjaar vormen een niemandsland, waar geen mens goed raad mee weet,' schreef Harry Mulisch in het verhaal 'Symmetrie' (Oude lucht, 1977, p. 57-58).
Toen hij dit schreef bestond er dan ook nog geen Top 2000. Meer dan tien miljoen Nederlanders volgen het evenement, maar liefst 75% van iedereen van 10 jaar en ouder! Ongekend.
De avonden was er natuurlijk al wel in 1977. Maar met Reve had Mulisch nou eenmaal niet zoveel op.

WOENSDAG Top 2000 (II)
Erg leuk om de Top 2000 te volgen via Cultura. Lig ook elk uur weer dubbel om dat iets te enthousiaste jochie dat het Top 2000-journaal presenteert. Met z'n verhaspelingen ('Michael Boogaard') en z'n quizvragen: 'Van wie is het nummer "Liefs uit Londen" van Bløf?'
Euh, van Bløf toevallig?
Wat een gekkenhuis trouwens, daar in Beeld & Geluid. Rijendik voor de deur, wachttijden die tot enkele uren oplopen en dan maximaal een halfuur binnen mogen zitten.
Dan hebben THOMASVANZOGGEL™ en ondergetekende het vorig jaar toch beter aangepakt. Op 27 december 2010 bezochten wij het Top 2000-café. We konden zo naar binnen en hebben er enige uren vertoefd, koffie en cola tankend, gemoedelijk zwetsend, onderwijl de verrichtingen van Bert Haandrikman en Bert Kranenbarg gadeslaand en genietend van klassiekers als 'Stuck in the Middle with You', 'Ramblin' Man' en 'Alabama' (en in de trein op de terugweg van Albert Hammond's 'I'm a Train').
In de loop van de dag sloeg het concept van het Top 2000-café aan en vanaf de volgende dag liep het er storm. Onze timing was perfect geweest.

DONDERDAG De muziek in 2011
Meest beluisterde cd's (schatting, want geen harde cijfers voorhanden)
Hedendaags:
Death Cab for Cutie - We Have the Facts and We're Voting Yes (2000)
Sufjan Stevens - All Delighted People EP (2010)
Fleet Foxes - Helplessness Blues (2011)
William Fitzsimmons - The Sparrow and the Crow (2008)
Sufjan Stevens - Illinois (2005)
Vintage:
The Zombies - Odessey and Oracle (1968)
Neil Young - Tonight's the Night (1975)
Simon & Garfunkel - Bookends (1968)
Paul Simon - Still Crazy after All These Years (1975)
Bee Gees - Best of Bee Gees (1969)
Overig (tevens meest beluisterde cd overall, ter nachtelijke loutering en verstrooiing):
Herman Finkers - Na de pauze (2009)

VRIJDAG De boeken in 2011
In 2011 las ik 142 titels, in dikte variërend van de mammoet van Zwagerman tot een bundeltje van Achterberg en Rob Riemens niemendalletje over de eeuwige wederkeer van het fascisme.
In 'Recent proza' werden slechts acht romans besproken, tegen zestien vorig jaar. Oorzaak is tweeledig: ten eerste heb ik simpelweg minder recent verschenen romans gelezen en ten tweede zijn er een aantal hier overgeslagen omdat er naar verwachting elders, op papier, een uitgebreide bespreking zal verschijnen.
Ook 'Lezen, lezen, lezen' ging erop achteruit: zeven afleveringen vorig jaar, dit jaar maar vier - maar daar zat wel een fijne Balkenende-special (#23) tussen.
Sommige boeken verdienden een eigen blogbericht (Wilmink, Postman, Vroman, Erens), aan sommige titels werd kort gerefereerd in de 'Zeven dagen lang'.
Lang niet al het gelezene werd dus besproken. Ook hier weer een tweeledige oorzaak: ten eerste wordt in de genoemde categorieën alleen recent proza en actuele non-fictie besproken en ten tweede vond ik vaak niet de tijd of de motivatie om iets te schrijven.
Daarom hier nu nog enkele lijstjes met boeken die ik dit jaar las maar niet besprak.
- FICTIE
Goede boeken:
1.M. Revis - 8.100.000 m² zand (1932) Verpletterend mooie aanklacht tegen de mensonterendheid van de technologische vooruitgang
2.Antoon Coolen - Dorp aan de rivier (1934) Sfeerrijk, spannend, waarachtig
3.P.F. Thomése - Heldenjaren (1994) Hij is echt een groot schrijver
4.Maarten 't Hart - De aansprekers (1979) Waar blijft gvd die oeuvreprijs...
5.Jacques Gans - Liefde en goudvissen (1946) Nog verbazingwekkend leesbaar
Niet zo goede boeken (ik vind niet gauw iets slecht, het is eerder dat ik er geen hol aan vind, wat geloof ik niet hetzelfde is),
omdat ze enigszins tegenvielen:
1.Peter Buwalda - Bonita Avenue (2010) Te
2.Theo Thijssen - Kees de jongen (1923) Sympathiek, ja, maar ook sloom hier en daar
3.H.C. Andersen - Sprookjes en vertellingen (1845-1872) Driekwart kan op de schroothoop
4.Gustaaf Peek - Ik was Amerika (2010) Iets te gekunsteld
5.Maarten 't Hart - De droomkoningin (1980) Lauwe douche na De aansprekers
omdat ze helemaal niks deden:
1.Doeschka Meijsing - De eerste jaren (2007) Bóring...
2.A. Alberts - Maar geel en glanzend blijft het goud (1981) Zijn verbeeldingskracht ging soms over de rand
3.F. Springer - Quadriga (2010) Veel te springerig
4.Jan Blokker - Séjour (1950) Hij hield er qua romanschrijven kort hierna mee op, en terecht
5.Charlotte Mutsaers - De markiezin (1988) Nee, weer niks
- NON-FICTIE
Goede boeken:
1.Marc Chavannes - Niemand regeert (2009) Elke zin is boeiend en raak
2.Ian Buruma - Dood van een gezonde roker (2006) Betrokken, zij het niet echt uitgesproken, impressie van Nederland na Van Gogh
3.L.H. Wiener - Herinneringen aan mijn uitgevers (2008) Extreem grappig
4.Maarten 't Hart - De man met het glas. Over F.B. Hotz (2003) Maakt die dikke biografie eigenlijk al overbodig
5.Philipp Blom - De duizelingwekkende jaren. Europa 1900-1914 (2009) Vol met onthoudenswaardige anekdotes. Die ik allemaal alweer vergeten ben overigens.
Tegenvallers:
1.Peter van Dam - Staat van verzuiling (2011) Stroperige brij
2.Bas Heijne - Echt zien (2011) Veel de lucht in gestoken, maar ik trof er nauwelijks een originele of inspirerende gedachte in aan
3.Dick Slootweg & Paul Witteman - De Avonden, een kleine reünie (2007) Slordige update van Hoei boei!
4.Peter Sloterdijk - Filosofische temperamenten (2010) Tussendoortje
5.A.F.Th. van der Heijden - De censuurpaus (2008) Hij wil(de) meer van zulke polemische teksten gaan schrijven. Niet doen.

ZATERDAG Het weblog in 2011
Statistieken:
Aantal berichten: 143
Aantal comments: 54
5 meest gelezen berichten:
1.'Jolande Sap en de achterban' (30 januari)
2.'Vergane glorie #13: Anna Koernikova' (26 mei)
3.'Vergane glorie #12: Dragon Ball Z' (4 april)
4.'"Wannes, een raszuivere gans"' (19 mei)
5.'Steve Marriott 20 jaar dood' (18 april)
3 persoonlijk favoriete berichten (willekeurige volgorde):
'Steve Marriott 20 jaar dood' (18 april)
'De ingebouwde politieagent (3): de naweeën van Nawijn' (30 juni)
'Dick Jaspers als held' (19 juli)

2011: Nagelaten werk

2011-12-30T22:56:00.001+01:00

In de roes van 30 september zond ik iets in voor Hard gras, een stukje dat in zijn soort aansluiting zocht bij de korte teksten die dagelijks op de website verschijnen. Het werd niet geplaatst, d.w.z.: er kwam geen reactie. Daarom plaats ik het nu maar hier, als monument voor mijn falen.

De anti-Messi speelt in Oss

Vrijdagavond, Jupiler League, het Frans Heesen Stadion in Oss.
De plaatselijke FC ontvangt de Eagles uit Deventer. Verder weg
van Barcelona, van Camp Nou, van Messi, kun je niet zijn.
De spil van de thuisploeg heet Marcel van der Sloot. De boomlange
nummer 10 sjokt over het veld. De schouders hoog opgetrokken,
het spitse hoofd diep weggestoken, als een schildpad in zijn schild.
Ook zijn traagheid doet denken aan dat dier.
Nee, in niets lijkt hij op Messi. Geen flitsende demarrages, geen
eindeloze slaloms, geen tweebenig wonderwerk. Sinds Messi’s
kappersbezoek heeft hij zelfs de lange manen niet meer gemeen
met de goddelijke Vlo.
Marcel van der Sloot is de absolute tegenpool van Lionel Messi.
Maar alle magie die hij elders mist, is verzameld in zijn linkerbeen.
86ste minuut van de wedstrijd, het staat 3-3. ‘Sloet’ heeft al twee
keer gescoord. Achteloos, tersluiks bijna. Op de rand van de
zestien gaat Christopher Bieber naar de grond. Het fluitje klinkt.
Vrije trap.
Op de tribunes knikt men elkaar geruststellend toe. Er zijn twee
zekerheden in dit leven: dat we allemaal een keer doodgaan en dat
Van der Sloot deze vrije trap erin schiet.
Met wiskundige precisie vliegt de bal in de kruising.
FC Oss – Go Ahead Eagles eindigt in 5-3.
Van der Sloot krijgt kort voor tijd een publiekswissel. Hij sjokt
naar de kant, de schouders hoog, alsof hij zich verontschuldigt.
Menigeen aanschouwt het met vochtige ogen.
De anti-Messi bestaat. Ook hij brengt verlossing. In dit goddeloze
oord is hij op zijn plek.

De mensen van 2011

2011-12-28T23:58:00.016+01:00

'Het leven vliet gelijk het vlood,' dichtte J.C. Bloem, een regel die zich aan het eind van het jaar altijd heel geniepig in mijn hoofd nestelt. 'En elk zijn is tot niet-zijn geschapen,' voegde Bloem er nog aan toe, daarmee poëtisch verwoordend dat we er uiteindelijk allemaal aan gaan.

Ook in 2011 vloot de tijd weer, de tijd die nog rest is er traditioneel om iets van een balans op te maken. Zoggel presenteert: 2011 in tien en enige personen. Mensen die het voorbije jaar om uiteenlopende redenen in het nieuws waren, niet in de laatste plaats op zoggel.blogspot.

1) Johannes
We beginnen natuurlijk met Johannes Heesters. Jopie. De Justin Bieber van de lage landen (op beiden was immers in even grote mate de verwensing 'ga nou eens dood!' van toepassing). De 107-jarige bij wie door Zoggel eind juli en begin december nog steeds een polsslag werd gevoeld. Hij kreeg koorts (Jopie Fieber) maar was vastbesloten 108 te worden. Hij haalde het. Maar toen ging hij ook, zich daarmee opnieuw van een vermelding op Zoggel verzekerend. Keurig gedaan. In februari en mei waren al Frank Buckles en Claude Choules (beiden 110) gestorven, respectievelijk de laatste Amerikaanse en Britse veteraan die nog meevochten in de Eerste Wereldoorlog. En op de valreep ging dus nog de laatste veteraan die nog meezong in de Tweede. Halleluja.

2) Gary
De minst schokkende dode van 2011 is ongetwijfeld Amy Winehouse. Typisch gevalletje 'heeft nóg lang geduurd'. Het meest geschokt was ik door de dood van Gary Speed, ook om persoonlijke redenen. 's Middags hem nog gemoedelijk keuvelend bij Football Focus zien zitten en dan luttele uren later op Teletekst lezen dat hij zelfmoord heeft gepleegd; ik begrijp het nog steeds niet.

3) Ivo
Het meest geleerd hebben we van Mart Smeets, die als enige de dubbele laag in de energie-commercial met Johan Derksen wist te ontdekken. De Martosaurus kreeg qua grootheid dit jaar concurrentie van Ivo Niehe, voor wie 2011 toch wel unaniem een belachelijk groot succes was. Maar dat is eigenlijk zijn hele leven al. Het was dan ook een vreemde zaak dat men ineens massaal over zijn zelfingenomenheid viel. Alsof dat al die jaren niet was opgevallen. Kijk alleen al naar de titel van zijn belachelijk succesvolle tv-programma: De TV-show. BAM, het staat er, dé tv-show. Alsof er verder geen tv-shows van belang zijn en een specifiekere titel dus overbodig is. Koning.

4) Johan (I)
Bovenal was 2011 het jaar van de dictators. Muammar Khadaffi, Kim Jong-il, Steve Jobs. En natuurlijk Johan Cruijff, de enige overlevende van het kwartet. Over Johan gesproken, deden de beelden van de lynchpartij van Khadaffi u ook zo denken aan de plaatjes waarop te zien is hoe een menigte Johan de Witt en zijn broer Cornelis lyncht? Bij Cornelis sneden ze zijn pik eraf, Muammar kreeg een stok in z'n kont. In Libië gebeurt alles 300 jaar later, zei Heine al eens tegen zijn zuster. Afijn, Johan Cruijff dus. De Ajax-supporter die niet snapt dat Ajax geen voetbalclub is maar een bedrijf, die denkt dat een door Wim Jonk opgeleid elftal de financiële kloof met de Europese top teniet kan doen, die 'RvC' niet als Raad van Commissarissen definieert maar als Regime van Cruijff. En die Ronald Waterreus verleidde tot het opperen van de volgende oplossing: 'Iedereen weg. De hele club weg. Dan hoeven we het er nooit meer over te hebben.' Waarvan akte.

5) Aleid
Nog drie dagen, maar nog steeds geen woedende menigte in Utrecht. Aleid Wolfsen schijt secondelijm, zo stevig zit hij aan het pluche gekleefd. Ik citeer mezelf: 'GeenStijl zit de Utrechtse burgemeester al heel lang op de huid. Elk ander medium dat zo'n indrukwekkend dossier kan overleggen zou de katalysator zijn van grootschalige onderzoeken, Kamervragen en uiteindelijk het onvermijdelijke aftreden van het object van onderzoek, of het nu Zembla, de Volkskrant of Elsevier is. Maar nu is het GeenStijl maar, een "pubersite", aldus Het Licht in Leer, Von der Dunk, en dus niet serieus te nemen. Dat onder de retoriek keiharde feiten en gedegen onderzoek aan de basis van dit "hinderlijk volgen" liggen, wordt voor het gemak maar genegeerd.' (Zoggel, 8 september)
Ze hebben net nog even heel vriendelijk de 48 bewijsstukken op een rijtje gezet: KLIK

6) Roos
Ook de wetenschap kwam nog in het nieuws. Een zekere Diederik Stapel bleek jarenlang onderzoeksresultaten verzonnen te hebben en zijn ontmaskering stelde eindelijk de discussie over de wetenschappelijke mores van de psychologiewetenschap op scherp. Koos Stapel nog rap het hazenpad, zijn maatje Roos Vonk zette doodleuk de tegenaanval in. Het in slaap gesuste diertje was ook 'slachtoffer van Diederik' hoor... Vonk kwam haar straatje schoonvegen bij Jeroen en Paul. Per minuut werd ze egoïstischer, minder sociaal en 'hufteriger'. Precies een vleeseter. O nee, dat was nou net zo'n verzonnen onderzoeksresultaat. Bedenk dus wel: iedere dag dat u geen vlees eet steunt u Roos Vonk. Trojka hier, trojka daar, is hier ook een abattoir?

7) Ramsey
Ramsey Nasr deed ook mee in 2011. Hij is Dichter des vaderlands. Maar wel van zijn nieuwe vaderland. Met zijn oude wil het nog steeds niet echt lukken, of zo. Afijn. Wat vond Nasr? Nasr vond een vergasser!: 'Wilders is volgens het woordenboek een fascist!' Zo rolt onze Rams. Hier heel stoer opschrijven dat we een fascist in de regering hebben en dan vervolgens doodleuk op visite gaan bij het regime in China. Dat werk. En dan op de mededeling dat er daar mensen om hun mening gevangen zitten als volgt reageren: 'Mijn hoofd wordt zwart. Waarom hoor ik dit nu pas?' Ramsey ging ook nog in België uitleggen hoe het zit met zijn nieuwe vaderland: Hoe denkt de Nederlander? 'Dood! Alles waar ik het niet mee eens ben, moet dood!' Nou nou. Zeg Ramsey, je bent toch geen vegetariër?

8) Jan
De prijs voor de dementste Nederlander van 2011 gaat met lof naar Jan Mulder. Mulder vergeet elke maand weer zichzelf op één te zetten in de ergernissen-top-5. Mulder kijkt op een kaartje van welke partij iemand is en past daar dan zijn mening over die persoon op aan. Mulder gelooft niet dat een boer van zijn koeien kan houden. Mulder is nog wel zo kwiek om in de eindtune van DWDD nog een gemene beschuldiging op tafel te gooien, zo laat dat het nog net te horen is voor de kijker maar dat de opponent niet meer kan reageren. Mulder had het dit jaar vooral gemunt op Jan Kees de Jager, die ondanks alle ellende overeind bleef en zich nooit als jankkees de Jager manifesteerde. Waarvoor hulde. Want ga er maar aan staan: steeds naar Brussel om voor Merkozy te buigen en die kudt-Grieken te managen en dan bij DWDD Mulder tegenover je krijgen die eerst laat weten je maar een incompetente lul te vinden en je een moment later verwijt dat je de eurocrisis niet oplost. En dan rustig blijven. Hulde, Jan Kees, hulde.

9) Henk
Nee, dan Henk Bleker. Op het befaamde CDA-congres in 2010 toonde Bleker aan dat hij over goede manieren beschikt door eerst rustig zijn lapje vlees fijn te kauwen en weg te slikken alvorens het woord te nemen, maar in oktober ging hij de mist in met het briefje aan Mauro Manuel. 'Als je (met je moeder) / meewilt naar / FC Twentte-PSV / Da kan dat [sic],' schreef Bleker. En Nederland viel massaal over Henk heen. Ik denk echter dat Henk hier door de eindtune getackled werd. Hij had namelijk nog willen schrijven: 'Bij Twentte voetbalt namelijk Douglas, die heeft veel minder met Nederland, namelijk niks, maar kan toch een Nederlands paspoort krijgen. Dus we gaan hem even vragen hoe hij 'm dat flikt. Zin an?'

10) Johan (II)
We kunnen niet om hem heen: Johan Derksen. Een tatoeage bij Johnny de Mol, een televizierring met Voetbal International, een geruchtmakende commercial. Derksen was alomtegenwoordig. En dat in een EK- en WK-loos jaar. Maar we noemen hem hier vooral met het oog op 2012. Want hoe onzeker de toekomst ook is, hoe onvoorspelbaar ook het lot, Johan Derksen - en met hem zijn VI-kompanen - zorgt voor houvast: ook in 2012 zal Derksen Gertjan Verbeek weer 425 keer een 'hork' noemen, zal Wilfred Genee weer 1274 keer 'maar dat geheel terzijde' zeggen en zal René van der Gijp weer 44 keer 'zeer binnenkort' terugkeren.
En Feyenoord wordt kampioen.

Zeven dagen lang

2011-12-24T12:23:00.001+01:00

18 t/m 24 december

ZONDAG Derrie bah
De Franse filosofie: ‘de plek waar het meest gesproken werd en het minst gezegd’.
(Robert Anker, Oorlogshond, 2011, p. 260)

MAANDAG PC Hooft-prijs voor voor Tonnus Oosterhoff
Terechte bekroning, fascinerende dichter. Zijn laatste bundel Leegte lacht (2011) vind ik wat minder intrigerend dan voorgaande, maar er staan niettemin weer prachtige regels in:
'Beginners moeten stil water drinken,
zich niet verzetten tegen de wiskunde,
windveerboot en waterzonmembraan,
waarin uitgestorven en vooruit in elkaar overgaan.' (p. 43)

DINSDAG P&W
Pijnlijk: de 'Oudejaarsconference van het Volk' door Dolf Jansen. Als je als cabaretier om de drie zinnen moet zeggen dat je de grappen niet zelf bedacht hebt, dan geeft dat het niveau van de humor wel aardig weer.

WOENSDAG Elf
Zij die denken dat ik met mijn tirade tegen Bas Nijhuis de aandacht af wil leiden van sc Heerenveen-FC Oss hebben het faliekant mis.
Ik wil desalniettemin graag iedereen bedanken die mij gedurende en na afloop van de wedstrijd heeft gebeld of gesmst.
Ook degenen die bewust niet hebben gesmst dank ik. Uw piëteit werd zeer op prijs gesteld.

DONDERDAG 22 december
Hij is weer onder ons, Frits van Egters, die beter dan welke filosoof ook het wezen van de tijd doorgrondt:
'"Wanneer we zakelijk rekenen," zei Frits bij zichzelf, toen hij buiten stond, "kunnen we zeggen: we hebben nog een halve avond. Dit is echter een ongegronde voorstelling van zaken. De avond is verloren, er is niets meer aan te veranderen."' (De avonden, 57ste druk, 2006, p. 27)

VRIJDAG Speurtocht
In deze post stak ik de loftrompet over Oek de Jongs verhaal 'Dekker, Koolen & Buis', dat ik in de Rode Zwagerman, De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen (2005), las:
'Buis gaat dood, Dekker snijdt zich uit droefheid de strot af en Koolen besluit vervolgens uit woede tweehonderd te worden. Hij haalt het. En dan die onvergetelijke slotzin: "Maar toen ging hij ook."'
Ik natuurlijk nieuwsgierig naar meer. Volgens de verantwoording van Zwagerman (p. 1589) komt het verhaal uit De Jongs bundel De onbeweeglijke (2002).
Wat lees ik daar in de slotpassage van het verhaal op p. 117?:

'Koolen was woedend. Hij was zo godvergeten woedend dat hij leefde, dat hij van alles mee moest maken zonder er iets van te begrijpen, dat hij besloot om het leven voor schut te zetten en honderd te worden. Hij ging gezond leven en haalde die honderd. Maar toen ging hij ook.'

Wenkbrauwen gefronst. Honderd? Hoe kom ik dan bij tweehonderd? Word ik seniel?
Ik Zwagerman er weer bij genomen. Wat lees ik daar op p. 1302?:

'Koolen was woedend. Koolen was zo godvergeten witheet woedend dat hij leefde, dat hij van alles mee moest maken zonder er iets van te begrijpen, dat hij besloot om het leven voor spot te zetten en tweehonderd te worden. Hij ging gezond leven en haalde die tweehonderd. Maar toen ging hij ook.'

Het staat er echt. Hoe zit dat nu met die Koolen? Werd hij nu 100 of 200? Een 'aantekening' van de auteur achterin De onbeweeglijke verschaft opheldering: 'Deze verhalen verschenen voor het eerst in 1977 onder de titel De hemelvaart van Massimo.'
Ik naar de bieb, het ernstig beduimelde exemplaar van Massimo opgeslagen, en inderdaad: daar haalt Dekker nog de tweehonderd.
In zijn aantekening schreef Oek de Jong voorts: 'Voor deze editie heb ik alle verhalen herzien, maar mezelf daarbij strikte beperkingen opgelegd: ik heb voornamelijk geschrapt en zodoende gedaan wat ik destijds uit onervarenheid naliet.'
De Jong heeft dus honderd jaar geschrapt.
En Zwagerman, die verwijst naar de verkeerde bundel.

ZATERDAG Kerstavond
Waarom heet Jezus Jezus? Door een incident in de stal:
''t waar zoomar zó'n klótstèlleke vur anderhalf kalf en 'n geit. 't Waar me toch 'n gekrengel in dieje kaoie stal, zó gruwelek kreemerig en klèin en d'r waren van die aauw ongelukkige schirgebonten um de zaak overèind te haauwe. Sint Jozef ha krèk d'n os en d'n ezel gevoeierd.
Dè waar eigelek wèl plezierrig vond ie die wèrrem biste en toe ie zoo wè òn 't riddere waar en dè krèk zoo docht, toen stiet ie toch innins z'ne kop òn een van die lig balke dèttie grif stèrre zaag! Nog meer ès d'r buiten al ware...
"Jezus!" riep ie kèijhard.
"God", zin Maria, die nie wies wè d'r òn de hand waar, "dè's nou 's 'ne schònne naam vur ons Kriesje..!"
En umdúrrum kùmt de naam van 't kiendje dus eigelek in de wirreld dur 'ne kaoien èikenbalk in dè stèlleken [...].'
(Brabantse Kèrst, red. Cor Swanenberg, 1997, p. 144)

Kerstmis

2011-12-23T17:30:00.001+01:00

Ik houd van Kerstmis. De lichtjes, de bomen, de liedjes, de tradities, de films, de rituelen. Het is allemaal behoorlijk sentimenteel en misschien zelfs kitscherig, maar de hele sfeer palmt me elk jaar weer in.

Als je je genegenheid voor Kerstmis uit, dan is er altijd wel iemand in de buurt die erop wijst dat de Kerstman door Coca-Cola is uitgevonden. Behalve dat dit niet geheel waar is - de Kerstman zoals die tegenwoordig gecanoniseerd is is inderdaad een creatie van de frisdrankgigant, maar de 'oorspronkelijke' Kerstman is de Germaanse 'Weihnachtsmann' -, is het ook van weinig belang.

Wie van mijn generatie krijgt immers geen warme gevoelens bij de herinnering aan die wonderlijk mooie reclames waarin een prachtig verlichte stoet Coca-Cola-vrachtwagens op weg is naar de mensen, onderweg alles in fonkelende lichtjes van de felste kleuren zettend? De besneeuwde wereld, de kleine man bij opa op schoot, de mensen op de ijsbaan. De belofte van iets heerlijks.

Ook de notie van een 'witte Kerst' is een even vertrouwde als onwerkelijke. Hoe vaak treffen we nu een besneeuwde wereld aan met Kerstmis? In de twintigste eeuw telde het KNMI er slechts zes. Hier is Charles Dickens de schuldige. In zijn vermaarde A Christmas Carol in Prose over de vrek Scrooge laat hij de gelouterde hoofdpersoon op Kerstochtend na het openen van de luiken uitkijken over een besneeuwde stad. Het maagdelijke wit als symbool voor een nieuw en zuiver begin.

Ook voor Dickens was er jeugdsentiment in het spel. Menige Kerstmis in zijn jonge jaren, begin negentiende eeuw, was een witte. Het verhaal van Scrooge is tot het archetypische kerstverhaal geworden, gelijkop met de ontkerkelijking en individualisering van de maatschappij. Een verhaal als rechtvaardiging en waarschuwing ineen. Talloze verhalen en (teken)films zijn erop gebaseerd.

Overigens is ook de kerstboom een vrij recente traditie, overgenomen uit - opnieuw - Duitsland, waarbij de Tannenbaum bij ons abusievelijk als de denneboom ingeburgerd is geraakt in plaats van als sparreboom. En dan was de kerstboom ook nog lange tijd een protestants gebruik; de katholieken hadden al de kerststal.

We leven in een geglobaliseerde wereld. Lokale rituelen en gebruiken raken steeds meer bedekt onder het stof van de geschiedenis. Ze worden vervangen door de iconen van de huidige tijd. Dat is niet erg, zolang we ons er maar van bewust zijn en blijven waar we vandaan komen. En bovendien: Dickens is nog steeds een grootheid en niemand is er ooit in geslaagd de smaak van Coca-Cola te evenaren, laat staan te overtreffen.

Daarom zeg ik, met een glaasje Coca-Cola in de hand de hemel afspeurend naar sneeuw, naar goed katholiek gebruik: zalig kerstfeest!

Bas Nijhuis is een slappe zak

2011-12-22T20:29:00.001+01:00

Scheidsrechter Bas Nijhuis vond het gisteravond nodig AZ-doelman Esteban de rode kaart voor te houden. De keeper schakelde even heldhaftig als vakkundig een moordzuchtige gek uit en kreeg daarvoor de zwaarste straf.

Bas Nijhuis handelde volgens de spelregels, aldus de kenners en niet in de laatste plaats aldus Bas Nijhuis zelf.
Keurig volgens het boekje.

Klasse, Bas, UEFA en FIFA zullen trots op je zijn, het WK is weer een stapje dichterbij.

Je zou Nijhuis zijn faux pas kunnen vergeven met een beroep op de chaos en verwarring van het moment. Een impulsieve beslissing, de regels als acuut houvast.
Maar die vlieger gaat dus niet op, want wat zei een fris gewassen en gestreken Bas Nijhuis enkele uren na het gebeuren op de persconferentie?

'Esteban had toch ook weg kunnen lopen.'

Aldus Bas Nijhuis.

De gladjanus keek erbij alsof hij verwachtte dat iedereen, Verbeek en Esteban incluis, nu dankbaar zou uitroepen: 'Oh ja, tuurlijk, dat we daar niet aan gedacht hadden! O, vervloekt zij onze oneindige domheid! Dank u, dank u, Bas Nijhuis voor deze relevatie!'

Ja, Esteban had rustig met zijn armen over elkaar moeten wachten tot die kutjanus overeind was gekrabbeld en een nieuwe aanval zou inzetten. En dan wegrennen maar. Zie je het al voor je?
Ik ben gekke Esteban niet, horen we de goalie al denken, briesend en wel.

Bas Nijhuis is zo'n type dat met zijn fiets in het holst van de nacht op een totaal verlaten kruispunt voor een rood stoplicht gaat staan wachten. Want dat is nu eenmaal de regel. Zulke lui moeten in principe al zo snel mogelijk tegen zichzelf in bescherming worden genomen en in de armen van mannen met witte jassen worden gedreven.

Maar die opmerking na afloop is werkelijk stuitend. Daar liet Bas Nijhuis zijn ware aard zien.

Dick Jol zei ooit iets dergelijks te hebben meegemaakt in Europees verband maar toen op basis van common sense geen rode kaart te hebben getrokken. Dat is het verschil tussen Dick Jol en Bas Nijhuis, het verschil tussen een scheidsrechter met kloten en een slappe zak.

Dick Jol, Mario van der Ende, Jaap Uilenberg. Topscheidsrechters met charisma, met overwicht, met de spelregels als richtlijn in plaats van als wet.

Waar zijn ze gebleven? Bas Nijhuis is exemplarisch voor het huidige scheidsrechtersgilde. Het zijn robots, voorgeprogrammeerde machines die niet meer zelf kunnen handelen, laat staan nadenken. Alles volgens de regels, Befehl ist Befehl.
Pieter Vink is de enige die nog een beetje in de buurt komt van Jol.

De aanklager heeft de rode kaart vanavond geseponeerd. Met instemming van iedereen. Van Esteban zelf, Verbeek, AZ. Frank de Boer, Ajax, de voetballiefhebber. Ivo op Stelten, premier Rutte.
Behalve van Bas Nijhuis. Hij zou het zo weer doen.
Zet het maar vast op een rennen, Bas.

Nova Zembla terecht niet heel spannend

2011-12-21T21:23:00.007+01:00

Het belangrijkste bezwaar tegen Nova Zembla schijnt te zijn dat de film niet spannend genoeg is. Dat is eigenlijk een vreemd soort kritiek voor een film als deze. Als Nova Zembla immers een historisch accurate rolprent wil zijn, dan zal er inderdaad weinig opzienbarends in gebeuren.

Want waar komt die toch van Barentsz en Van Heemskerck nu op neer? Een lange tocht over zee, een nog langere, saaie, koude overwintering in het Behouden Huys en tot slot een niet minder eentonige terugtocht in open roeibootjes. Daar valt weinig moord en brand uit te halen. Bovendien zijn we allemaal, als het goed is, op de hoogte van verloop en afloop van de expeditie, dus spanning door verrassing hoeft ook niet verwacht te worden.

Toch moet ik zeggen, nu ik de film gezien heb, dat het reuze meevalt met dat gebrek aan spanning. Het kielhalen en de ijsbeer die het Huys binnen probeert te dringen zorgen voor ademloze momenten. Ook de historische setting intrigeert zeer, met als hoogtepunten de kerkscènes met het staande om de kansel gegroepeerde kerkvolk en de decors in het ruim van de schip en in de hut van de kapitein. Visueel valt er dus veel te genieten, zelfs met zo'n vervelende 3d-bril. Ik zie er nog steeds niet de toegevoegde waarde van in. Je bent constant aan het corrigeren en bent verplicht naar het krappe deel van het scherm te kijken dat niet vaag geblurd is.

Dieptepunt van de film is toch wel Doutzen Kroes. Die continue aandacht voor haar boezem is werkelijk gênant. Het is een Nederlandse film en dus moet je als kijker sowieso rekening houden met gratuite seksscènes en goedkope erotiek, maar dit is wel erg overdreven. Bovendien is haar acteerprestatie zeer vlak, haar accent behoorlijk detonerend en de toegevoegde waarde van Doutzen Kroes daarmee nul komma nul. Eens maar nooit weer. Dat een gebrek aan acteerervaring overigens geenszins per definitie een waardeloze prestatie oplevert bewijst Sem Schilt, die de rol van zeebonk Klaas met verve speelt.

Jammer is dat er niet meer aandacht is besteed aan het uitwerken van de persoonlijkheden van Barentsz' bemanning, van wie sommigen geheel anoniem blijven tot aan de aftiteling, en van hun onderlinge verhoudingen. Derek de Lint is overtuigend als Barentsz, aan Victor Reinier als Jacob van Heemskerck is het moeilijk wennen. Dat is ook zo'n naar neveneffect van Nederlandse films, dat je veel acteurs al te goed kent van allerlei dingen die ze ernaast doen of deden. Je zit toch steeds te kijken naar Victor Reinier in plaats van naar Van Heemskerck.

Afgezien daarvan is Nova Zembla een waardige verfilming van een historische gebeurtenis uit het vaderlandse verleden en in dat licht hopelijk een trendsetter. Dat er nog vele mogen volgen. Spannend hoeven ze niet per se te zijn, maar liefst wel zonder fotomodellen en televisiepresentatoren.

Zeven dagen lang

2011-12-17T22:21:00.009+01:00

11 t/m 17 december

ZONDAG
...Man, man, man,

MAANDAG
wat een week,

DINSDAG
- is dat wat ze bedoelen met '24-uurseconomie'? -,

WOENSDAG
nog geen tijd gehad om ook maar iets voor deze rubriek te bedenken,

DONDERDAG
laat staan voor reguliere berichten,

VRIJDAG
nou ja,

ZATERDAG
volgende week dan maar weer...

Zeven dagen lang

2011-12-10T23:50:00.000+01:00

4 t/m 10 december

ZONDAG Feyenoord-PSV
2-0! Om met Wil Genee te spreken: 'Ja ja!'.
Met Le Bob van tevoren overeengekomen dat Kelvin Leerdam de Eyong Enoh van Feyenoord is. En gedurende de wedstrijd dat Jetro Willems de Leerdam-Enoh van PSV is.

MAANDAG 5 december
Nog een keer Martijn Koning: de nieuwe Sint 'speelde altijd Kees in Flodder. Er is dus beeldmateriaal van een heel jonge Sint die z'n eigen zus ligt te neuken.' Hele fragment

DINSDAG Fenomenologie
Ik presenteerde de fenomenologie van de treinforens.
Bob den Uyl blijkt eerder - in Een zwervend bestaan (1977) - al eens iets dergelijks te hebben gedaan voor mensen die in je rij staan 'op postkantoor, station of bank'. Met als te vermijden categorieën: 65-plussers ('Weten nergens van en menen daarbij op grond van hun leeftijd alles beter te weten en recht te hebben op een voorkeursbehandeling'), Kinderen, Gastarbeiders ('Moeten vaak onder grenzeloze overschatting van hun kennis der Nederlandse taal geldbedragen of grote pakketten opsturen naar verwanten in onherbergzame of nog niet in kaart gebrachte landstreken zonder postale faciliteiten, en zijn daarbij onwillig gegevens te verstrekken, in het vermoeden dat zij in de maling worden genomen of uitgewezen zullen worden'), Toeristen, Filatelisten, Wereldvreemden ('Kunnen zich vaak aan het loket niet meer herinneren waarvoor ze gekomen zijn') en Dames in bontjassen ('Het doet hierbij niet ter zake of het bont echt is dan wel imitatie'), alsmede de 'ondersoorten' Kantoorlopers, Lieden onder invloed en Carnavalsfiguren.

WOENSDAG Mystery guest
Wie is toch die Michael die her en der in mijn hedendaagse muziek opduikt?
'And Michael you would fall, and turn the white snow red as strawberries in summertime.' (Fleet Foxes, 'White Winter Hymnal)
'I remember at Michael's house, in the living room, when you kissed my neck, and I almost touched your blouse.' (Sufjan Stevens, 'Casimir Pulaski Day')
'And look out Michael, there's a note on the door, saying: Everybody listen, you'll be the next Omaha.' (Band of Horses, 'The Great Salt Lake')
Wonderlijk.

DONDERDAG Viral!
Nieuwe oude held: Frank Koenegracht. 'Oom Jo'.

VRIJDAG Brussel bepaalt
'Groot-Brittannië drijft weg van Europese Unie.'*
Mogen we meevaren?

ZATERDAG Decemberish
Mijn kerstboompje weer opgetuigd. Nu onder de klanken van Sufjan Stevens' zesdelige Songs for Christmas. Boekje: 'All songs written, arranged, recorded, and produced by Santa Sufjan unless otherwise specified'.

Gezien: Het Alziend Oor

2011-12-08T23:12:00.001+01:00

Wanneer: zaterdag 3 december 2011

Waar: Verkadefabriek, 's-Hertogenbosch

Wat: Het Alziend Oor

Wie: John Buijsman & De Rotterdam Connectie (Keimpe de Jong, Andreas Suntrop, Arno Krijger, Arno Niks, Thirza Prak)

Op het festival Geen Daden Maar Woorden in Utrecht zag ik een voorproefje van John Buijsmans muzikale en tekstuele ode aan de blinde jazzmusicus Roland Kirk (1936-1977). Dat beviel me toen goed, zo goed dat ik besloot de hele show te gaan bekijken. Helaas bleken er niet méér Brabanders in Utrecht aanwezig geweest te zijn, want de opkomst in de Verkadefabriek was magertjes. Wellicht was ook de dag (de zaterdag voor 5 december) daar debet aan en zaten veel ouders met frisse tegenzin voor Zwarte Piet te spelen terwijl ze liever naar een voorstelling over een neger waren gaan kijken.

Deze opmerking is geheel in de geest van 'Het Alziend Oor'. Heerlijk ongecompliceerde en politiek incorrecte humor, gebaseerd op de Rotterdamse swing van Jules Deelder, die verantwoordelijk is voor de teksten. Alleen al de manier waarop Buijsman eruitziet als een soort pseudoneger is hilarisch. Hoewel hij in de huid kruipt van Kirk (consequent als 'kurrek' uitgesproken), fulmineert hij ook naar hartelust tegen hedendaagse uitwassen als commerciële talentenjachten en inwisselbare popsterretjes: 'de zangeres zonder kut!' De sketch over een paukenist die in de hemel deelneemt aan een 300 jaar durende ('zo gaat dat in de eeuwigheid') symfonie van 'Heetboven' is qua spanningsopbouw en climax briljant, zeker ook door de positie vanwaaruit Buijsman vertelt: vanaf zo'n hoge tennisscheidsrechtersstoel.

Kirk stond erom bekend meerdere instrumenten tegelijk te kunnen bespelen en ook Buijsman en Keimpe de Jong voeren dit huzarenstukje meermaals op. Muzikaal valt er sowieso veel te genieten door het ongebreidelde enthousiasme van de muzikanten, met als uitschieter een spetterende drumsolo van Arend Niks. De Jong en Buijsman toveren een keur aan curieuze instrumenten tevoorschijn, zoals een stylofoon en een - naar mijn kompaan denkt te weten - ~~bassaxofoon~~ basklarinet. En het slotakkoord van Prak is zeer indrukwekkend. Wat een strot!

Buijsman acteert zeer overtuigend iemand die het licht zijner ogen moet missen, compleet met dat hypernerveuze tasten dat zo kenmerkend is voor een blinde. En ook het schuin omhoog steken van het hoofd waarmee een blinde als het ware het geluid probeert te ruiken is knap gedaan. Minder goed uit de verf komt het verhaal van Roland Kirk, van wie we na de voorstelling niet veel méér weten dan ervoor - en dat was al zeer weinig. Los zand is dan de adequate typering. De komische sketches en vooral de prikkelende, warmbloedige en overtuigende muzikale vertolking stellen die onvolkomenheid echter in de schaduw.

Buijsman weet in ieder geval de vitaliteit van Kirk over te brengen. En zijn met Deelder gedeelde Rotterdamse no nonsense humor is niet gespeeld: als hij meteen na het eind van de voorstelling uit zijn rol van Kirk is gestapt, voegt hij het publiek nog toe: 'As je volgende keer naar het theater gaat, neem dan eens een keer iemand mee joh!'

Gerrit van de Kamp, radicale populist

2011-12-06T23:24:00.000+01:00

Gerrit van de Kamp, voorzitter van politievakbond ACP, wil geen uitpubliek meer bij voetbalwedstrijden. Vorig weekend ging het goed mis in Utrecht bij FC Utrecht-FC Twente. Fans van Twente gooiden vuurwerk in het aanpalende Utrecht-vak, waarna supporters van de thuisclub verhaal gingen halen en later ook buiten het stadion voor ongeregeldheden zorgden, onder meer gericht tegen de politie. Ook in Den Bosch ging het mis.

Een deel van de jonge Marokkanen zorgt voor veel criminaliteit en overlast. Een klein deel. De meerderheid zijn brave burgers. De goeden lijden, zoals altijd, onder de kwaden. Zoals het absurd en volslagen onredelijk zou zijn nu alle jeugdige Marokkanen hard aan te pakken, zo is het absurd en onredelijk om alle fans te weren van uitduels van hun club. Een deel van de voetbalsupporters misdraagt zich rond wedstrijden. Een klein gedeelte. De overgrote meerderheid doet geen vlieg kwaad. Ook zij lijden onder de kwaadwillenden.

Scheve vergelijking? Dacht het niet. Rond beide fenomenen zie je dezelfde dynamiek plaatsvinden. De klootzakjes hebben het nooit gedaan, hun gedrag is in de eerste plaats de schuld van de politie, die alles zelf uitlokt, en in de tweede plaats van de media, die stigmatiserend zijn en - natuurlijk - onder een hoedje werken met de politie. Verder zijn het dankbare issues voor op scoren beluste politici, hoofdpijndossiers voor incompetente plucheklevende politici, blijven concrete maatregelen tergend lang uit en is er grote maatschappelijke onrust en overlast.

De reactie van Gerrit van de Kamp is typisch zo'n door scoringsdrift ingegeven maatregel. De maat is vol, aldus Van de Kamp, nu opnieuw politieagenten in het nauw zijn gedreven. Eerder gebeurde dat al bij Feyenoord-De Graafschap en nu dus ook bij Utrecht-Twente. Beide keren waren het echter de fans van de thuisclub die de agenten aanvielen. Werden de Utrechters aanvankelijk nog opgestookt door Twentenaren, de rellen buiten het stadion hadden niets meer te maken met confrontaties onderling. De Rotterdammers opereerden zelfs geheel op eigen houtje, uit 'onvrede' met het eigen bestuur, terwijl in Den Bosch niet eens uitfans aanwézig waren. En 'dus' moeten er nu maar geen uitsupporters meer toegelaten worden. De logica is ver te zoeken.

Hulde dan ook voor de leider van die andere politiebond, de NPB. Jan Willem van de Pol pleit voor een striktere naleving van de dit jaar ten langen leste ingevoerde voetbalwet, die een gerichte aanpak van notoire relschoppers beoogt. Die moeten inderdaad keihard aangepakt worden, desnoods tot in alle aspecten van hun sociale actieradius. Hier is ook een taak weggelegd voor de goeden: die moeten de rotzakken massaal filmen met camera's en mobieltjes. En klikken maar, ik doe er graag aan mee. (Nog een overeenkomst met dat andere maatschappelijke probleem: het verzet moet zeker ook van binnenuit komen.) En zijn de vandalen nog naamloos, dan moet de politie de beelden in de openbaarheid gooien, desnoods op billboards. Hoe hard Inez Wesky, de vleermuis van de advocatuur, dan ook weer zal gaan tegenfladderen.

De maatregel van Van de Kamp is pure symboolpolitiek. De hooligans worden geweerd uit het stadion, maar ze zijn er pas in de tweede plaats voor het voetbal en in de eerste plaats voor het knokken en vernielen. Dat zal niet ophouden maar zich alleen verplaatsen. En de supporters, die in de eerste tot en met de laatse plaats voor het voetbal komen, zijn de pineut. Een supporter die zijn club ook buitenshuis wil ondersteunen waant zich nu al een halve crimineel. Meervoudige fouillering, verplichte deur-tot-deur busreizen, nul privacy, uitvakken als bunkers. Om de onschuldige liefhebber nu ook nog eens verplicht huisarrest te geven zou echt de druppel zijn.

Populisme is niet per se verkeerd als thermometer. Maar laat de diagnose en voorzeker de remedie in godsnaam pragmatisch zijn.

Zeven dagen lang

2011-12-03T17:23:00.000+01:00

27 november t/m 3 december

ZONDAG Mart Smeets
Yes, we kunnen weer met een schoon geweten naar VI kijken! Niemand minder dan de Martosaurus onthult bij Eva Jinek op zondag dat Derksen ons juist provoceert: 'Het is enig als je het doorhebt, maar blijkbaar heeft Nederland het niet door. Iedereen roept: "hij vult zijn zakken". Nee, hij laat ons zien hoe perfide ons systeem is, dat als je hoofd bekend is van televisie, dat je dan ook te koop bent. [...] Ik kan er vreselijk om lachen. Ik vind het geniaal.'
Overigens is het hele item met Smeets een aanrader: een discussie op het scherp van de snede tussen een erkend tv-icoon en een toekomstig tv-icoon, een discussie met twee winnaars.

MAANDAG Kassucces
Het protestnummer van het Metropole Orkest staat op 1 in de Single top 100. Ergens wel ironisch, want dit is precies wat Halbe wil: dat ze in de cultuursector hun eigen boontjes leren doppen.

DINSDAG Crisis
Twee berichten op pagina 9 van De Pers:
'Zonder oplossing [op de eurotop van 9 december] ontspoort de eurocrisis, met het risico op het wanordelijk uiteenvallen van de muntunie. Denk aan blinde paniek op financiële markten, omvallende banken en grote maatschappelijke onrust.'
'De organisatoren van nieuwjaarsduiken in Nederland verwachten op 1 januari een recordaantal van 36.000 zwemmers.'
We reageren op de crisis als lemmingen: blindelings storten we ons in 2012 massaal het water in.

WOENSDAG Tegenwerping
'Veel mensen worden al snel "partners". Je moet het ook wel een beetje leuk houden met elkaar, gewoon vriend en vriendinnetje blijven.'
(Theo Maassen in Functioneel naakt)
'Er zijn mensen die hun vrouw als maatje zien, maar dat vind ik vreselijk. Als ik mijn vrouw als mijn maatje zou zien, zou ik op slag impotent worden. Ik ben geen matennaaier...'
(Herman Finkers in Na de pauze)

DONDERDAG Jopie HHH
O jee, Johannes Heesters heeft koorts! En dat terwijl hij komende maandag 108 jaar hoopt te worden.
Haalt Heesters Honderdacht?
Wordt het: 'Hiep Hiep Hoera'?
Of: 'Helaas, Hitlers Hofnar'?

VRIJDAG Onheilstijding
Tatjana deed het ooit met Gerard Joling.
Nu ga ik al mijn oude kalenders verbranden.

ZATERDAG They go nanana
Trend: kids die, bijvoorbeeld op Facebook of Twitter, consequent 'na' schrijven als ze 'naar' bedoelen: 'nu na school'.
Zouden ze dit expres doen of weten ze gewoon niet meer beter?

Harry Mulisch - De tijd zelf

2011-12-01T18:00:00.000+01:00

Harry Mulisch, De tijd zelf. Drieluik. Bezorgd door Arnold Heumakers en Marita Mathijsen, in samenwerking met Kitty Saal. De Bezige Bij (2011), 144 blz.

Wanneer men Harry Mulisch in de laatste jaren van zijn leven vroeg waar toch die nieuwe roman bleef, gaf de schrijver dikwijls een ontwijkend antwoord. Je vraagt een zwangere vrouw ook niet hoe ver ze is, in die trant wimpelde Mulisch lastige vragenstellers in de regel af.

Wel wekte hij zo de suggestie dat hij nog volop bezig was. Pas kort voor zijn dood gaf hij volmondig toe dat het niet meer ging. Toch was al in 2003 het moeilijk te aanvaarden besef doorgedrongen dat qua inspiratie de bron was opgedroogd. Dit blijkt uit de dagboekaantekeningen die zijn opgenomen in De tijd zelf, dat op 30 oktober (precies een jaar na Mulisch’ overlijden) als eerste manifestatie van diens nagelaten werk uitgegeven door De Bezige Bij.

Het onvoltooide verhaal De tijd zelf. Drieluik is maar 23 bladzijden lang en bestaat uit drie delen. In het eerste deel is een essayist die zich bezighoudt met het wezen van de tijd in de ik-vorm aan het woord. In het tweede deel wordt de ik een hij met de naam Melchior Post. In het derde deel, dat nauwelijks een hele pagina lang is, wordt een nieuwe figuur geïntroduceerd, Gustav Veblen, die ‘aan de rand van het enige dorp op het kleine eiland aan de andere kant van de wereld’ de eerste steen van zijn huis legt.

De tijd zelf is bezorgd door Marita Mathijsen en Arnold Heumakers. Zij zijn door Mulisch aangewezen als beheerders van zijn nalatenschap. Op de verschillende bureaus waaraan Mulisch placht te werken vonden zij aantekeningen, knipsels en voorversies van deze onvoltooide roman. In geprinte vorm bleken vier versies bewaard, maar op Mulisch’ laptop stond nog een andere versie, die op inhoudelijke gronden als de vierde van de in totaal vijf versies werd gedateerd. De meest recente uitdraai, de vijfde versie dus, is als basistekst voor deze uitgave gekozen.

Dat we hier met work in progress te maken hebben, blijkt niet alleen uit de verregaande onvoltooidheid van het verhaal, maar ook uit handschriftelijke veranderingen en aantekeningen die op de uitdraai werden aangetroffen. De bezorgers melden in de verantwoording dat ze deze hebben overgenomen in de leestekst, met uitzondering van een opmerking in de marge die ‘duidelijk slechts als geheugensteun bedoeld was’. Ze hebben echter wel aan het eind van het tweede hoofdstuk de frase ‘[Denkt verder in de slaap]’ laten staan, overduidelijk toch ook een particuliere regieaanwijzing, zoals de bezorgers overigens in hun verantwoording ook voorzichtig suggereren.

Mathijsen en Heumakers hebben ieder ook een essay bijgedragen. Mathijsen reconstrueert nauwgezet de ontstaansgeschiedenis van de tekst, Heumakers trakteert de lezer zoals altijd op een even erudiet als onderhoudend exposé. Zijn hypothese is dat Mulisch met De tijd zelf zich tot doel gesteld had ‘de tijd te vangen in een net van fictie’, zoals hij dat in Siegfried (2001) deed met Hitler, die andere levenslange obsessie.

Facsimile’s van steeds de eerste pagina van de eerste vier versies vormen de brug naar de dagboekaantekeningen. Aangezien de vierde versie alleen in digitale vorm bestond, zullen de bezorgers hier dus eerst zelf een print van hebben gemaakt, wat ook blijkt uit de uitzonderlijke gaafheid van het papier in vergelijking met de overige drie versies.

De dagboeknotities laten zien dat Mulisch zich veel gelegen liet liggen aan de grote wereldbranden van het laatste decennium, en op een dubbelzinnige manier. Enerzijds grijpen de grote gebeurtenissen hem soms dusdanig aan dat ze het schrijven tijdelijk onmogelijk maken. Zo ontneemt ‘de omineuze elfde september’ hem lange tijd de lust tot schrijven. Anderzijds zien we dat Mulisch meteen overweegt of hij literair iets kan met een gebeurtenis. Mulisch heeft altijd een dubbelzinnige verhouding tot zijn werk gehad. Schrijven was deels een oncontroleerbaar proces, als zaken ogenschijnlijk toevallig bleken te kloppen, dan was dat voor Mulisch een aanwijzing dat hij op de goede weg was. Zo beschadigt een lekkage op 26 september 2002 een aantal aantekeningen. Niet zonder zelfironie schrijft hij dan ook op 19 februari 2003, na een hoopvolle inval: ‘Is dit het verlossende idee? Zo ja, dan zie ik een vloedgolf op mij af komen.’ En op een ongedateerd notitieblaadje staat: ‘Tsunami?’

De combinatie van dagboeknotities en kladblaadjes gunnen de lezer een bijzonder interessant inkijkje in het denk- en schrijfproces van Mulisch. Zo noteert hij op 8 mei 2001 – hij is dan in Madrid – : ‘Kennisgemaakt met Manuel Padorno, die er uitziet als een slager maar dichter is. Hij blijkt idolaat van mijn boeken; is speciaal uit Las Palmas overgevlogen om bij mijn optreden te zijn.’ En een dag later, dan op Lanzarote: ‘Ook de ontroerende Manuel Padorno weer van de partij.’ Op een ongedateerde notitie met een korte opsomming van mogelijke personages lezen we dan: ‘Hij: Manuel Padorno.’ De Spaanse Mulisch-adept zou dus mogelijk zijn uiterlijk of zelfs zijn naam hebben kunnen terugvinden in De tijd zelf.

Op 30 maart 2003 leek Mulisch beet te hebben: ‘Eindelijk, ik heb het! Het overkoepelende idee voor de TZ: de zich openende horizon, uit 1971, tweeëndertig jaar geleden, zo oud als Anna. Pythagoras!’ Mathijsen en Heumakers moeten een verklaring van de betekenis van deze exclamatie schuldig blijven. Wat ze niet expliciet vermelden, is dat ‘de zich openende horizon’ niet alleen in het dagboek voorkomt, maar ook op een afgedrukt notitieblaadje is gekrabbeld, waar het onder de al even mysterieuze zinsnede ‘(de gouden meter)’ staat.

Een schema op datzelfde blaadje laat zien dat Mulisch in een latere fase met het idee speelde enkele onvoltooide projecten in één bundel De tijd zelf samen te brengen, waaronder verhalen over Giordano Bruno en Nicolaus Cusanus en een wiskundige onderbouwing van zijn filosofisch magnum opus De compositie van de wereld (1980). De zinsnede ‘de tijd zelf’ komt in die exacte formulering al voor in De compositie van de wereld, waar Mulisch op blz. 452 (tweede druk, 1986) schrijft: ‘Het was niet de tijd zelf, die een begin en een eind had’. In deze passage, die de middeleeuwse kosmogonie beschrijft, komen ook Giordano Bruno, Cusanus en Pythagoras voor. De legende wil dat die laatste ooit op het idee kwam dat de aarde rond is toen hij over de oceaan tuurde en de zeilboten onder de horizon zag verdwijnen.

Een ander onvoltooid project dat mogelijk in de bundel geïncorporeerd had moeten worden was een tekst over schrijvers en hun dode kinderen. Dit laatste project gaat terug tot 1983, toen Mulisch enkele vertalingen maakte van gedichten die Stéphane Mallarmé voor zijn overleden zoontje Anatole had geschreven. Naar aanleiding hiervan ging Mulisch in de wereldliteratuur op zoek naar andere auteurs die over hun gestorven kind hadden geschreven. Het verongelukken van Tonio van der Heijden in mei 2010 greep Mulisch zeer aan, zeker voor een schrijver die ervan overtuigd was dat hij met zijn literaire werk niet de werkelijkheid kopieerde of beschreef, maar er iets aan toevoegde, er daadwerkelijk in ingreep. Mulisch heeft, via Mathijsen en Heumakers, De tijd zelf dan ook opgedragen aan Tonio: ‘“Een groet van de dode aan de dode”’.

Het motief van het omgekomen kind zou ook in de roman De tijd zelf een belangrijke rol hebben moeten spelen, blijkens de laatste zin van het derde deel: ‘Ook het drama van zijn leven komt voort uit de alcohol. Alisa, zijn dochter, is omgekomen bij een ongeluk.’ Het was de allerlaatste zin voor het schrijven definitief stokte. Op 22 november 2003, een regenachtige herfstdag, citeerde Mulisch het stemmige Duits van Paracelsus in zijn dagboek: ‘Die Zeit meines Schreibens ist zeitig. Die Werk zeigen an, dass die Arbeit aus ist. […] Von wannen es kommt, das weiss ich nit, wohin es kommt, das weiss ich nit: es ist da!’

Een iets langere versie van dit stuk verscheen eerder op www.textualscholarship.nl.

Dylan en Crosby: de tijden veranderen

2011-11-28T23:56:00.000+01:00

Tegenover het fenomeen 'cover' in de muziek sta ik altijd wat huiverig. Vaak gaat het om goedkope na-aperij, een misplaatst eerbetoon of verkrachting van het origineel. Zelden is een cover interessanter dan het origineel. Toch is juist dat concept van een origineel nogal problematisch als het om popmuziek gaat. Niet zelden is het schimmig wie de eerste was of is er überhaupt geen sprake van een originele creatie omdat een lied muzikaal of tekstueel in een traditie staat van anonieme overlevering.

Een van die zeldzame gevallen waar ik de cover mooier vind dan het origineel betreft 'The Times They Are a-Changin''. Bob Dylan schreef het nummer in het najaar van 1963, waarna het begin 1964 als openingstrack op het gelijknamige album verscheen. De Dylan-versie is tot op de dag van vandaag veruit de bekendste, maar ik geef de voorkeur aan de cover van The Byrds uit 1965. Overigens is 'de' cover hier te kort door de bocht, want het nummer is tientallen malen gecoverd. Voor The Byrds hun adaptatie uitbrachten was 'The Times They Are a-Changin'' bijvoorbeeld ook al opgenomen door Peter, Paul & Mary en The Beach Boys.

De versie van The Byrds klinkt heel anders dan die van Dylan. Waar het nummer bij Dylan voor mij altijd een retorische, dwingende kracht heeft, met een loodzware ondertoon, daar is het bij The Byrds veeleer een vrolijk, licht liedje in de sfeer van een ironische constatering. De tekst is identiek, dus dat verschil moet veroorzaakt worden door de muziek. Natuurlijk zijn ritme en tempo anders, waarbij behalve de drums de non-stop 'jangle' van de legendarische twaalfsnarige Rickenbacker van Roger McGuinn een cruciale rol speelt. Dit volle geluid klinkt vele malen behaaglijker, comfortabeler dan het kale akoestische gitaargeluid en het snerpende mondharmonicaatje van Dylan.

Toch moet ook de zang niet onderschat worden. Uit het schuurpapieren stemgeluid van Dylan spreekt een veroordeling van de bestaande situatie, een aanklacht tegen het gezag, een apodictische aankondiging van andere tijden. De stem van Roger McGuinn, die de leadzang in de versie van The Byrds verzorgt, is veel minder rauw maar toch ook nog vrij dwingend. De doorslaggevende factor is mijns inziens dan ook de zang van Gene Clark en vooral David Crosby, die het refrein mee zingen. Hun warme, melancholische stemmen staan mijlenver af van de schelle, strenge strot van Dylan.

Het is alsof ze Dylan citeren, zijn tekst echoën, en op hem en zijn boodschap door de vervorming van de echo met milde ironie reageren. Zo staat de versie van Dylan dus tegenover die van The Byrds als een onweerlegbare proclamatie tegenover een minzame observatie.

Met de kennis van nu is dit een paradoxale conclusie. Dylan schokte in 2004 immers de voltallige babyboomgeneratie met zijn bekentenis dat het hem toentertijd nooit om het maatschappelijk engagement te doen is geweest. In zijn memoires beschrijft Dylan hoe hij eigenlijk tegen zijn zin in gebombardeerd werd tot de stem van een nieuwe generatie: 'I had very little in common with and knew even less about a generation that I was supposed to be the voice of'. Die bekentenis deed nogal wat stof opwaaien bij de hippies van toen. Alsof opeens de rechtvaardiging voor hun revolutie verdwenen was.

David Crosby is daarentegen de ware wereldverbeteraar gebleken. In 2005 werd hij door Leo Blokhuis geïnterviewd voor de Top 2000 a gogo. Bijna pensioengerechtigd was Crosby strijdbaarder dan ooit. Getooid in sjofele blouse, een hip baseballpetje op het hoofd en een enorme grijze walrussnor onder de neus voer hij uit tegen maatschappelijke misstanden en kwaadaardige rechtse politici zoals hij vroeger al deed. En zoals Dylan in zijn jonge jaren. De tijden veranderen, de liedjes blijven, hun boodschap blijft ook, maar de boodschappers, die wisselen weleens van rol.

Bob Dylan - The Times They Are a-Changin' | The Byrds - The Times They Are a-Changin'

Zeven dagen lang

2011-11-26T21:15:00.000+01:00

20 t/m 26 november

ZONDAG Ajax
Commissaris Davids beticht commissaris Cruijff van racisme: 'Je zit alleen maar in de RvC omdat je zwart bent,' zou de laatste hebben gezegd.
Zei Cruijff niet 'je zit erin omdat je net Sjaak Swart bent'? Of Davids zag gewoon niet goed wat Cruijff dacht dat hij zei.

MAANDAG Mistig
Prachtig toch, die dikke mist. Hoe zou het zijn als het altijd zulk weer was en we slechts enkele dagen per jaar verder konden kijken dan een meter? Dan zouden we op die dagen pas echt het kijken verruilen voor zien.

DINSDAG Stress
Het schijnt dat mensen tegenwoordig steeds vaker gestresster terug komen van vakantie dan ze voorafgaand aan de reis waren, maar dat blijkt een ontwikkeling die al minstens een eeuw voortwoekert:
'En dat terwijl dagelijks vele voorbeelden leerden dat de menschen ongeduriger dan ooit, prikkelbaarder en vermoeider-overspannen van het buiten-zijn terugkeerden.'
(Frans Coenen jr., 'Aan zee', in: Vluchtige verschijningen, 1903, p. 82)

WOENSDAG Glazen plafond? Glazen kist!!
De levensverwachting is weer toegenomen. 'Voor mannen ging de levensverwachting omhoog van 75,5 tot 78,8 jaar, voor vrouwen was er een stijging van 80,6 tot 82,7 jaar.' (Nu.nl)
78,8 versus 82,7, godverdomme man!
Wie wordt er hier nou gediscrimineerd!?

DONDERDAG Totaalmalloot van de week
De hiphopper Sef, die zijn cd De Leven heeft genoemd. Sef over deze grammaticale frats: 'Als 't Het Leven was, zou ik te veel voor andere mensen spreken.' En Een Leven dan? Of Mijn Leven, Sjefke...?

VRIJDAG Klacht
Ik vestig hier graag eens de aandacht op een branche waarin agressieve verkooptechnieken meer en meer aan de orde van de dag zijn: de gratis forenzenkrantjes. Voorheen kon je er naar believen zelf een uit een bak vissen, maar tegenwoordig steken die gratiskrantuitdelers je het krantje pontificaal onder je neus en als je er geen hoeft zijn ze beledigd of slingeren ze je een smalende opmerking naar je hoofd. Sommige lui blokkeren zelfs de looplijnen op stations, zodat je er haast niet omheen kunt. Zouden ze in die sector inmiddels ook met bonussen werken?

ZATERDAG C
Geweldig boek: C. Honderd notities van een alleslezer van Paul Claes. Erudiet, grappig, scherpzinnig. Een soort van wintervakantieboek voor de literatuurliefhebber.

Schoonheid plus mededogen

2011-11-24T23:59:00.000+01:00

Onlangs voltooide ik een klein project: elke avond voor het slapen gaan las ik een verhaal uit Joost Zwagermans bloemlezing De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen. Hieronder twaalf ontdekkingen uit deze mammoet. Het zijn niet de twaalf beste verhalen of zo, want dat zou een lijst opleveren waarin zeker 'Vrouwen winnen' van Hotz, 'Brommer op zee' van Biesheuvel, 'De sprong der paarden en de zoete zee' van Mulisch, 'De laatste jaren van mijn grootvader' van Reve, 'Gevederde vrienden' van Wolkers en 'De aktetas' Bordewijk zouden staan. Dat zijn echter erkende klassiekers; dit hieronder zijn twaalf verhalen van auteurs die ik nog niet of nauwelijks kende, van wie ik alleen ander werk kende, van wie ik dacht dat hun talent op andere vlakken lag, etc.

1.Frans Coenen, 'Van een klein leven'
Over een oude horlogemaker die gekweld wordt door financiële zorgen en een verstikkend huwelijk. Het somberste verhaal dat ik ken. Rake beelden, een doordringende mismoedige sfeer en een emotionerend slot. Schoonheid plus mededogen en dus Kunst.
2.Bertus Aafjes, 'De filosoof'
De dichter Aafjes sneuvelde onder het geweld van Vijftig, maar zijn poëzie is nog steeds de moeite waard. Ook zijn proza blijkt lezenswaardig. Dit verhaal over de dolle denker Porjef Porjof munt uit door verbeeldingskracht en een amusant-ironische vertelstem: 'Hij meende te moeten vallen'.
3.Maria Stahlie, 'De obsessie van Wallie van Alten'
Sympathieke vertelling over een dromerig buitenbeentje dat idolaat is van Woody Allen. Lichtvoetig verteld en barstend van vertelplezier. 'Wally glimlachte een ruige glimlach vol echt gevoel naar zijn spiegelbeeld.'
4.Carry van Bruggen, 'Het onbegrepene'
Over een joodje dat op school gepest wordt met 'jood' en 'smaus' en hypergevoelig is voor 'de huiver voor 't vreemde, dat hij dee... 't vreemde, dat hij was...'. Het 'arme, gemartelde ventje' begrijpt het niet. Een schokkend vooroorlogs verhaal over ingebakken antisemitisme.
5.Maurice D'Haese, 'Het paard'
Prachtig zintuiglijk verhaal over de jongen Thomas die in een intens droombeeld een teer, naakt meisje tracht te redden van een monstrueus paard dat briesend en razend het huis binnendringt. Zinderend van erotiek en primitieve angstgevoelens.
6.Josien Laurier, 'De verhalenbundel'
Vernuftig spel met werkelijkheid en fictie, waarin de tekst van het verhaal op Calvino-achtige wijze vermengd raakt met de tekst van de verhalenbundel die het personage leest, maar zonder dat het allemaal onleesbaar of gekunsteld wordt.
7.Theun de Vries, 'Traan op het ijs'
Deze 97 jaar oud geworden communist kennen we toch vooral nog als een door W.F. Hermans op zwavelzuur gezette mandarijn ('De huursoldaat van de vrede'), maar in dit verhaal wordt de bedrijvigheid rondom de walvisjacht bij Spitsbergen zeer zintuiglijk geëvoceerd.
8.Salvador Hertog, 'De poort Waarachtig'
Surrealistisch, onbegrijpelijk verhaal dat toch indruk maakt door het fantastische taalgebruik: 'De paters zeiden nee tegen de anderen die ja zeiden. Toen werden ze gehangen. Het hangen van neezeggers is een oeroude bezigheid, met zoveel plezier bedreven [...] dat men bij het ontbreken van neezeggers ook afzeggers ophangt.'
9.Johan de Meester, 'De klompjes'
Net als Coenens verhaal een gitzwart stuk proza met een kil registrerende verteller. Met zware symboliek geladen natuurevocaties - 'gore, uitgezakte lucht' en 'dofzwaar gieren van het water' - en mooi klankspel: 'Klepkre, klepkre, over de Keiendijk klepten en knerpten drie paren kleine klompjes.'
10.Josepha Mendels, 'Bram slaat een roffel'
Verhaal dat leest als een muziekstuk, traag en loom beginnend, allengs opzwepender, een verstillend middenstuk en dan ineens een uitschieter vlak voor het eind: 'Ja, Bram slaat een roffel!' Een schreeuw om aandacht voor het leed van een Joods gezin.
11.Jan Brokken, 'Het laatste oordeel'
Ontroerend verhaal over een vader en een zoon. De oude, een intellectueel, moet naar een verzorgingshuis en mag maar een klein deel van zijn bibliotheek meenemen. '"Zestien delen Goethe." "Allemaal mee of niet één."' Een gevecht tegen de sterfelijkheid met de literatuur als wapen én offer.
12.Oek de Jong, 'Dekker, Koolen en Buis'
Op Nescio geïnspireerd verhaal over de ondergang van drie hemelbestormers met een ijsfabriekje. Buis gaat dood, Dekker snijdt zich uit droefheid de strot af en Koolen besluit vervolgens uit woede tweehonderd te worden. Hij haalt het. En dan die onvergetelijke slotzin: 'Maar toen ging hij ook.'

Against Albumtracks

2011-11-21T22:11:00.009+01:00

Afgelopen vrijdag vond de officiële kick-off plaats van de Radio 2 Top 2000, editie 2011, met de opening van de stemweek. Nog tot komende vrijdag 20.00 uur kan er gestemd worden. Een nieuwe editie van de Top 2000 betekent ook dat een jaarlijks terugkerende discussie in de fora en gastenboeken weer opleeft: de 'keuzelijst' van Radio 2 zou te beperkt zijn. 'Waarom staat x van y er niet in??' is de vaakst geposte reactie. Op de plek van x staat dan bijna altijd een albumtrack van een bekende band y. Drie van de tien keer gaat het om 'Echoes' van Pink Floyd. Ik vind dat onzin.

Het begrip 'cultureel geheugen' is wellicht nuttig om mijn punt te maken. Het geheugen van een cultuur bestaat uit zowel collectieve als individuele herinneringen en ervaringen, die beide van belang zijn voor identiteitsvorming. Tegelijkertijd staan de collectieve en de individuele herinneringen in een gespannen verhouding tot elkaar: niet alle individuele herinneringen passen binnen het dominante collectieve geheugen. Deze dringen dus ook niet door tot het cultureel geheugen. In de context van de Top 2000 gaat het dan bijvoorbeeld om albumtracks van een bepaalde band. Voor fans maken deze nummers deel uit van het cultureel geheugen, maar dat is niet terecht: ze zijn verbonden aan individuele herinneringen, maar hebben geen plaats weten te bemachtigen in het collectieve geheugen. En om dat collectieve gaat het nu juist bij de eindejaarslijst van Radio 2.

Ik heb het al vaker betoogd: de Top 2000 is niet een lijst met de beste tweeduizend liedjes aller tijden en heeft ook niet die pretentie. Het is een evenement, een traditie op zich inmiddels, waarbij de muziek maar een deel van de feestvreugde is. Het belangrijkste deel, zeker, maar niet alleenzaligmakend. Het is bovenal een collectieve ervaring: vorig jaar luisterden er maar liefst 11 miljoen mensen naar de Top 2000. Dat zijn WK-voetbal-achtige proporties.

Als ik van mijn favoriete artiesten en bands mijn voorkeursnummer zou mogen kiezen, dan zou dat bijna nooit een nummer zijn dat in de keuzelijst staat. Bij Neil Young bijvoorbeeld zou ik blind voor 'Albuquerque' kiezen. En zo'n wonderschoon kunststukje als 'A Most Peculiar Man' van Simon & Garfunkel overtreft alle bekende singles van het duo. Maar deze nummers luister ik toch liever in volledige concentratie, in volledige afzondering, op de koptelefoon of in surround.

The Byrds? 'I'll Feel a Whole Lot Better'. APP? 'Silence and I'. Coldplay? 'Don't Panic'. Zelfs bij The Beatles, die er toch al meer dan 50 keer in staan, zou je nog kunnen pleiten voor nummers die er niet in staan maar wel tot het beste van de Fab Four behoren: 'Happiness Is a Warm Gun', 'Octopus's Garden' of 'Taxman'. Maar neen, het zijn albumtracks en die komen, de naam zegt het al, het best tot hun recht op het album zelf.

Ik houd mijn individuele favorieten dan ook het liefst voor mezelf. Ook hierin zit meteen een tegenstrijdigheid, want je wilt ergens toch ook dat zoveel mogelijk mensen kennis nemen van iets schitterends. Maar ik bedoel: ze hoeven van mij niet zonodig op te gaan in de massaliteit van het evenement. Ze verliezen daar wat van hun glans, krijgen niet de kans hun schoonheid optimaal te ontplooien, worden van de weeromstuit middle of the road.

De Top 2000 is een typisch collectief gebeuren: een weergave van de grootste gemene deler, een dwarsdoorsnede van het culturele geheugen, met alle vertekeningen, vergissingen en wansmaken die daar bij horen. Een weergave van wat ooit in de hitlijsten stond en wat in de loop der tijd onlosmakelijk aangeslibd is. Tussen Kerst en Oud & Nieuw vormt het de achtergrondmuziek bij het eten en het drinken, het uitslapen en het bijpraten, het terugkijken en het vooruitblikken, bij die hele bijzondere laatste week van weer een jaar.

En als de kruitdampen van het vuurwerk zijn opgetrokken en iedereen weer naar huis is trek ik een cd uit de kast om in volstrekte eenzaamheid te ondergaan hoe Paul Simon voor mij persoonlijk het verhaal van die most peculiar man bezingt.

Zeven dagen lang

2011-11-19T13:44:00.000+01:00

13 t/m 19 november

ZONDAG Buitenhof
Wilders mag van Frans Weisglas de Euro niet ter discussie stellen, want 'Wilders wordt in het buitenland gezien als deel van de Nederlandse regering, ook al levert zijn partij slechts gedoogsteun'.
Deze drogreden hoor je wel vaker, wat toch eigenlijk verbijsterend is. Omdat men in het buitenland niet de moeite neemt een minuutje uit te trekken om onze regering te snappen zou Wilders zijn mening voor zich moeten houden?

MAANDAG Gijp
Nog een reden om Voetbal International te wantrouwen: René van der Gijp blijft maar afwezig. Hij wil naar verluidt pas weer aanschuiven als hij zich 100% voelt. Daar gaat het al fout. Niemand is ooit voor de volle 100% in vorm, toch?

DINSDAG Radar
Briljante grap in het toch al niet aan gebrek aan humor lijdende Family Guy:
U-Boot.

WOENSDAG Ajax-soap
Iemand vroeg me ooit waar de naam Ajax vandaan kwam. Toen ik verwees naar de Griekse mythologische held in het logo, zei hij dat hij altijd had gedacht dat dat Sjaak Swart was.
Dat is eigenlijk de hele kwestie in een notendop.

DONDERDAG Nederland Leest is vokking tjill
Het leven is ~~vurrukkullijk~~ gurruwwulluk, aldus good old Campert.

VRIJDAG Oss-Maastricht-Oss
Wet: de digitale klok in een touringcar loopt altijd standaard een uur voor of een uur achter.

ZATERDAG M. Koning
Dikke aanrader: de 'eindemaandsconference' van Martijn Koning op Comedy Central. Fragment: Sint-Maarten.

Johan Cruijff

2011-11-17T07:39:00.001+01:00

Arnon Grunberg schreef ooit een column voor de VPRO-gids waarin hij finaal de vloer aanveegde met Freek de Jonge. 'Het komt wellicht hard aan,' schreef Grunberg, 'maar laat iemand eens recht in uw gezicht zeggen: u bent Cruijff niet.' En: 'U bent omringd door een parasitaire hofhouding die de illusie van de grote Freek voor u in stand houdt.' Hoe terecht de aanval ook was en is, de zinsnede 'u bent Cruijff niet' klopt niet. Grunberg had beter kunnen schrijven: 'U bent net Cruijff.' Ook die grootheid uit een ver verleden wordt immers door een clubje ruggegraatloze jaknikkers op de troon gehouden.

Na maandenlang traineren van de besluitvorming door Cruijff hebben vier van de vijf leden van de Raad van Commissarisen gisteren spijkers met koppen geslagen en bij monde van voorzitter Steven ten Have Louis van Gaal aangesteld als algemeen directeur, Danny Blind als technisch directeur en Martin Sturkenboom als directeur ad interim. Het vijfde lid, Cruijff, vindt nu dat de andere vier 'gek' zijn geworden.

In Nieuwsuur mocht Ten Have zijn verhaal doen. De voorzitter van de Raad was tot nog toe altijd op de achtergrond gebleven, maar hij maakte een rustige, pragmatische en vooral deskundige indruk. Zonder met modder te gaan smijten maakte hij duidelijk dat men engelengeduld had betracht met Cruijff, maar dat die vrijwel nooit kwam opdagen bij vergaderingen en na vier maanden stilte doodleuk Ling naar voren schoof als beoogd directeur, de kandidaat die al lang en breed afgekeurd was. Cruijff bleek een nogal eigenzinnige visie op het concept van de RvC te hebben: zijn wil is wet en de rest zit er wat hem betreft voor spek en bonen bij. Ten Have trok eindelijk de consequenties uit dit misplaatste gedrag en nam een moedige beslissing door het niet langer te slikken.

Johan Cruijff denkt dat hij de man is die Ajax kan redden, sterker: hij is er heilig van overtuigd. Dit is hem niet eens echt kwalijk te nemen. Er is namelijk nooit iemand die hem tegenspreekt. Als je alleen maar mensen om je heen hebt die alles wat je zegt kritiekloos aanvaarden, dan ga je zelf in je eigen onfeilbaarheid geloven. De parasitaire hofhouding rond Cruijff maakt maar wat graag deel uit van zijn entourage en wordt verblind door het goddelijke aura van de grote nummer veertien. Keje Molenaar, gestudeerde ex-voetballer en Cruijff-paladijn, verklaarde doodleuk dat die hele RvC-constructie erop neerkomt dat Cruijff de baas is en de andere vier Johans heerschappij faciliteren.

Al dit gedoe komt voort uit een veel fundamenteler probleem, en dat is dat iedereen bij de club denkt dat Ajax iets bijzonders is, een fenomeen waar andere, verheven wetten gelden. Je ziet het in alle geledingen, van spelers die niet snappen waarom fans van tegenstanders toch zo tegen Ajax zijn tot fans die het walgelijke spreekkoor 'Wij zijn Ajax, wij zijn de beste' blijven uitbraken. Al het gedoe is een gevolg van deze hoogmoed. Alle betrokkenen menen dat Ajax gered moet worden, maar het is niet duidelijk waarvan eigenlijk. De hele rommelige revolutie begon toen Cruijff de noodklok luidde nadat Ajax met 2-0 had verloren bij Real Madrid, wat voor niemand een schande is, laat staan een verrassing, behalve voor Ajax zelf en Cruijff in het bijzonder. Een typische emotionele reactie van een supporter, maar omdat het Cruijff was die het zei moest ineens alles anders.

Cruijff wil van Ajax een Nederlands Barcelona maken. In Barcelona mogen de 'socios' de president kiezen. Barca heeft meer dan 160 000 socios. Ajax heeft zo'n 500 leden. Die kiezen niet de leider, maar een ledenraad, die bestuursleden mogen benoemen. In de ledenvergadering mogen ook ereleden een stem uitbrengen, maar naar verluidt weer niet over het bestuur, terwijl juist die ereleden het bij Ajax op basis van hun verleden als voetballer voor het zeggen menen te hebben, met voorop Sjaak Swart, de zelfbenoemde honderdman van de vijfde colonne.

Die colonne komt elke donderdag bijeen in de kantine. Volgens Molenaar is dat het hart van Ajax en worden daar spelers, trainers en het reilen en zeilen bij de club besproken. Elke club heeft z'n groepje oude mannetjes die het vanaf de zijlijn elke dag weer staan te weten. Ze horen bij de inboedel, hebben alles al eens meegemaakt en leven bij het principe dat vroeger alles beter was. Het enige verschil is dat ze bij Ajax daadwerkelijk ooit iets gepresteerd hebben en nu tot zieners worden verheven. Dat sentiment is funest voor een club die al lang niet meer een volksclub is maar een beursgenoteerd bedrijf. Van nostalgie kun je niet vreten.

Ten Have zal vrijdag wel weer door Johan Derksen overladen worden met hoon. Derksen blinkt in Voetbal International altijd uit in scherpe, uitgesproken en weldoordachte opinies, maar zo gauw het over Ajax en Cruijff gaat transformeert hij tot een onderdanige slippendrager van Cruijff, een buikspreekpop van het orakel van Barcelona. Bovendien heb ik hem nog nooit kunnen betrappen op gefundeerde kritiek op Ten Have, hij komt nooit verder dan totaal niet terzake doende flauwiteiten over de titulatuur van die 'Professor Doctor Meester van de Vrije Universiteit'.

Toen Cruijff in april Van den Boog en Coronel eruit gewerkt had antwoordde hij op de vraag hoe het nu verder moest: 'Geen idee, daar ga ik niet over.' Johan Cruijff komt al jarenlang weg met zulke fratsen omdat hij Johan Cruijff is. Toen hij als speler in 1983 in conflict kwam met het bestuur liet hij uit pure rancune een overgang naar aartsrivaal Feyenoord arrangeren. Als dat je idee van loyaliteit aan Ajax is, dan valt er voor fans van andere clubs de komende maanden nog heel wat te lachen met die revolutie daar in 020.

Zeven dagen lang

2011-11-12T23:59:00.001+01:00

6 t/m 12 november

ZONDAG State of mind (II)
Waiting for the end to come
Wishing I had strength to stand
This is not what I had planned
It's out of my control
(Linkin Park - 'Waiting for the End')

MAANDAG Dagh-licht
Dit is zo'n typische mistige novemberdag waarop het zeer vroeg donker wordt, maar misschien is het beter om te zeggen dat het vandaag nooit echt dag is geworden.

DINSDAG Forens
Wederom een aanvulling op de fenomenologie: 'De blaasbalg': zo'n dikke die op het laatste nippertje nog de trein heeft gehaald en vervolgens een halfuur nodig heeft om al hijgend, zwetend en steunend achter zijn adem te komen.

WOENSDAG Vertraging?
Al heel lang een curieus dingetje op Utrecht CS: de trein naar het zuiden die ik in de avondspits meestal neem, vertrekt volgens het bord vooraan het perron om 17.52 uur en volgens het bord achteraan om 17.53 uur.
Hardnekkige tegenstrijdigheid? Of zou de trein zo lang zijn dat het achterste deel pas een minuut later de plaats passeert vanwaar het voorste is vertrokken?

DONDERDAG Fuck you Papandreou
Waarom wordt dat verschrikkelijke mens Ingeborg Beugel steeds uitgenodigd bij Pauw & Witteman? Zelf helemaal niks te melden hebben en dan constant door andere items heen gaan zitten blèren. Als de Moszko aan het vertellen is over de zaak-Wilders hoor je om de twee minuten: 'Waar gaat dit over? De wereld staat in brand!' Flikker toch op, het gaat al maanden over die kudt-Grieken, niemand doet iets en niemand heeft er nog iets zinnigs over te melden. Echt nieuws deze week: 38,7% van de Marokkanen tussen 12 en 24 komt één keer of vaker met de politie in aanraking (hier in 's-Hertogenbosch zelfs 47,7% - de helft!); nee, wen er maar aan, mevrouwtje Beugel: die Geert Wilders doet nog wel een tijdje mee.

VRIJDAG 11-11-11
Al die stellen die per se vandaag willen trouwen 'omdat het zo'n speciale datum is'. Ja, ja, een ideale datum om je trouwdag te kunnen onthouden...

ZATERDAG Zaterdagse waarheid
'Wanneer ik mij die oude knechten nog eens voor den geest haal, dan begrijp ik nu de volkomen harmonie van hun leven, dat in zijn gang zoo onverstoord tot het einde is geloopen. Wij leefden in een kleine, patriarchale republiek, waar aan ieders behoefte werd voldaan. Zij waren ondergeschikt niet zoozeer aan den een of anderen persoon als aan een bestaanden, van-zelf-sprekenden toestand. Daardoor bleven die knechten tot in hun hoogen ouderdom daar, waar zij als jongemannen waren gekomen. Zij waren tevreden en gingen op in het leven van mijn grootouders en ouders en dezen gingen voor een groot deel weer op in hun leven. Bijzondere gebeurtenissen waren er zelden. Iedere dag geleek op den vorigen. Wel was dat eentonig, maar die eentonigheid was de vruchtbare akker, waarop het zaad tierde van een lumineus aardsch bestaan.
Waarom ook de voortdurende verandering? Is de stabiele toestand niet de meest benijdbare? Hoeveel menschen werpen het goed weg, dat zij hebben, om te ijlen naar het land der onzekerheden! Het is zwakte de voortdurende verandering te willen, zwakte niet te kunnen blijven in een toestand, die draaglijk is en die door het volhouden stellig zou verbeteren. Het eenmaal door het lot toebedeelde is dikwijls het ware; het is mogelijk de vrucht van een onfeilbaar werkende omgeving. Ik geloof, dat de tegenwoordige veranderingszucht, die in alle menschengroepen is doorgedrongen, weinig tot het geluk zal bijdragen, misschien wel de grootste bewerker van ongeluk zal zijn.'
(Frans Erens - Vervlogen jaren, 1938, p. 26-27)

Van Limburgers en Duitsers

2011-11-10T23:58:00.001+01:00

Ik ben in ernstige gewetensnood. Ik doe niets liever dan op maandagavond naar Voetbal International kijken, maar kan ik dat nog wel blijven doen? Nu Johan Derksen zijn ziel aan de duivel heeft verkocht is een mentale krachtsinspanning nodig om hem nog serieus te nemen. Hoe weet ik immers dat ik niet naar een commercial voor een dubieuze energieboer zit te kijken?

Het spotje voor de Ned. Energie Maatschappij is tenenkrommend. Ik zeg: had-ie niet moeten doen. Deze Populistische Energie Maatschappij is zo'n beetje de PVV onder de energieaanbieders. Wat bij Wilders c.s. de belofte van forse belastingverlaging en een acute immigratiestop is, heeft bij Derksens nieuwe werkgever de vorm van de goedkoopste energie die ook nog eens van vreemde smetten vrij is. Wat betreft het nakomen van beloftes ontlopen ze elkaar overigens ook niet veel, want die vaderlandse energie schijnt helemaal niet de goedkoopste te zijn en de Mij staat in de gerangschikte lijst van alle 24 energieleveranciers stijf onderaan.

Eerder manifesteerde de NEM zich al op een negatieve manier door zich agressief af te zetten tegen de Duitse concurrent: 'ik zeg Nein!' We moesten maar overstappen op de Néderlandse maatschappij met zijn lage Hóllandse tarieven... Die afkeer van Duitsers en dat appèl aan het Hollandsch is bij nader inzien hoogst merkwaardig. De Limburgse achterban van Geert zal men er niet mee aanspreken. Want niet alleen is de populariteit van de PVV in het zuiden des lands voor een belangrijk deel een uiting van afkeer van al wat Hollands is, ook zijn er daar stevige banden met Duitsland.

Je ziet het eigenlijk al bij een simpele blik op de landkaart: die Limburgse leuter penetreert diep in België en Duitsland en hangt er vanuit de rest van Nederland gezien maar een beetje bij. Die inbedding in de huidige buurlanden heeft historische wortels die zeer diep gaan. Limburg heeft feitelijk nooit echt bij Nederland gehoord. In 1830 sloot het zich nog gretig aan bij de Belgische revolutie en in 1848 werd gepoogd Limburg tot een deel van de nieuwe Duitse eenheidsstaat te maken. Nog tot 1906 noemde Limburg zich een hertogdom, ofschoon het al sinds 1866 officieel een Nederlandse provincie was. En tot op de dag van vandaag is er in Limburg een gouverneur in plaats van een Commissaris van de Koningin.

Hoe sterk de gerichtheid op Duitsland was, in alle lagen van de bevolking, blijkt uit het merkwaardig mooie boek Vervlogen jaren (1938) van Frans Erens, over zijn herinneringen aan de Tachtiger beweging. De hoofdstukken over Kloos, Van der Goes, Van Eeden en anderen laat Erens onder meer voorafgaan door 39 verbijsterende bladzijden 'Jongensjaren'. Erens was in 1857 geboren in Schaesberg, in Zuid-Oost Limburg. Hij herinnert zich zijn grootmoeder 'als een oude vrouw, die altijd in een leuningstoel zat, het (Amsterdamsche) Handelsblad lezende en de Echo der Gegenwart uit Aken' (p. 7).

In mijn naïviteit verwachtte ik een toelichting bij die Duitse krant, maar het tegendeel bleek waar: 'Dat zij het Handelsblad las, was in onze streek iets bijzonders, want niemand kende in dien tijd genoeg Hollandsch om een courant in dien taal te lezen.' De elite sprak Frans en Duits, maar ook het volk sprak geen Hollands, maar plat 'dat bij ons in dien tijd een plat Duitsch was' (p. 7). Bidden deed men in het Duits en een tante van Erens las '[d]e werken van de H. Theresia [...] in een Fransche vertaling en die van Johannes van het Kruis in het Duitsch' (p. 15).

Zelfs de knechten, die lezen noch schrijven konden, zongen 'altijd Duitsche liederen' (p. 18) en als vader Erens 's avonds met de knechten in de keuken voor het vuur ging zitten om het werk van de voorbije en de volgende dag te bespreken, dan werd dit gesprek 'in een zwaar Duitsch plat gevoerd' (p. 19). Het uitbreken van de Frans-Duitse oorlog in 1870 heeft de impact van een nationale zaak. 'In dien tijd leefde men in Limburg meer mee met Frankrijk en Duitschland dan met Nederland,' staat er onomwonden (p. 25). De typering van de Schaesbergse familie Stassen zegt alles: zij 'spraken onder elkander ook altijd Duitsch. Zij kenden geen woord Hollandsch en waren nooit in Holland geweest.' (p. 33)

Frans Erens kon goed leren en mocht naar Rolduc. Via Bonn en Parijs belandde hij in Amsterdam, waar hij een vooraanstaand figuur in de wereld van de literatuur werd. Hoezeer hij ook onvoorwaardelijk werd opgenomen in de kring van de Tachtigers, hij bleef zich door zijn achtergrond toch altijd een buitenbeentje voelen: 'Fransche en Duitsche elementen gaven aan mijn eerste jeugd den stempel en het leek mij soms alsof het Hollandsch voor mij een aangeleerde taal was.' (p. 93)

Honderdvijftig jaar geschiedenis hebben de Limburgs-Duitse verknooptheid flink losgewoeld, maar je zou kunnen stellen dat Limburg nog altijd met de rug naar Holland en met het gezicht naar Duitsland (en België) gekeerd staat. Limburgers zijn hoe dan ook erg op zichzelf gericht. Ik kom weleens in Limburg en dan valt mij altijd op dat iedereen er het dialect beheerst, van jong tot oud. Daar heb ik diep respect en zelfs een aan jaloezie grenzende bewondering voor. In Limburg is men in de eerste plaats Limburger, pas op een lagere plaats Nederlander en op geen enkele manier Hollander.

In dat licht is de keuze voor Derksen, de standvastige provinciaal die niets moet hebben van de Hollandse zelfgenoegzaamheid, niet eens zo'n vreemde. Volgens Thomas von der Dunk mogen mensen uit het rurale zuiden helemaal niet op Wilders stemmen, want 'wat hebben die te mekkeren over de multiculturele samenleving'? Vast het een en ander, maar het is toch vooral een vorm van democratisch verzet tegen de machtige arm van Holland. Daar gaat Von der Dunk volledig aan voorbij, hoe Duits zijn naam ook is.

CD-recensie: Helplessness Blues

2011-11-08T23:55:00.000+01:00

Eerder dit jaar verscheen het langverwachte tweede album van Fleet Foxes. Helplessness Blues is de opvolger van het alom bejubelde self-titled Fleet Foxes uit 2008. Die cd heeft altijd wat ambivalente gevoelens bij me gewekt. Enerzijds werd ik volledig gegrepen door enkele nummers, zoals de vrieskou ademende 'White Winter Hymnal', de aangrijpende 'Tiger Mountain Peasant Song', het intense slot van 'Oliver James' en zeker ook 'Blue Ridge Mountains', waarbij ik het zelfs niet altijd droog hield tussen 1:55 en 2:15. Anderzijds luisterde ik bij voorkeur niet het hele album omdat de andere liedjes me weinig tot niets deden.

Voor Helplessness Blues hoopte ik dan ook op vergelijkbare aangrijpende liedjes, maar nu ingebed in een consistent album. Alles lijkt eraan gedaan om Helplessness Blues meer te laten zijn dan slechts een verzameling liedjes. Motieven keren in meerdere songs terug, zowel op muzikaal als op tekstueel vlak, vaak zelfs letterlijk. Zo is Innisfree, het geïdealiseerde eiland uit de poëzie van W.B. Yeats, een terugkerend thema. Ik heb de cd nu vele malen geluisterd en ik moet toch tot de conclusie komen dat het Robin Pecknold en zijn mannen niet gelukt is. Wederom word ik zeer geraakt door de schoonheid en diepgang van enkele nummers, maar kan het album me als geheel niet bekoren.

Hoogtepunt is, al vanaf de eerste luisterbeurt, de titelsong 'Helplessness Blues'. Het openingscouplet is overdonderend in zijn helderheid en waarachtigheid: 'I was raised up believing / I was somehow unique / Like a snowflake, distinct among snowflakes, unique in each way you can see. / And now after some thinking / I'd say I'd rather be / a functioning cog in some great machinery, serving something beyond me.' Zo is het. De muziek komt vervolgens fanatiek opzetten. Er wordt uitgevaren tegen de 'men who move only in dimly-lit halls / and determine my future for me'. Het is een escapistisch lied, dat waardig eindigt met een minuten durend droombeeld van een gelukkig landleven: 'If I had an orchard / I'd work till I'm sore.'

Al even meeslepend is het ruim acht minuten durende 'The Shrine/An Argument'. Dit nummer is opgebouwd uit vier delen, die muzikaal nauwelijks op elkaar aansluiten, een beetje zoals de drie delen in Paul McCartney's 'Band on the Run'. Ook daar levert dit evenwel toch een goed nummer op. Met 'Band on the Run' heeft 'The Shrine/An Argument' ook het contrast in tempo en sfeer tussen de verschillende delen gemeen. De luisteraar wordt heen en weer geslingerd tussen stemmig-somber en bruisend-bevlogen.

Net als 'Helplessness Blues' begint ook 'The Shrine/An Argument' narratief erg sterk, met een indringend beeld: 'I went down among the dust and pollen / to the old stone fountain in the morning after dawn.' Op de bodem van de fontein ligt muntgeld, 'fallen from the hands of childeren, / they were there and then were gone. / And I wondered what became of them, what became of them.' Het refrein toont de dualiteit van Pecknold: van het krachtig gezongen 'Sunlight over me no matter what I do' switcht hij in één adem naar het zijige 'Apples in the summer are cold and sweet'. In de slotminuut is de ruzie uit het tweede deel van de titel verwerkt, treffend verklankt in het wilde geweld van een jazzsaxofoon.

Het andere uiterste vinden we in 'Blue Spotted Tail', een klein, ingetogen liedje en de derde topper van de cd. De existentiële angst, ook een leidmotief, is hier prachtig gesitueerd in de verlorenheid en vergeefsheid die men weleens ervaart onder de sterrenhemel, die gapende afgrond boven ons. 'Why is life made only for to end? / Why do I do all this waiting then?' Ook 'Battery Kinzie' en 'The Plains/Bitter Dancer' hebben hun bekoring, respectievelijk huizend in het verhaal en de muzikale opbouw, maar de overige nummers doen te weinig, hebben niet dat splijtende moment. Opener 'Montezuma' begint sterk, maar bloedt dood, 'Bedouin Dress' en 'Sim Sala Bim' komen nooit echt op gang, en 'Lorelai' en 'Someone You'd Admire' zijn uiteindelijk vlakke, saaie nummers.

Helplessness Blues moet het dus hebben van drie à vier weergaloze tracks. Is dat genoeg, een stuk of wat juweeltjes? Ik vrees van niet. Bij een debuutalbum is wisselvalligheid in kwaliteit vergeeflijk, bij een tweede proeve van bekwaamheid mag er zwaarder aan getild worden. Maar, we leven in een wereld waarin de luisteraar vrij is zijn eigen cd bij elkaar te selecteren. De toppers van Fleet Foxes en Helplessness Blues leveren bij elkaar een uitmuntende cd op, zinderend van schoonheid en emotie.

Cijfer: 7,5

Zeven dagen lang

2011-11-05T22:11:00.000+01:00

30 oktober t/m 5 november

ZONDAG Maarten 't Hart over frezen
'overigens is dat frezen een zware, hoogst onaangename bezigheid. Het is al een hele kunst om de Valpadana te starten. Je moet hem aanslingeren. Tegen de tijd dat mij dat gelukt is, ben ik doodmoe. Toch moet het frezen dan nog beginnen. Ik herinner mij nog goed dat mijn vader, toen hij nog tuinder was, ook altijd in de clinch lag met de freesmachine. En dat terwijl in de bijbel, begreep ik als peuter, moeiteloos door de herders die bij nacht in het veld lagen "gefreesd werd met grote frezen".' (De groene overmacht, 2005, p. 26)

MAANDAG NS: NagelStudio
Die hadden we nog niet: iemand die ongegeneerd met een nagelschaartje haar vingernagels gaat zitten knippen in de trein.
Ongetwijfeld een doorgeëvolueerde nester.

DINSDAG Alweer november
'Weer is een dag vervlogen;
Welhaast een jaargetij:
Een jaar gaat voor uwe oogen,
Gelijk een damp voorbij.’
(Nicolaas Beets - 'Najaarslied')

WOENSDAG
+++ Deze item is gehackt vanwege dat de Zoggel hier een Mohammedcartoon had geplaatst!!! +++

DONDERDAG Vrijheid van meningsuiting
Ik ben van mening dat je alles moet kunnen zeggen, en dan kijken we daarna wel of je het misschien beter niet had kunnen zeggen.

VRIJDAG Vestdijk
Niemand wist beter met een paar trekken een personage neer te zetten en dit personage en passant finaal af te maken dan Simon Vestdijk, bijvoorbeeld de freule Sticks: 'zij was groot en gespierd, met een uitgebluschten blik en een huid van kaasraspsel'.
('De bruine vriend', in Narcissus op vrijersvoeten, 1987, p. 119)

ZATERDAG Brutil op zaterdag
Een behulpzame anonymus heeft bij Vergane Glorie #1 nog een link gedumpt: er is eindelijk beeld van het Hosé-Hulshoff-incident!:
http://www.youtube.com/watch?v=5ecfbu-BEYI

Daniël Rovers - Walter

2011-11-01T23:53:00.002+01:00

Daniël Rovers - Walter. Wereldbibliotheek (2011), 238 blz.

Het eerste deel van Walter, de tweede roman van Daniël Rovers, speelt zich af in de jaren 1950. Walter Cosijn, een katholieke boerenzoon uit Den Hout, ten noorden van Breda, bezoekt het seminarie om een priesteropleiding te volgen. Dit gegeven heeft mijn bijzondere belangstelling.

Heel lang is het de gewoonte geweest dat pientere jongens uit Brabantse boerengezinnen de kans geboden werd maatschappelijk te klimmen via het seminarie. Deze traditie is geheel verdwenen, wat mij op een onbegrijpelijke manier altijd treurig stemt. Het is een soort heimwee naar een tijd die ik nooit heb meegemaakt.

Rovers slaagt er heel goed in een geloofwaardig beeld te creëren van zowel het leven op een seminarie als van het tijdsbeeld in het algemeen. De sociale wisselwerking tussen de studenten en de paters en tussen de jonge jongens onderling wordt sfeervol en indringend beschreven.

Een thema als het reilen en zeilen op een seminarie impliceert op zichzelf al een situering van het verhaal in een vergane, verloren periode uit het nabije verleden, maar Rovers heeft dit nog extra aangezet met foto's en krantenknipsels uit de jaren vijftig en zestig en met vele (literair-)historische verwijzingen. Zo studeren de jongens in Frenckens Overzicht der Nederlandsche Letterkunde en wordt er gerefereerd aan de negen goals die Henk Schouten namens Feijenoord scoort tegen De Volewijckers.

Ook wordt op een gegeven moment de morbide geschiedenis uit De avonden over de hond die zijn overleden baas opat aan Walter en zijn broertjes verteld. Dit overigens zonder expliciete verwijzing naar Van het Reves roman, waarmee Rovers heel mooi laat zien hoe zulke populaire verhalen in een bepaalde tijd circuleerden en een sociale functie vervulden.

De seminariecultuur ging ten onder met de grote maatschappelijke veranderingen die in de loop van de jaren zestig in gang gezet werden. Ook de sympathieke Walter ondervindt de gevolgen van de veranderende tijdgeest. Hij stelt zijn priesterwijding op de lange baan en kiest uiteindelijk voor een werelds leven: zijn liefde voor Joke Koolhof, in wie Joke Smit valt te herkennen, geeft de doorslag. Joke is echter te vrijgevochten en Walter te onervaren en onvoorbereid op het moderne leven om de relatie te laten slagen.

Walter moet het feitelijk niet van een hechte plot hebben. De verschillende hoofdstukken vormen eerder momentopnamen of dwarsdoorsnedes waaruit de verder impliciete ontwikkeling van Walter af te leiden valt. Ook blijken bijvoorbeeld medeseminaristen die een belangrijke rol spelen aan het begin van een volgend hoofdstuk ineens te zijn uitgetreden. Elk hoofdstuk - ze zijn steeds zo'n tien pagina's lang - is zo een miniatuur, een sfeerschets, soms zelfs een verhaal op zich.

Rovers is sowieso nog eerder een zinnenschrijver dan een plotbouwer. Geen uitgebreide beschrijvingen van gebeurtenissen of van de psychologie van de personages; het rake detail, de ritmische zin en die ene juiste metafoor of vergelijking moeten de lezer overtuigen. De traptreden in het seminarie zijn 'breed als grafstenen'. Een professor gebruikt 'een afgeknipte schoenveter' als boekenlegger. En Walter ruikt op het erf van de ouderlijke boerderij 's ochtends vroeg 'het gras, een zweem kalverenmest, de wol van het grijze vest'.

De tweede helft van Walter overtuigt iets minder dan de eerste, al moet ik misschien zeggen dat het tweede deel mij minder wist te boeien, geïntrigeerd als ik was door het seminariegebeuren. Rovers heeft voor een allesbehalve modieus onderwerp gekozen. Seminaries komen alleen nog in het nieuws in verband met misbruikzaken uit het verleden en de katholieke kerk kampt met gigantische imagoproblemen. Rovers speelt hier slim op in door een scène te beschrijven waarin Walter last heeft van zijn piemel en te rade gaat bij de priester-docent en W.F. Hermans-lezer Pierre Cijns. Bij de hedendaagse lezer moeten dan wel alarmbellen gaan rinkelen, maar Cijns lost het integer en empathisch op.

Natuurlijk waren seminaries niet louter broedplaatsen van ontucht en repressie. Intelligente, verantwoordelijke en sociaal voelende katholieken zorgden ervoor dat jongens van eenvoudige komaf een zeer gedegen opleiding kregen en hierin ook in aanraking kwamen met cultuur en literatuur. Hoewel het katholieke geloof daarbij leidend was, moet ook de algemene sociaal-maatschappelijke component niet onderschat worden. Het is bij Walter dan ook lang niet alleen geloofstwijfel die hem in de 'echte' wereld parten speelt, het is ook de val uit een wereld van geborgenheid, saamhorigheid en gemeenschapszin die hij niet kan verwerken, een wereld met een gedeeld verhaal:

'Het verhaal was zoek, de zin weg, het pad stuk. Hij huilde met lange, harde uithalen; een kind dat zijn ouders is kwijtgeraakt. Hij stapte naar de badkamer, met tranen in zijn ogen, als een bijna-blinde. In de spiegel zag hij een schim, een man die kaal zou zijn voor zijn vijfendertigste. Hij wist niet meer hoe het nu verder ging.'

*****

Gezien: Geen Daden Maar Woorden

2011-10-30T23:27:00.001+01:00

Wanneer: zaterdag 22 oktober 2011
Waar: Theater Kikker, Utrecht
Wat: Geen Daden Maar Woorden Festival
Wie: Meindert Talma, Sander Alt, Delphine Lecompte, John Schoorl, Renate Dorrestein, John Buijsman, Marcel Möring, Chop Wood, La Femme Belge & Kees van Kooten

Vorige week zondag was het Ajax-Feyenoord (geen woorden maar daden), de avond ervoor bezocht ik het festival Geen Daden Maar Woorden, editie Utrecht. GDMW slaagt er al vele jaren in literatuur op prettige, ongedwongen wijze te combineren met muziek, film en theater. Er is voor elk wat wils, zonder dat het festival tot een allegaartje van uiteenlopende stijlen en artiesten verwordt.

De eerste sessie van de avond bracht ik in de Kleine Zaal door. Publiek dat bovenin plaats had genomen werd verzocht wat naar voren te komen als de zaal verder leeg zou blijven, maar dat bleek ongegronde angst: men moest uiteindelijk zelfs wat inschikken om iedereen een zitplaats te gunnen. Meindert Talma mocht het spits afbijten. Zittend, met op schoot een stokoud orgeltje, bracht hij enkele gedichten ten gehore, 'poëziemuziek', een merkwaardig interessante mengvorm van zang en voordracht. Alles op bijzonder droogkomische wijze, scherend langs sentiment en ontroering. Over voetballers met snorren en baarden. En over de 'stadskabouter', die iedereen met zijn racefiets omverrijdt. Een aanrader: check

Vervolgens werd er een korte animatiefilm vertoond van Sander Alt, gebaseerd op het gedicht 'In dromen voorbij' van Delphine Lecompte, die zelf ook de tekst had ingesproken. De knap vervaardigde film deed qua stijl en sfeer ergens wel wat denken aan Father and Daughter van Michael Dudok de Wit, door Paul Verhoeven nog in zijn geheel vertoond in diens Zomergasten-aflevering. Delphine Lecompte was zelf aanwezig in de zaal. Na de vertoning mocht zij het eerste exemplaar van de dvd in ontvangst nemen en een reactie geven. Dat laatste leek aanvankelijk een fiasco te worden. Lecompte bleek een onooglijk, doodsbang vogeltje dat nauwelijks een woord over de lippen kreeg. Al gauw werd echter duidelijk dat de dichteres dit imago cultiveerde: ze acteerde onnozelheid, waarmee ze het publiek op haar hand kreeg. Op de voorgelezen gedichten werd dan ook met groot applaus gereageerd.

Deze sessie werd afgesloten door John Schoorl, de gelauwerde muziekjournalist in wiens stukken alles om stijl draait. Elke zin moet een kunststukje op zich zijn, qua woordkeus, metaforiek en retorische kracht. Schoorl las twee verhalen voor uit zijn bundel De naald erin!, een over Pim Maas, de Nederlandse Elvis die onlangs ten onrechte doodverklaard werd, en een over The Clash.

Hierna werd snel de oversteek gemaakt naar de Grote Zaal, waar de tweede sessie inmiddels al begonnen was: Renate Dorrestein las voor uit eigen autobiografisch werk. Ik viel midden in haar voordracht, maar aan dit ouwewijvenproza kon niet veel worden gemist: voorgelezen met een waanwijsheid die mateloos irriteerde, als jeuk onder je voetzool met je schoen nog aan. Gelukkig werd meteen daarna het podium in gereedheid gebracht voor John Buijsman, die met zijn band een prachtig voorproefje gaf van zijn voorstelling Het alziend oor. Opzwepende jazz, gedichten van Deelder en provocatieve teksten: 'Kanker is tegenwoordig het belangrijkste excuus: "Wat een kutmuziek." Ja, maar hij heeft kanker. "O, dan...".' Marcel Möring sloot de sessie af met een hoofdstuk uit Louteringsberg.

Na een korte pauze was het tijd voor de grande finale in de Grote Zaal. Eerst ging Chop Wood in de weer met zijn samplemachines. Hij kondigde een bewerking van het gedicht 'Straattoneel' van W.F. Hermans aan, maar dit bleek nogal los te lopen: het gedicht werd achter hem op een scherm geprojecteerd, zelf had hij een nieuwe tekst bedacht. Een zeer vrije interpretatie, laten we het daar op houden. La Femme Belge, een Vlaamse groep, had ''k Heb in mijn jeugd gelijk een beest gezopen' van Elsschot op muziek gezet. De groep gaf ook nog enkele eigen nummers ten gehore, vol sympathieke zelfspot.

Het slotakkoord was voor Kees van Kooten. De goeie ouwe humorist was in topvorm. Hij begon met een verhaal over ene Gisterwereld, een anagram, zo bleek al snel, van Geert Wilders. Hij had ook nog anagrammen van Emile Roemer en Jan-Peter Balkenende: 'Meer remolie' respectievelijk 'Een pedante kwal, een jerk'. Van Kooten las ook zijn klassieker 'Zwijgstront' voor, over het echtpaar dat ruzie heeft en geen woord meer tot elkaar spreekt, wat krampachtig wordt verhuld wanneer ze onder vrienden of familie zijn. Maar iedereen heeft het door: ze hebben de zwijgstront.

Het thema van het verhaal vormde een fraai contrast met het festival: zwijgen versus spreken, geen daden maar woorden. Poëzie, muziek, theater, film, verhalen: de literatuur leeft.

Zeven dagen lang

2011-10-29T19:39:00.010+01:00

23 t/m 29 oktober

ZONDAG WK Rugby
Het WK Rugby zit erop. Wat een bijzondere sport is het toch. Beestmensen, oerkrachten, bloed en zweet. En toch onvoorstelbaar sportief, met groot respect voor tegenstander én scheidsrechter.
Eén ding begrijp ik echter niet: waarom steeds weer tevergeefs die achterlijn proberen te bereiken, als een schot tussen de palen ook op elk moment mag? Wie legt mij dat uit?

MAANDAG Kort
Het project is voltooid: ik heb de 'rode Zwagerman' uit. 250 korte verhalen, van Emants tot Verbeke. Begonnen op 2 januari, beëindigd op 23 oktober. 250 verhalen in 294 dagen, wat betekent dat ik 44 dagen niet thuis sliep of om andere redenen verstek heb moeten laten gaan. Een alleszins acceptabele score.

DINSDAG Dubbel
KNVB-beker: FC Oss-FC Den Bosch 3-1 n.v., de FC Oss zelfs even 'trending topic' op de Twitters, maar Zoggel zit noodgedwongen thuis.

WOENSDAG Thuisland
Ja, ja! Vandaag dan eindelijk op televisie: Alfred Jodocus Kwak, aflevering 'De boerenganzen'. Zou het mijn invloed zijn? Hoe dan ook, de tijd bleek inderdaad rijp.

DONDERDAG S.S. en the S. of S.
'And the people bowed and prayed / but what difference does it make': Zoggel helemaal in de ban van 'All Delighted People', Sufjan Stevens' ruim elf minuten durende eerbetoon aan Simon & Garfunkel's 'The Sound of Silence': CHECK

VRIJDAG In Eindhoven
Zoggel komt een strip tekort op zijn strippenkaart om vanaf het Jan Louwersstadion nog het station van Eindhoven te bereiken, maar de buschauffeur toont zich op dit late tijdstip een ware Brabander: 'Normaal kom je er één tekort, maar van mij mag het.'
Held, gezamenlijk in het verzet tegen de chipkaart.

ZATERDAG Mauro
Alles en iedereen heeft het over Mauro, maar één iemand hebben we nog niet gehoord: de man die de wet ontwierp volgens welke Mauro nu weg moet: J. Cohen.

Mauro de jongen

2011-10-26T23:54:00.001+01:00

In het kader van 'Nederland leest' staat Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert de komende weken centraal. In deze roman is ook een rol weggelegd voor Kees Bakels, die hier een oude man is, maar die we beter kennen als Kees de jongen uit de gelijknamige evergreen van Theo Thijssen. Campert las Kees de jongen intensief toen zijn vader Jan, die in het verzet actief was, gearresteerd en weggevoerd werd.

Carmiggelt omschreef Kees ooit onverbeterlijk als 'een gezonde, bona fide jongen'. De empathie met en sympathie voor het personage die de lezer ervaart, worden niet alleen opgewekt door diens daden, maar ook door de manier waarop hij aan ons verschijnt, al beginnend in de titel. Dat 'de jongen' maakt hem tot één van ons, tot een bovenmenselijk individu, exemplarisch voor het type dat hij vertegenwoordigt. Ook het jongetje in Cormac McCarthy's De weg, met zijn vader door de puinhopen zwervend als waren zij de laatste twee mensen op aarde, wordt consequent als 'de jongen' aangeduid.

Iets dergelijks gebeurt nu ook met Mauro Manuel, de Angolees die na acht jaar Nederland moet verlaten. Minister Leers ziet geen mogelijkheden voor hem een uitzondering te maken. Manuel had zelf de publiciteit gezocht met een open brief aan Leers. Hij wordt nu niet, zoals normaal het geval is, met zijn achternaam aangeduid, maar zeer frequent, bijna consequent, als 'Mauro', of zelfs als 'de jongen Mauro'. Door hem bij zijn voornaam te noemen, wordt hij tot een goede kennis gemaakt, een vriend, een familielid, want alleen naasten spreken we bij hun voornaam aan. En familie zetten we niet het land uit.

Wederzijdse gezichtsloosheid van overheid en burger zou je een basisvoorwaarde voor een werkbare verhouding tussen beide partijen kunnen noemen. Voor de burger is 'de' overheid in de dagelijkse omgang een abstractum, alleen bestaand op papier, in brieven, rekeningen, documenten, of hoogstens als semi-individueel tussenpersoon achter een balie. En ook voor de overheid zijn burgers geen individuen, maar veeleer groepen, categorieën of nummers, burgerservicenummers. Als de verhouding te individueel wordt, ontstaat een onwerkbare situatie, een stroperige brij, of is er al gauw iets niet in de haak. Belangenverstrengeling. Vriendjespolitiek. Corruptie.

Het verstoren van de politieke machinerie door van een specifiek afgebakende groep burgers individuele gevallen te maken, is een beproefde tactiek. Enige jaren geleden protesteerde een groep tegenstanders tegen het asielbeleid van minister Verdonk met de actie '26 000 gezichten', om zo het beeld te creëren dat Verdonk persoonlijke politiek bedreef tegen individuen in plaats van beleid op basis van persoonsonafhankelijke criteria.

Ook Gerd Leers wordt nu geconfronteerd met het persoonlijk maken van politiek. De aimabele sociaaldemocraat Spekman spreekt ongetwijfeld recht uit het hart wanneer hij kritiek uit op het besluit van Leers, maar in politiek opzicht huilt hij krokodillentranen, want de arme Leers is wat betreft de zaak-Manuel met handen en voeten gebonden aan de vreemdelingenwet uit 2001, de wet-Cohen. Sinds 1 juli van dit jaar is een nieuwe vreemdelingenwet van kracht, speciaal ontworpen om asielzoekers sneller uitsluitsel te geven en langslepende gevallen als dat van Manuel te voorkomen.

Ik ben van mening dat Manuel een verblijfsvergunning moet krijgen. Omdat hij behoort tot een groep asielzoekers die als kind in Nederland belandde en inmiddels al langer dan een x-aantal jaren hier is. Maar niet omdat hij 'de jongen Mauro' is, die met zijn pleegvader Hans en pleegmoeder Anita en broertje Tjeerd gelukkig is, en een MBO-opleiding volgt, en een grillige rechtsbuiten in de A1 van Nieuw-Woensel is ('sinds kort').

Zeven dagen lang

2011-10-21T23:01:00.002+01:00

16 t/m 22 oktober

ZONDAG Irritant
Steeds meer eredivisiespelers laten hun voornaam op het shirt zetten. Dus geen 'Ruiz', 'Brown' of 'Vejinovic', maar 'Bryan', 'Esteban' en 'Marko'. Zelfs die Japanner van VVV speelt met 'Maya' in plaats van 'Yoshida'. Als Piet Velthuizen nu eens zou volgen...

MAANDAG Foutje
Volgens Amerikaanse onderzoekers heeft Vincent van Gogh geen zelfmoord gepleegd, maar is hij doodgeschoten.
Dat was toch Theo van Gogh?

DINSDAG H.J.A.
'Mensen op blote voeten komen dichter bij wat ze als kind zijn geweest.' (Henk Hofland - Cicero Consultants, 2007)

WOENSDAG Tip
'You've got so much to live for, I'm just dying to stay alive': Shout Out Louds - 'Show Me Something New' CHECK!!

DONDERDAG Verkeerde volgorde
Je gaat naar nu.nl en het eerste wat je ziet is Khadaffi's kapotgeschoten kop op de homepage. Dan klik je op het bericht en staat er: 'Pas op, schokkende beelden'.

VRIJDAG Tante Riet
Rita Verdonk kondigt aan dat ze uit de politiek stapt. Dat is hetzelfde als wanneer Mario Been nu zou aankondigen op te stappen bij Feyenoord. Beiden zijn toch al lang en breed weggestemd?

ZATERDAG Geen kant op
Je kunt in Nederland in het weekend niet meer met de trein reizen; bijna alle trajecten liggen eruit wegens 'werkzaamheden'.

Fenomenologie van de treinforens

2011-10-19T23:20:00.000+01:00

Fenomenologen aller landen, verenigt u! Behalve van de seizoenen en van het vrouwvolk heeft Zoggel inmiddels ook verstand van de mensensoorten die elke werkdag weer de vaderlandse treinen bevolken. Degelijk veldwerk in de vorm van duizenden spoorkilometers per jaar hebben hem een feilloos inzicht verschaft in de eigenaardigheden van de verschillende typen, soorten en ordes. Hoogste tijd voor een nieuwe fenomenologie. Wegens noodzakelijke afbakening van het object van onderzoek behelst de hiernavolgende indeling hoofdzakelijk de treinforens zoals die zich in de ochtendspits manifesteert, dat wil zeggen: in zijn natuurlijke omgeving. Mocht u zichzelf in een van de categorieën herkennen: het is niet persoonlijk bedoeld.

De laptopper : vaak op lichtbruine schoenen, in grijze pantalon en met moeilijke bril. Kan óf niet wachten tot hij op zijn werk is, óf zit zo onder de plak van de baas dat hij al moet beginnen voor hij überhaupt binnen is. Is daarmee de hedendaagse lopendebandwerker. Gaat vaak uit frustratie extra hard op de toetsen zitten rammen.
De teringlijder : de hoesters, rochelaars, kuchers, keelschrapers en reutelaars die non-stop hun gehoest, gerochel, gekuch, geschraap en gereutel de coupé in slingeren. Vroeger gingen ze nog gewoon naar Davos, nu naar Duivendrecht of Den Haag.
De uitkleder : instappen en gewoon gaan zitten is er niet bij. Deze soort plant eerst pontificaal de tas op de stoel en ontdoet zich vervolgens uiterst traag - arrogant het gangpad blokkerend - van jas, sjaal en/of colbert, die samen met de paraplu in het rek belanden. Juist deze soort stapt vaak bij het volgende station alweer uit.
De nester : doorgeëvolueerde versie van de uitkleder. Begint meteen de zitplaats in te richten als betrof het de eigen huiskamer of keuken (of badkamer: schaamteloos deodorant spuiten!): het tafeltje wordt uitgeklapt, de schoenen gaan uit, de zojuist in plastic zakjes verpakte boterhammen worden reeds uitgestald, de thermoskan wordt aangesproken en - zeker niet te vergeten - : de armleuning in het midden wordt ostentatief uitgeklapt. Dat jij het als buurman ook weet. Zet nog net geen plant in de hoek.
De stiltiaan : ze bestaan: mensen die bewust in een stiltecoupé gaan zitten. Dus niet dat je gewoon maar ergens instapt en dan altijd in een stiltecoupé blijkt te zijn beland. Nee, mensen die echt denken: ik wil stilte, dus ik zal 's met het openbaar vervoer gaan. In de spits. De stiltiaan. Ze bestaat.
De neger : die reizen ook met de trein. Met bril zijn ze het liefst.
De student : op maandag te herkennen aan dikke weekendtas en afgepeigerd gelaat, op vrijdag aan nog iets dikkere weekendtas en afgepeigerd gelaat. Ook te herkennen aan het non-stop tevoorschijn halen, weer wegstoppen, weer tevoorschijn halen, enz., van de smartfoon - vol met malle Appies.
De bejaarde : reist normaliter rustig buiten de spits, maar wil nog weleens om de een of andere reden er middenin terechtkomen. In dat geval te herkennen aan totale desoriëntatie, blinde paniek en radicale doodsangst. Begeeft zich niet zelden, uit vrees door alle drukte een overstap te missen, veel te vroeg naar de uitgang, net wanneer de trein hevig van spoor begint te wisselen. In zulke gevallen: vliegende bejaarde.
De vouwfietser : heeft lak aan de ijzeren wet 'als je werk zo ver van het station ligt dat je nog een vouwfiets nodig hebt, moet je niet met de trein gaan'. Plaatst de fiets bijna altijd zo dat-ie vroeg of laat omflikkert. Een andere ijzeren wet: 'vouwfietsen zijn vrouwfietsen', gaat overigens steeds minder op. Niettemin: geen beter voorbehoedsmiddel dan de aanblik van een regenpak op een vouwfiets.
De sneukees : restcategorie van scharrelaars van velerlei pluimage: roeptoeters, prevelaars, consultants, zonderlingen, uitgeprocedeerde asielzoekers, pleinvrezenden, enquêteurs, nepbellers, tegen-wildvreemden-aan-praters, neuriënden, consultants, knikkebollers, meurberen, Intermediair-lezers en consultants.
De nakomer : deze is er één van het bloed onder de nagels. De situatie is de volgende: perron mudjevol, de trein komt voorgereden, het volk dromt samen voor de deur. De mensen in de trein stappen uit, iedereen wacht ongeduldig maar netjes tot de laatste is uitgestapt, waarop men zich naar binnen wurmt. En dan komt er na enige seconden nog zo'n dooie lul op z'n elfendertigst de hoek om gesjokt die ook nog de trein uit moet. Geen compassie, volle kracht vooruit.

Zeven dagen lang

2011-10-15T20:43:00.000+01:00

9 t/m 15 oktober

ZONDAG Amis
Boeiend boek: The Second Plane. September 11: Terror and Boredom (2008) van Martin Amis.
Drie quotes:
'I was once asked: "Are you an Islamophobe?" And the answer is no. What I am is an Islamismophobe, or better say an anti-Islamist, because a phobia is an irrational fear, and it is not irrational to fear something that says it wants to kill you.'
'We are drowsily accustomed, by now, to the fetishization of "balance", the ground rule of "moral equivalence" in all conflicts between West and East, the 100 percent and 360-degree inability to pass judgment on any ethnicity other than our own (except in the case of Israel). [...] Accordingly, given the choice between George Bush and Osama bin Laden, the liberal relativist, it seems, is obliged to plump for the Saudi, thus becoming the appeaser of an armed doctrine with the following tenets: it is racist, mysogynist, homophobic, totalitarian, inquisitional, imperialist, and genocidal.'
'All religions are violent; and all ideologies are violent. Even Westernism, so impeccably bland, has violence glinting within it. This is because any belief system involves a degree of illusion, and therefore cannot be defended by mind alone.'

MAANDAG Lingo Classics
Erg leuk, die oude Lingo-afleveringen die ze nu uitzenden. Met François Boulangé of de jonge Robert ten Brink. Hoe heerlijk traag was televisie toen nog, echt een ander tijdperk. Hoewel...:
Een kandidaat in een uitzending uit 1992: 'Ik ben fan van Rob de Nijs.'
Boulangé: 'Nog steeds?'
Kandidaat: 'Jazeker, ook al zit hij al meer dan dertig jaar in het vak.'
Verander 'dertig' in 'vijftig' en de dialoog is ook nu nog actueel.

DINSDAG Zweden-Nederland 3-2
Beschamende nederlaag, schande! Gregory van der Wiel zei laatst dat-ie droomt van Spanje. Blijkbaar doet-ie dat ook tijdens wedstrijden.

WOENSDAG DWDD
Kudo's voor Nico Dijkshoorn. Met Freek de Jonge voor z'n neus de volgende tekst uitspreken: 'Ik kan het niet laten, ik gebruik dit gedicht om mijn persoonlijke Hollandse helden in de "Denk anders"-clip te pompen. [...] Erin: andersdenker Hans Teeuwen. Hij knipte eindelijk de rode draad aan stukken die Freek de Jonge, hier vlak voor me, door zijn voorstellingen punnikte. Ik kan niet anders dan eerlijk zijn: een bevrijding.'

DONDERDAG Orakel
Alexander Pechtold 'ergert zich aan politisering instituten'. Hij vindt het laakbaar dat politici de autoriteit van onafhankelijke instituten als de Raad van State en het Centraal Planbureau niet altijd accepteren.
Wat een onzin. Zulke instituten zijn weinig transparante bastions die meningen, mitsen en maren produceren. Het is juist goed dat de politiek niet alles voor zoete koek slikt en de adviezen van de RvS en het CPB behandelt als waardevolle bijdragen aan het politieke debat, in plaats van als onwrikbare waarheden die klakkeloos overgenomen dienen te worden.
Ik ben het helemaal eens met Christiaan Weijts: 'Ik wil best accepteren dat mensen "voor iets doorgeleerd hebben", maar dat ontslaat ze niet van de verplichting hun gelijk te onderbouwen en hun waarde zichtbaar te maken. Wat doet die Raad van State eigenlijk? Goed, wetten toetsten aan de grondwet. Maar voor zo’n bureaucratische check heb je aan een knappe stagiaire toch voldoende? Waarom een heel paleis aan de Kneuterdijk?
Elk jaar levert de Raad van State kritiek op het beleid van het kabinet, dat dit vervolgens naast zich neer legt. Waarom moet ik dat clubje hobbyfilosofen dan sponsoren?'

VRIJDAG Voorkamertjespolitiek
Mark Rutte vindt dat het Koninklijk Huis al genoeg heeft bezuinigd. En hij plaveit de weg voor Donner om vicevoorzitter van de Raad van State te worden.
Rutte strijdt voor koningin en onderkoning.
Hij is definitief de nar van onze monarchie geworden.

ZATERDAG Ajax-AZ
Charlison Benschop wil graag voor Ajax spelen.

Leo Vroman nog steeds niet dood

2011-10-13T23:13:00.001+01:00

Jan Wolkers is dood, Hugo Claus is dood, Simon Vinkenoog dood, Harry Mulisch ook dood, zelfs Hans Keilson is dood. Leo Vroman overleeft ze allemaal. In 2008 gaf hij een poëziebundel al de titel Nee, nog niet dood. Een heerlijke titel, waaruit zowel oprechte verbazing als ingehouden triomf spreekt.

Nu is er opnieuw een kloeke bundel van de inmiddels 96-jarige Vroman verschenen: Daar. Op vrijwel elke van de in totaal ruim 200 bladzijden is de dood prominent aanwezig. Vroman keert de dood binnenstebuiten, soms zo uitentreuren dat hij er zelf moe van wordt:

Zandloper, zoden, zerk en zeis,
de dood verveelt mij rot.
Ten slotte, het doel van elke reis
is de reis, en niet het slot.
Achter mij ligt het paradijs.

Op zo'n hoge leeftijd is een zekere nieuwsgierigheid naar de dood niet tegen te houden. Vaak voeren berusting en gevoelens van dankbaarheid en lome tevredenheid hierbij de boventoon, maar de levenslust blijft toch onverminderd woeden:

Troost mij niet met 'Nog enkele jaren
en dan voor eeuwig rust'.
De golven zullen niet bedaren
bij het naderen van de kust;

Steeds weer ziet Vroman het wisselen der seizoenen aan zich voorbij trekken ('Alweer lente') en steeds weer is er ook die vraag: 'Zal ik sterven in dit seizoen?' De grote charme van deze poëzie is de menselijkheid, de empathie en de volwassen naïviteit: Vroman blijft altijd optimistisch en vitaal, zonder dat het ongeloofwaardig of idealistisch wordt.

De gedichten zijn 'actueel', in de zin dat ze veelal de roerselen en belevenissen van Leo en Tineke in Fort Worth, Texas als thema hebben. Anekdotisch en persoonlijk - en niet te vergeten zeer lichamelijk -, maar ook met oog voor wereldbranden als 9/11 en 'Seeotwee'.

Zo nu en dan is er ook melancholie of nostalgie en gaan de gedachten terug naar Nederland, dat hij nooit meer zal betreden, of naar de oorlog, toen hij als marinier tussen Kaapstad en Java voer, en waarvan hij 'het stampen van de schroef' van het schip nog regelmatig hoort

De gedichten in Daar zijn te karakteriseren als light verse, in de zin dat ze makkelijk te begrijpen zijn en weinig ruimte over laten voor de fantasie of inspanning van de lezer. Het consequente gebruik van eindrijm is soms geforceerd, maar de zelfironie ontbreekt hier niet:

En wat wil dit vers beweren?
Geen hoop op een verleden tijd,
maar anders rijmt het niet.

'Zet al dat gesterf eens terzijde', spreekt Vroman zichzelf ergens vermanend toe. Want zo lang hij leeft is de dood er niet, en als hij dan dood zal zijn is hij er zelf niet meer bij. Maar ook al leeft hij voorlopig maar door, het zal niet voor eeuwig zijn:

Ik zal straks moeten leren
hoe ik er niet meer zal zijn.
Maar wat lig ik hier te beweren?
Word ik soms Ik in het klein?
Wie heeft ooit uit alle macht
het zonlicht weggedacht
en in zelf verzonnen nacht
een eeuwigheid doorgebracht?
Nee, wreed van achteloosheid
blijft deze wereld bestaan
en zelfs mijn machteloosheid
schuift hij van de baan.
Wat raakt dan uit mij vrij
en merkt een heimwee naar mij?
Zij? Maar hoe het ook zij
ik ben er dan niet bij.

Gezien: Het werkt wel

2011-10-11T22:04:00.014+01:00

Wanneer: maandag 10 november 2011
Waar: Theater aan de Parade, 's-Hertogenbosch
Wat: Het werkt wel
Wie: NUHR (Joep van Deudekom, Peter Heerschop, Viggo Waas, Kees van der Vooren en Eddie B. Wahr)

In de laatste glorieuze seizoenen van Kopspijkers was een glansrol weggelegd voor Peter Heerschop als de ietwat sullige en naïeve sidekick van Jack Spijkerman. Kopspijkers is definitief vergane glorie, Heerschop verkocht zijn ziel aan de duivel en moet nu elke zaterdag quasi-vrolijk doen bij Ik hou van Holland. Eeuwig zonde.

Gelukkig treedt hij ook nog steeds op met NUHR (Niet Uit Het Raam), het cabaretgezelschap dat al bijna 25 jaar bestaat. Na het bovenmatig geëngageerde Natuurlijke selectie zouden de heren met Het werkt wel de inhoud laten vallen ten koste van de vorm, aldus de aankondiging. Geen kritische benadering van de tijdgeest meer, maar pretentieloos vermaak zoals het publiek dat het liefst ziet.

NUHR zou NUHR echter niet zijn als dit uitgangspunt niet op zichzelf al een aanklacht tegen de tijdgeest vertegenwoordigde: in Het werkt wel wordt de huidige tijd waarin de stem van het volk heilig is verklaard juist in twee uur tijd vakkundig ontleed, bekritiseerd en belachelijk gemaakt.

De voorstelling draait om een rockband die na twaalf jaar weer bij elkaar komt: A Band Called Eddie. De vijf bandleden hebben ieder zo hun eigen privé-bekommernissen, terwijl ook de onderlinge verstandhoudingen voor wrijving zorgen. Het rockbandverhaal is evenwel slechts rode draad, Heerschop, Waas en Van Deudekom spelen net zo gemakkelijk supermarktmedewerkers, obers, dokters, zichzelf en vrouwen van de bandleden.

Van Deudekom blijkt vanavond in een rolstoel op te treden; hij is door zijn enkel gegaan. Grote klasse dat hij toch gewoon op de planken staat en zijn handicap bovendien voortdurend creatief inzet. Wanneer de vijf aan het begin een 'haka' doen - zo'n rituele oppep-dans die Nieuw-Zeelandse rugbyers altijd opvoeren voorafgaand aan de wedstrijd - doet Van Deudekom met alles wat boven de gordel geschiedt perfect synchroon mee.

Het werkt wel ontpopt zich vervolgens tot een snelle aaneenschakeling van scherpe sketches waarin op een prettig lichte wijze moderne verworvenheden worden gefileerd, van kleinigheden als 'harlekijntjes' plakken bij de AH en voetbalplaatjes ('Heb jij El Hamdaoui al?' - 'Die staat op Marktplaats te koop' - 'Nee, dat is de echte El Hamdaoui') tot de mogelijkheden en moeilijkheden van vreemdgaan in het sms-tijdperk ('hoe deden we dat vroeger eigenlijk?'). Erg goed en doeltreffend is ook de sketch waarin het stellen van een medische diagnose in de vorm van een spelshow is gegoten, inclusief gouden koffertjes, stemmen per sms en een vakjury. De heren sparen ook zichzelf niet. Zo is Heerschops RTL-avontuur mikpunt van spot.

Het verhaal dat alles verbindt is flinterdun, maar de liedjes maken veel goed. Van der Vooren en Wahr vallen qua acteren wat uit de toon, maar zij dragen dan ook het muzikale gedeelte, Van der Vooren op elektrische gitaar en Wahr op drums, al moet gezegd dat ook Van Deudekom een aardig partijtje gitaar speelt. Het repertoire is zeer gevarieerd, van mierzoete ballads tot stevige rock 'n roll. De belichting hierbij is schitterend.

Het werkt wel weet een aardige balans te vinden tussen amusement en engagement. De humor is nergens zo verrassend of raak dat schaterlachen het gevolg is, maar saai is het nooit. De tijdskritiek is alomtegenwoordig, maar de opzet van het geheel garandeert dat de dominee met het opgeheven vingertje die het Nederlandse cabaret nog maar al te vaak gijzelt, in deze voorstelling geheel afwezig is. De heren zorgen er bovendien wel voor dat het publiek niet te makkelijk achterover leunt, want het wordt vaak op het verkeerde been gezet. Even verwachtte ik zelfs Van Deudekom aan het eind nog uit zijn rolstoen te zien opstaan - dat zelfs dat onderdeel was van de manipulatie van de toeschouwer -, maar zo ver kwam het gelukkig niet.

Encyclopedie van de Somberheid (13)

2011-10-09T23:59:00.000+01:00

13. Somberheid in de Gouden Eeuw

via www.dbnl.org

prelude)
'Somber, ofte sommer, Shadie.'
(Henry Hexham, Het groot woorden-boeck, gestelt in 't Nederduytsch, ende in 't Engelsch, 1648)

In de literatuur van de Gouden Eeuw komt het woord 'somber' voor, maar ook de varianten 'naer', 'droef' en 'duyster' hebben de hedendaagse betekenis van 'somber'.

a)
'Son dreicht ons vrij met duisternis
Schuilt achter wolcken bloode,
Soolanck mijn Joffrouw met ons is,
Sijt ghij er niet van node.
[...]
Maer sonder t' ooge dat mij quest,
En schoonheit wtgelesen,
Al schijndij Phoebus al u best,
Tsal droeve winter wesen.'
(P.C. Hooft, 'Elck prijs sijn lief waer hijse gis')

b)
'Der Duytschen sluymering, gezart door 't schendigh hoonen,
Ten lange lesten eens opwaecken sal tot wraeck.
Wy hebben allerley gepeynst op dese saeck:
En gaende, op onse reys, in Nedersaxen dwaelen,
Door bosschen droef van loof, en schel van nachtegaelen.
[...]
Ick tot medoogen van soo groot een ramp geparst,
Heb naulijcks antwoord ree, of 't heele bosch dat barst
Van dreun en donder, brand en blixem der musketten,
En galmt van wapenklanck van tromlen en trompetten.
Een yeder vlught sijns weeghs. de vreese voor gevaer
Soeckt troost aen yslijckheen. geen schuylhoeck is te naer.'
(Joost van den Vondel, Brief aen den Drost van Muyden, 1628)

c)
'Sult ghy verslenssen, ô mijn jeughdt,
O soete Lent van mijn jaeren,
En noyt ghebijen eens de vreughdt,
Van met een lief te moghen paeren!
Neen, dit ghepeys lae henen vaeren,
Dat soo verslijten hunnen tijdt
Die my daer draghen haet en nijdt.
Aengaende my, soo dat ick meyn,
Sijn leven hier en is gheen leven
Die loorigh, somber, koel alleyn
En liefde-loos sitt' onderbleven [...]'
(Justus de Harduwijn, Goddelycke wenschen, 1629, XXXIV)

d)
'Staen uw' sterren, Sterr, als sterren
Die haer oogh in punten sperren
En betintelen schoon weer
Huijden eerst en merghen weer,
D'eerste locht van ongenucht [= somberheid] en
Salmen in mijn oogh niet luchten [...]'
(Constantijn Huygens, Dagh-werck, 1638, r. 717-722)

e)
'Rommel maeckte goede chier,
Nijs gaf een citroen ten besten,
Seppen sat ontrent het vyer,
Met sijn hooft vol muyse-nesten,
Treurigh, somber, bleeck van rouw,
Rechts om dat hy schoot een grau.'
(Jan Mommaert, Het Brabandts nachtegaelken, 1650)

f)
'Verheugd u dan ô vreemdelingen,
Die 't land van acht'loosheid ontgingen,
Op 't spoor van welbedachten raad,
Door 's werelds wildheid en woestyne,
Na 't Somber zal de Zon weêr schynen,
Ten einde van verdriet en quaad.'
(Jan Luyken, Beschouwing der wereld, 1708)

g)
'Ik ben wel eens somber gestemd, maar vecht er tegen.'
(Constantijn Huygens, Briefwisseling, I: 1608-1634, ed. J.A. Worp, 1911)

coda)
'Wat is het leven van een sterveling meer dan een dag?
Somber en kort en koud en vol verdrietelijkheden,
Dat schoon kan schijnen, maar niets waard is.'
(Petrarca, Triumphus Temporis)

Zeven dagen lang

2011-10-08T21:26:00.000+01:00

2 t/m 8 oktober

ZONDAG Als Raffie blaft...
Er is iets grondig mis met die ING-reclame over dat we aan het eind van het seizoen Europees Kampioen gaan worden. De terreinknecht zegt: 'M'n gras lègt er weer net zo bèij als in '92, en dat was een topjaar.' Maar we werden in '88 kampioen, niet in '92!

MAANDAG Haasje over
Christopher Bieber (TOP Oss) blijft scoren, iets wat ook de twitterende pubers niet ontgaat. We hadden al Anis el Makrini. Vandaag: 'Bieber van FC Oss staat 5e op de topscorerlijst van de Jupiler League. Sinds wanneer kunnen voetballers met zo'n naam voetballen?' Naam twitteraar: Harm Jan Haasjes. Tsja.

DINSDAG Weer niet
De Nobelprijs voor Geneeskunde wordt postuum toegekend.
Er is dus weer hoop voor Harry Mulisch!

WOENSDAG Bij de neus
Willem Holleeder wil de verfilming van De ontvoering van Alfred Heineken tegenhouden; hij vreest voor reputatieschade.
Volkomen begrijpelijk, je wilt natuurlijk niet je imago van integere, goudeerlijke, rechtschapen jongen om zeep geholpen zien worden.

DONDERDAG Steve Jobs
Ongelooflijk hoe Steve Jobs gemythologiseerd wordt. Hij heeft onze manier van leven veranderd, wordt er gezegd. Dat wil ik best geloven, maar de vervolgvraag wordt angstvallig vermeden: of dat werkelijk alleen maar een positieve verandering is. Ik betwijfel het ten zeerste.

VRIJDAG Weggepest
Dick Pels noemt Geert Wilders op de Joop 'de hoofdman der hufters'. Hij wijst op Wilders' dubbele moraal, diens 'verdediging van homo- en andere vrijheidsrechten' zou 'selectief en opportunistisch' zijn: 'Anders dan Hans en Ton uit Utrecht/Leidsche Rijn of Frans en Lars uit Den Haag (die meteen door Wilders werden bezocht met PowNews in zijn spoor)' komt Wilders niet op voor weggepeste homo's wanneer zij niet door 'Marokkaanse ellendelingen' zijn weggepest. Wilders zou hiermee de 'perfecte uitvoerder van het "Huftermanifest" van GeenStijl' zijn.
Laat nou net GeenStijl ook aantonen dat soms degenen die klagen dat ze weggepest worden, zich aanstellen en de allochtone hangjeugd misbruiken voor hun zaak, zie deze reportage.
Zal Pels, of een andere klaagmiep, hier ook iets over schrijven? Natuurlijk niet, dat past niet in het Von der Dunk-straatje (in het verlengde van de Van Stokkom-weg) van Wilders = GeenStijl = de vijand.
Selectief en opportunistisch, right back at ya.

ZATERDAG Crisistijd
'Je hoeft van tien eigenschappen er maar één domme te hebben om, in weerwil van die negen goede, voor een idioot te worden gehouden. [...] Er zijn in de wereldkroniek der mensheid hele eeuwen te vinden die, vinden wij nu, geschrapt en vernietigd kunnen worden omdat ze nutteloos zijn. Er zijn dwalingen begaan die, lijkt ons, tegenwoordig zelfs een kind niet meer zou maken. Welke een kronkelige, doodlopende, smalle, onbegaanbare, ver uit de buurt voerende wegen heeft de mensheid niet bewandeld in haar streven naar de eeuwige waarheid, terwijl er voor haar een rechte weg open lag, gelijk de weg die voert naar de schitterende tempel die de vorst tot paleis moet dienen. Breder en fraaier is hij dan alle andere wegen, zonovergoten en 's nachts badend in het licht van fakkels, maar de mensen zijn er in diepe duisternis langsgelopen. En hoe vaak hebben zij het niet bestaan om, hoewel geleid door een hemels plan, toch af te dwalen en van de weg af te geraken om op klaarlichte dag opnieuw in een ondoordringbare wildernis terecht te komen, elkaar weer zand in de ogen te strooien, weer achter moeraslichten aan te lopen tot op de rand van de afgrond, om elkaar dan ontzet te vragen: waar is de uitweg, waar is de weg? De huidige generatie ziet alles nu heel scherp, verwondert zich over de dwalingen, lacht over het onbegrip van haar voorouders, niet voor niets in deze kroniek door het hemelse vuur uitgewist, niet voor niets schreeuwt elke letter daarin het uit, niet voor niets wijst daaruit een priemende vinger naar haar, naar haarzelf, naar de huidige generatie; maar de huidige generatie lacht daarom en begint zelfverzekerd en trots aan een nieuwe reeks dwalingen waarover later het nageslacht evenzeer zal lachen.'
(Nikolaj Gogol, Dode zielen, Perpetua-reeks, vertaling Arthur Langeveld, p. 228-229)

CD-recensie: Codes and Keys

2011-10-06T23:40:00.000+01:00

In het werk van Death Cab for Cutie is de open deur een terugkerende metafoor. 'He was always distracted / by the very mention / of an open door', heet het in 'Long Division', van het album Narrow Stairs (2008). In 2009 werd zelfs de titel van een EP gewijd aan dit beeld: The Open Door EP. In het nummer 'My Mirror Speaks' van die plaat komen voorts de volgende regels voor: 'I always fall in love with an open door / With the horizon on an endless sea / As I look around the ones / Who are standing right in front of me.'

De 'open deur' lijkt in beide voorbeelden te staan voor afleiding, iets wat verhindert de blik te richten op wat dichtbij is, wat voor het grijpen ligt, wat echt belangrijk is. Op Codes and Keys, het nieuwe album van Death Cab, maakt de deur opnieuw zijn opwachting. 'Down in the ocean of sound, sound / We'll live in slow motion / And be free / With doors unlocked and open / Doors unlocked and open' ('Doors unlocked and open'). De open deur is hier een dubbelzinnig beeld. Er is geen sprake van eindelijk vrij zijn van de open deur, maar met open deuren. Toch lijken ze nu hun plaats te hebben gekregen in een harmonieus samenzijn met een geliefde.

Codes and Keys is het zevende volledige album van Death Cab. Voorgaande cd's als Transatlanticism (2003) en Plans (2005) waren qua diepgang en thematiek op het lijf geschreven van ploeterende twintigers, of zoals Allmusic het zeer treffend omschreef: 'graduate students, world-weary and wiser from their experiences, realizing they can no longer be love-starved 20-somethings without a clue yet hopelessly cursed to face the same issues.' De bandleden zijn echter de dertig ruim gepasseerd, hebben hun levens op de rails, en dat moest vroeg of laat tot uitdrukking komen in de muziek. Codes and Keys is dan ook een opgeruimde, optimistische plaat, met lofzangen op de liefde en het leven.

Voor mij was dat enorm wennen, zeker omdat ik de Death Cab-albums niet chronologisch heb leren kennen. De laatste die ik intensief heb beluisterd was de vroege plaat We Have the Facts and We're Voting Yes (2000), een voor het grootste gedeelte zeer sombere en donkere cd. Dan valt de gelukzaligheid van Codes and Keys rauw op het dak. Ben Gibbard zou Ben Gibbard echter niet zijn als hij niet zijn particuliere Lebensbejahung zo nu en dan had weten om te vormen tot rake, pakkende liedjes. De opener 'Home Is a Fire' met zijn tempoversnelling in het midden en 'Underneath the Sycamore' met zijn repetitieve refrein hebben een onmiskenbare charme.

Ook weet Gibbard hier en daar een liefdesliedje een zwartromantisch randje mee te geven, zoals hij dat eerder al eens deed in 'I Will Follow You into the Dark'. In 'Monday Morning' klinkt het bijna treiterend: 'The night is gonna fall / And the vultures will surround you / And when you look into the mirror / What you see is gonna astound you'. Toch blijft Codes and Keys de meeste tijd een oppervlakkig album. Minder geslaagd zijn bijvoorbeeld de geëxalteerde uitroepen in 'Codes and Keys' ('We are alive!') en 'Unobstructed Views' ('Just our love, just our love!'). 'Portable Television' en 'Stay Young, Go Dancing' zijn saaie opvullers.

De nummers die nog wél een wat stemmiger thematiek hebben, zijn qua muziek juist weer vrolijk gestemd, wat niet altijd samengaat. In 'Some Boys' worden de regels 'Some boys are sleeping alone / Cause there's no one that's keeping them warm through the evening / They know that they're on their own' zeer opgeruimd gezongen, net als de 'kop op, jongen'-teneur van 'You're a Tourist': 'When there's a doubt within your mind / Cause you're thinking all the time / Framing rights into wrongs / Move along, move along.'

Codes and Keys kent één grote uitschieter naar boven. 'St. Peter's Cathedral' kan zich moeiteloos meten met de grote, contemplatieve juweeltjes van eerdere albums. Dit lied over de dood begint nog prettig agnostisch: 'When the candle in the tunnel / Is flickering and sputters / And fading faster / It's only then that you will know / What lies above or down below / Or if these fictions only prove / How much you've really got to lose'. In het tweede couplet wordt de belofte van hemelse zaligheid waar zo'n enorme kathedraal naar wijst en verwijst geprezen: 'Such ambition never failing to amaze me' -, maar tegelijkertijd ook in twijfel getrokken: 'It's either quite a master plan / Or just chemicals that help us understand / That when our hearts stop ticking / This is the end and there's nothing past this'.

Die laatste vier woorden worden vervolgens herhaald en herhaald, waardoor sluipend, stap voor stap, de balans verschuift van onwetendheid over leven na de dood naar een ferme, onwrikbare zekerheid over de eindigheid van alles bij het overlijden:
'There's nothing past this
There's nothing past this.'
Deze overtuiging wordt er zo werkelijk bij de luisteraar ingeramd:
'There's nothing past this
There's nothing past this.'
Zeer indrukwekkend. Ook omdat het de keiharde waarheid is.

Eén geweldig nummer is evenwel niet voldoende om een cd de lucht in te steken. Codes and Keys is zeker geen slecht album, er valt genoeg aangenaams op te beluisteren, maar wat het mist zijn equivalenten van klassieke, poëtische kunststukjes die de band eerder tot grote hoogten deden stijgen. Maar eerlijk is eerlijk, we kunnen het Ben Gibbard niet kwalijk nemen, hij is getrouwd en gelukkig. De deur staat wagenwijd open.

Cijfer: 7,3

Nasrdin Dchar snapt het niet

2011-10-04T22:12:00.011+01:00

Nasrdin Dchar won vorige week vrijdag een Gouden Kalf. Zijn emotionele speech bleef allesbehalve onopgemerkt. De Wereld Draait Door wijdde gisteren een heel item aan de woorden van Dchar. De gelukkige schoof later op de avond zelf aan bij Pauw & Witteman. Ook de schrijvende pers schreef de vingers blauw. Zelfs Renske de Greef, het troostmeisje van NRC Next, besteedde in haar column aandacht aan de uitreiking, in plaats van aan haar vaste onderwerpen boodschappen & bedpartners.

Wat de tongen los maakte was Dchars sneer naar Maxime Verhagen, die enige tijd geleden begrip toonde voor de angst van mensen voor veranderingen in de maatschappij, zoals de aanwezigheid van moslims. Dat Dchar nu 'deze Kalf' had gewonnen toonde Verhagens ongelijk aan: 'Nou, meneer Verhagen, en met u ook Geert Wilders, en met u alle mensen die achter u staan, ik ben een Nederlander, ik ben heel trots met Marokkaans bloed, ik ben moslim, en ik heb een fokkin' Gouden Kalf in mijn hand!'

Een prachtige prijs, ik gun het Dchar van harte, maar toch slaat hij hier de plank behoorlijk mis. Zijn bekroning toont namelijk veeleer op pijnlijke wijze het gelijk van Verhagen aan. Ik zal dit uitleggen.

Het feit dat Nasrdin Dchar zoveel bijval oogst met zijn prijs en zijn speech maakt twee dingen duidelijk: ten eerste dat het blijkbaar een uitzondering, of op zijn minst bijzonder is dat een moslim - een Marokkaan - zo'n prijs wint, en ten tweede dat Nederland blijkbaar smachtte naar positief nieuws over deze allochtonen.

Als Verhagen ongelijk had, en jonge Marokkanen wel probleemloos meedraaien in de samenleving, dan was deze uitreiking geen nieuws geweest. Maar dat is zij wel, en Nasrdin Dchar is zelfs een hype. Dat spreekt boekdelen. Tofik Dibi probeerde bij DWDD al voorzichtig naar voren te brengen dat het beter was geweest als het gegeven dat Dchar een Marokkaanse Nederlander was geen rol had gespeeld.

Over de oorzaken van de maatschappelijke angst lopen de meningen ver uiteen. De stokpaardjes van de PVV, islam en massa-immigratie worden - terecht - door velen niet volledig serieus genomen. Maar waar werkelijk iedereen - van Femke Halsema tot Diederik Samsom en van Alexander Pechtold tot Haye van der Heijden - het over eens is, is dat er een grote destabiliserende werking uitgaat van Marokkaanse jeugdoverlast.

Nasrdin Dchar richt zijn pijlen op de verkeerden. Niet Verhagen of Wilders had hij vermanend moeten toespreken, maar zijn jonge landgenoten die ervoor zorgen dat Dchar nog steeds de hoge uitzondering op de regel is. Hij begon nog zo goed met te benadrukken dat ze net als hij hun droom moesten najagen, maar aan het eind van de speech hadden de Nederlanders het plots gedaan.

Toch weer die behaaglijke slachtofferrol. Politici als Aboutaleb en Dibi hebben die slachtofferrol van zich afgeworpen, maar blijkbaar vinden zij maar met moeite navolging. Het is dan ook een rol die niet alleen de allochtoon goed uitkomt, maar ook het autochtone superioriteitsgevoel voedt. Joost Zwagerman wees er al op in zijn pamflet Hitler in de polder: het slachtofferschap wordt de allochtonen 'opgedrongen door schijnbare autochtone bondgenoten in het debat'.

Het is welhaast een vicieuze cirkel: allochtonen klagen dat ze alleen negatief benaderd worden, maar komen ze eens positief in het nieuws, kruipen ze meteen weer in die oude vertrouwde slachtofferrol.

In plaats van te betogen dat Nederland een land is waar het mogelijk is dat jongens als hij onder oorverdovend applaus een filmprijs in ontvangst mogen nemen, kwam het er vrijdagavond plots op neer dat Nasrdin Dchar die prijs had weten te veroveren ondanks Nederland. Een gemiste kans voor open doel.

Zeven dagen lang

2011-10-01T14:11:00.000+01:00

25 september t/m 1 oktober

ZONDAG 12.30 AZ-Feyenoord
Zondagochtend, prettig nerveus, de column van Dijkshoorn in VI over het gevoel van de zondag-half-één-wedstrijd komt op het juiste moment:
'Alleen al het wakker worden. Het verjaardagsgevoel. Een heerlijk moment. [...] Ik vind dat de fijnste zondagen. In ieder geval tot een uur of half drie voel je niet de verlammende dreiging van alweer een werkweek. [...] Al die ellende is weg op voetbalochtenden. Dan is het één groot verheugen. [...] Wat je al maandenlang wilt doen tijdens Knevel & Van den Brink, op volle kracht schreeuwen naar de tv, het mag vandaag.'
Dat schreeuwen was vandaag, met dank aan de heer Pol van Boekel, overigens geen enkel probleem.

MAANDAG 120 liter limonade
De Pers vanochtend over de presentatie van de Lucebert-boekjes: 'Een facsimile van deze juweeltjes werd gisteren door de oude Campert, die in zijn frissere jaren deel uitmaakte van de experimentele dichtersstroming de Vijftigers (experimenteel als sjieke term voor relschoppend), gepresenteerd.'
Dat is een wel heel beperkte invulling van experimentele poëzie...

DINSDAG Muskee
Harry Muskee is dood. Na Herman Brood alweer een ouwe rot uit het vak het hoekje om. Dadelijk is de enig overgebleven rocker-van-weleer Henny Huisman.

WOENSDAG DWDD
28 september 2011, een historische dag: voor het eerst heb ik iets positiefs te melden over Jan Mulder! Een van zijn ergernissen was vandaag gericht op het taalvirus 'zich beseffen'. Daar trekken we dan samen tegen ten strijde, Jan en ik.

DONDERDAG Markie Rutte
Het nieuwe boek van Roual Heertje heet Mark Rutte is lesbisch. Dat is nieuws. Begin dit jaar ging nog de mare dat hij een vriendin zou hebben. En even later weer dat hij biseksueel is.
Hoe zit het nu? Tijd om die gaylordiaanse knoop door te hakken, Rutte.

VRIJDAG Misverstand
Ik merk dat er een misverstand bestaat over dit blog: alles hier is geschreven door Zoggel. 'Marc van Zoggel' is slechts degene die de berichten online zet. Het staat er ook onder: 'posted by Marc van Zoggel'. Zoggel heeft geen computer, hij heeft zelfs geen uitgebreidheid, bestaat alleen uit geest. Vandaar.

ZATERDAG Alternative
KinkFM is dood, leve Pinguin Radio. De playlist belooft veel goeds!

Oorzaak en gevolg, in willekeurige volgorde

2011-09-29T22:08:00.011+01:00

Als de wetenschappers van het CERN geen foutje hebben gemaakt en neutrino's inderdaad sneller dan het licht kunnen reizen, dan heeft dat grote gevolgen voor alles wat we weten. Bijvoorbeeld met betrekking tot causaliteit: oorzaak en gevolg lopen in de war. Toch, wanneer men het maatschappelijk debat in ogenschouw neemt lijkt het soms of die 'ontdekking' al veel langer bekend is. Met oorzaak en gevolg wordt namelijk nogal eens een loopje genomen.

Prominentste voorbeeld is Geert Wilders. Sluw maar ferm heeft de opvatting postgevat dat de populariteit van Wilders de oorzaak is van maatschappelijke tweedeling, politieke instabiliteit of zelfs het wangedrag van jeugdige Marokkanen, in plaats van het logische gevolg ervan. Alsof Wilders uit het niets kwam. Wilders is de grote gedoger, niet de onbewogen beweger.

Een ander thema waarop omgekeerde causaliteit te pas en te onpas wordt losgelaten is Project Europa. Het wil de regeringsleiders maar niet lukken een verenigd Europa zonder kinderziektes of chronische kwalen te realiseren. Het volk stemt tegen een Europese Grondwet en zie: dat Europa niet uit de verf komt wordt pardoes het gevolg genoemd van een revival van - liefst dubieuze - nationalistische sentimenten. Maar het is natuurlijk andersom: de herwaardering van het nationalisme is een logisch gevolg van onvrede met en onzekerheid over de gestage uitverkoop van bevoegdheden en zeggenschap aan zoiets abstracts als 'Europa'.

Pijnlijkste voorbeeld van de geniepige omkering van oorzaak en gevolg viel waar te nemen rond de herdenking van tien jaar 9/11, eerder deze maand. Hier en daar durfden beschouwers vraagtekens te plaatsen bij het karakter van de herdenking: was de aandacht niet teveel op de VS gericht? En al die slachtoffers in Afghanistan en Irak dan? De neosofist Rob Wijnberg vroeg zich bijvoorbeeld in zijn column in NRC Next af: 'wat hebben we nu eigenlijk herdacht? Dat er in Afghanistan en Irak tot op de dag van vandaag ieder jaar meer burgers sneuvelen door zelfmoordaanslagen dan op nine eleven zelf?' Nee, we herdachten 'slechts de moderne beeldenstorm. Solidariteit per afstandsbediening.'

Een grove omkering van zaken. Wat nog enthousiast als 'War on Terror' werd begonnen is inderdaad een behoorlijk fiasco geworden, maar niettemin voor eens en altijd het gevolg van de aanslagen in New York. Maar we herdachten 'slechts' New York, aldus Wijnberg. Alsof je het herdenken van het bombardement op Rotterdam gaat bagatelliseren met het argument dat er nadien in Hamburg en Dresden nog veel meer onschuldige burgerdoden zijn gevallen.

Maar eigenlijk gaat Wijnberg nog veel verder. Hij noemt 9/11 een 'beeldenstorm'. Een beeldenstorm! Een irrationele vernietiging van objecten, van levenloze dingen dus. Dat er daarbij - in tegenstelling tot bij de originele Beeldenstorm van 1566 - ook nog vele slachtoffers vielen, om precies te zijn 2973, is blijkbaar even irrelevant. Het satirische 'Radio Bergeijk' stak ooit de draak met de datumnotatie '9/11' (9 november 2001? Dat was hier een heel normale dag, hoezo?'). Je zou haast denken dat Rob Wijnberg ook een andere dag voor ogen had.

Doe 's normaal, Matthijs!

2011-09-26T23:58:00.002+01:00

Moet kunnen, zo noemde Herman Pleij zijn 'kleine mentaliteitsgeschiedenis van de Nederlander' (2010). Prima keuze, want een adequate typering van de Nederlandse mentaliteitsmix van ruimhartige tolerantie en slappe-hap-socialisme. Toch had ook Doe 's normaal niet misstaan. Theo Maassen stak in zijn show Zonder pardon (2009) al eens een tirade af tegen het Nederlandse devies Je maintiendrai - ik zal handhaven -, dat volgens hem helemaal niks Nederlands heeft. Twee kleumende kikkers met daaronder de tekst: Doe effe normaal!, dat zou veel beter passen.

Van een andere typisch Nederlandse karaktertrek, de nuchterheid, was vorige week donderdag weinig te merken. Mark Rutte, die naar verluidt het politiek bedrijven heeft afgekeken bij Frits Bolkestein en het schaterlachen zo te zien bij Gerrit Zalm, bleek geen sjoege te hebben van de subtiliteiten van figuurlijk taalgebruik, wat de impulsieve woede van Wilders wekte: Doe 's normaal, man! Wat volgde was een waar pandemonium van commentaren, reacties, opinies, columns, noodlotstijdingen en ondergangsvisioenen. Een tsunami in een glas water.

Neem De Wereld Draait Door, diezelfde avond. Wie na een lange werkdag onwetend op de bank was geploft, werd geconfronteerd met totale paniek. Matthijs keek priemend in de camera en verkondigde dat de hele planning omgegooid zou worden door 'de gebeurtenissen van vanmiddag'. Mirjam Sterk (CDA) was zelfs in razende vaart onderweg naar de studio. Wat was er in godsnaam nu weer gebeurd? Was het kabinet gevallen? Hadden de christendemocratische loyalisten de lont in het kruitvat gestoken? Wie was er dood? Jan Mulder? Dat in ieder geval niet, want Mulder hing alvast half over de tafel te zuchten.

Ik koester een groot wantrouwen tegen de altijd weer opklinkende stemmen die brullen dat 'de media het gedaan hebben', of 'heeft', dikwijls na een rel, misdrijf of misstand opklinkend uit de rangen van hen die iets te verliezen hebben of de schijn tegen hebben. De immer etterende pervertering van Marshall McLuhan's dogma The medium is the message. Dat McLuhan niet simpelweg bedoelde dat het medium (de vorm) de boodschap (inhoud) bepaalt, weet niemand meer.

De betekenis is iets gecompliceerder: van alles wat mensen bedenken of creëren (medium) kunnen we het wezen of de aard kennen door het maatschappelijke effect (message) ervan te bestuderen. Een verandering in de cultuur of mentaliteit wijst op een 'uitbreiding' van het vermogen van de mens om zijn wereld te controleren of vorm te geven, qua technologische ontwikkeling maar bijvoorbeeld ook in verbaal, d.w.z. communicatief of discursief opzicht.

Zo bezien zijn de media dus niet zozeer de oorzaak of aanjager van maatschappelijke (politieke, sociale, culturele) dynamiek, maar eerder de plaats waar het tot dan toe onzichtbare of onvermoede effect van een maatschappelijke verandering zichtbaar wordt.

De opgeklopte drukdoenerij van Matthijs c.s. is dan ook in de eerste plaats het gevolg van de veranderde politieke constellatie. De overdreven aandacht voor de woorden van Wilders in programma's als DWDD kan alleen maar gedijen omdat die de praktijk, de focus, het discours van de politiek kopiëren. Omdat politici onder aanvoering van hopman Pechtold al jaren het hardst beginnen te roepen en de meeste ijver aan de dag leggen als Wilders het onderwerp is, nemen de media dit gedrag over.

De radeloosheid van Cohen, de tussen-twee-vuren-reactie van Buma, de interpellaties van de linkse oppositie, voorzitter Verbeet die de grip op de orde verliest, alles werd 's avonds nog eens een-op-een overgedaan in de ontsteltenis van Rottenberg, de machteloosheid van Mirjam Sterk, de interpellaties van Jan Mulder en de regie-paniek van Matthijs.

Zeven dagen lang

2011-09-24T22:40:00.000+01:00

18 t/m 24 september

ZONDAG Hooligans (1)
Bazuin ik rond dat het voetbalhooliganisme wel zo'n beetje passé is en dat de hoolies van weleer inmiddels zo oud zijn dat ze in scootmobiels zitten, gaat het net dit weekend helemaal los in Rotterdam en Veendam.

MAANDAG Marokkanen
'Eerder ingrijpen, minder hulpverlening, meer correctie.'
Diederik Samson is tot inkeer gekomen. Chapeau voor zijn moed en daadkracht: lees.

DINSDAG Douglas
Het ziet er nu echt naar uit dat Douglas (FC Twente, Brazilië) zeer binnenkort tot Nederlander zal worden genaturaliseerd.
Vreselijk natuurlijk, maar als het dan toch zo is, dan moet Douglas ook maar een Nederlandse naam aannemen. Dukels of zo. Zweep Dukels.

WOENSDAG Glorie
Zoggel feliciteert vandaag Ted van der Parre met zijn 56ste verjaardag.

DONDERDAG Knvb-beker
Wat een vreselijke ambtenarij, die bekerloting. Maar Heinrich loot wel mooi TOP Oss-FC Den Bosch, dat dan weer wel.

VRIJDAG CERN: Deeltjes gaan sneller dan het licht
'Als ik veel meer wist
van ruimte en tijd
bleek de werkelijkheid
een beschilderde mist
en zou die optrekken
dan zou ik beslist
een heel andere ontdekken [...]'
Uit: Leo Vroman, 'Opheldering', Daar (2011), p. 80.

ZATERDAG Hooligans (2)
Ik zat er echt helemaal naast, de hooligans zijn alomtegenwoordiger dan ooit.

Van Neil Postman tot Nicholas Carr: televisie, internet en de menselijke geest

2011-09-21T23:55:00.000+01:00

Momenteel trekt de Amerikaanse schrijver Nicholas Carr veel aandacht met zijn boek The Shallows. What the Internet Is Doing to Our Brains (2010), gebaseerd op zijn geruchtmakende artikel 'Is Google Making Us Stupid?' uit 2008. Ook in Nederland trok Carr recent volle zalen toen hij ter promotie van de Nederlandse vertaling van zijn boek in ons land was. Carr maakt de balans op van twintig jaar internet en is pessimistisch gestemd. De surfcultuur heeft ons concentratievermogen ernstig aangetast, we zijn sneller afgeleid en kunnen niet meer lang en goed nadenken. Internet heeft ons dommer gemaakt.

De onheilsboodschap van Carr valt zo goed omdat hij een sluimerend angstgevoel in een pakkend betoog verwoordt. Dat het internet de levens van mensen en dus ook hun manier van denken en handelen ingrijpend verandert is evident. Zo'n paradigmawisseling op het gebied van informatie en mediacultuur is altijd een mix van hoop en enthousiasme over nieuwe verworvenheden en mogelijkheden enerzijds en angst en doemdenken over wat verloren gaat en verzwolgen wordt anderzijds. Carr's waarschuwing doet dan ook denken aan een soortgelijk boek waarvan de vertaling dit jaar 25 geleden verscheen: Neil Postman's Wij amuseren ons kapot. De geestdodende werking van de beeldbuis.

In dit boek, oorspronkelijk Amusing Ourselves to Death. Public Discourse in the Age of Show Business, vaart Postman uit tegen de schadelijke invloed van de televisie op het menselijk denkvermogen. Postman's boek doet inmiddels behoorlijk gedateerd aan. Dan heb ik het niet over zinsneden die toen een vreeswekkend effect moeten hebben gehad maar nu lachwekkend aandoen, zoals 'Een shot duurt gemiddeld slechts 3,5 seconde, met als gevolg dat het oog geen moment rust wordt gegund'. In de huidige beeldcultuur waarin een shot van een seconde al lang is, is zo'n opmerking hopeloos lachwekkend, maar dat is Postman niet aan te rekenen.

Ik heb het ook niet over Postman's miskleun dat de computer een zwaar overschatte vorm van technologie is die weinig invloed zal hebben op het culturele discours. In 1985 kon nog vrijwel niemand voorzien hoe de computer zich zou ontwikkelen. Het is als met de legendarische woorden van Kees Verkerk in 1969, nadat hij het wereldrecord op de 5 kilometer had aangescherpt tot 7.13,2. Op de vraag of hij dacht dat de 5 kilometer ooit onder de 7 minuten zou worden geschaatst, antwoordde Verkerk: 'Dat geloof ik niet, dat moeten ze met een bromfiets proberen.' Inmiddels staat het wereldrecord op 6.03,32. Blijkbaar wordt een voorspelling gelimiteerd door wat nog voorstelbaar is.

Postman maakt twee grote denkfouten: ten eerste is zijn centrale stelling dat op tv alles tot geestdodend entertainment verwordt veel te kort door de bocht. De educatieve en informerende kracht van televisie heeft zich sinds Postman wel bewezen. Spelend leren werkt voor kinderen, zelfs voor volwassenen. Tv is juist de enige manier waarop sommigen überhaupt kennis nemen van wat er aan de hand is in de wereld. De combinatie van informatieve, educatieve, sociale en verstrooiende functies maakt de tv zo'n schitterend medium.

Tuurlijk stort de tv ook een hoop stront over ons uit, zeker in Amerika, maar Postman stelt het voor alsof de leescultuur daarvoor uitsluitend positieve invloeden en eigenschappen had. Ook de opkomst van kranten en boeken ging gepaard met roddel, manipulatie en porno. Bovendien is het niet zo dat mensen die tv kijken en geen boeken lezen wél boeken zouden lezen als er geen tv was geweest.

De massaliteit van de informatievoorziening betekent onder meer dat een grote groep mensen voor het eerst in contact kon komen mét informatie. Postman zweert op een naïef-intellectuele manier bij de schriftcultuur, die volgens hem het publieke debat op rationeel hoog niveau hield. Het is eerder zo dat die cultuur het debat op een elitair niveau hield, en bovendien zijn woorden niet minder manipulatief dan beelden en zijn retorisch geschoolde redenaars geoefend in sturing en beïnvloeding van het denken van hun publiek - Postman's boek is daar zelf een schoolvoorbeeld van!

Ten tweede valt Postman in een valkuil waarin veel auteurs van boeken van dit type tuimelen: ze maken de fundamentele denkfout dat de menselijke ratio erop achteruitgaat wanneer de technologie en de media een radicale verandering doormaken, omdat dat denkvermogen niet geëquipeerd zou zijn voor de eisen en wetten van de nieuwe cultuur. Maar het verandert mee, past zich aan, is niet alleen onderworpen aan de nieuwe cultuur maar er ook de motor van. Men verliest er het een en ander bij, maar wint het ergens anders terug. Denk bij televisie ook aan de emanciperende werking van het medium, het opent de blik naar de wereld die anders nooit geopend zou worden. Tv - en later ook internet - zou de individualisering in de hand werken en de gemeenschapszin aantasten, en hoezeer daar ook een kern van waarheid in zit, aan de andere kant fungeert tv ook als sociaal bindmiddel, als bron van collectieve beleving en verwerking.

Postman belicht niet alleen eenzijdig de gevolgen van de 'immense mediametafoorverschuiving', hij heeft daarnaast de merkwaardige neiging zaken om te draaien. Zo betoogt hij dat de televisie 'de spiegel van onze cultuur' is. De tv zou dus moeten weerspiegelen wat er in die cultuur gaande is, maar Postman vervolgt: 'Daardoor - en dit is het cruciale punt - wordt de wijze waarop de televisie de wereld in scène zet bepalend voor hoe het in de wereld dient toe te gaan.' Postman bedoelt dus dat de cultuur spiegelt wat op televisie gebeurt, in plaats van andersom, en bovendien op een normatieve manier. Dat is niet alleen een vreemde karakterisering van een spiegel, het is ook een onredelijke voorstelling van zaken.

Het zal zeker waar zijn dat we sinds de televisie en het internet langzaam het vermogen hebben verloren lange stukken tekst geconcentreerd te lezen. Maar zoals de televisie niet alleen oude structuren aantastte, maar ook nieuwe mogelijkheden en geestelijke modules aanboorde, zo zal internet niet slechts een beproefde manier van informatieverwerking vernietigen, maar ook nieuwe manieren openen om noodzakelijke en minder noodzakelijke kennis te vergaren. We verliezen het vermogen om lang gefocust en onafgeleid te zijn, maar dat kan alleen omdat het niet meer nodig is of zal zijn om dit te doen.

Zoals met Postman het geval was, wordt ook de boodschap van Carr hoogstwaarschijnlijk gegijzeld door een obsessie met 'vroeger' die het zicht op de positieve elementen van de evolutie beneemt. Tuurlijk worden we beïnvloed, gemanipuleerd en belazerd bij het leven, dat was al zo in de printcultuur, dat deed en doet de televisie en ook het internet bezit die satanische macht. In zekere zin is het internet daarin veel gevaarlijker dan de televisie. Die laatste heeft altijd zijn vrijblijvendheid weten te behouden, terwijl internet nu al verplichtingen oplegt. Wie in de toekomst zonder internet denkt af te kunnen, zal onherroepelijk botsen met de staat, met het gezag, met de maatschappij. Maar tegelijkertijd zijn we er ook veel leniger, vrijer, kritischer en mondiger door geworden. Dat is allesbehalve geestdodend.

Zeven dagen lang

2011-09-18T11:30:00.000+01:00

11 t/m 17 september

ZONDAG Goeiemorrege
Johan Verschuuren (76) is begin deze maand gestopt als weerman van Omroep Brabant Radio. Decennialang bepaalde Verschuuren 's ochtends de dagindeling van vele Brabanders, soms zelfs of zij überhaupt naar buiten zouden gaan die dag.
Hij sloot altijd af met een weerspreuk, die hij zowel verzamelde als zelf verzon, bijvoorbeeld 'Als het regent in september, valt kerstmis in december.'
De weerspreuken zijn gebundeld in Weerspreuken (1980) en Het weer en de kalender volgens eeuwenoude spreuken (1989), de laatste titel herzien en vermeerderd uitgegeven als De weerkalender volgens eeuwenoude spreuken (2000, vierde druk 2007).

MAANDAG P&W
Als haar vleeshuftersonderzoek klopte, zou je na deze uitzending toch denken dat Roos Vonk een fanatieke vleeseter is.

DINSDAG Schande!
Carice van Houten komt in DWDD Ane Brun promoten, nadat ze eerder ook al Elbow onder de aandacht mocht brengen. Die Van Houten zit daar dus de hele tijd de ontdekkingen van Stefan Meeuws als haar eigen vondsten te presenteren. Lekker makkelijk, kort voor de uitzending even naar Ditisstefan surfen en daar zit mevrouw weer de muziekkenner te wezen. En nooit een bronvermelding of referentie naar de werkelijke ontdekker...

WOENSDAG De zomer voorbij
In Spanje was de 'Danza Kuduro' dé zomerhit, maar in Nederland blijkt 'Plage' van Crystal Fighters te zijn verkozen. Ik kende het niet, maar ik moet bekennen: een zéér aanstekelijk nummer.

DONDERDAG Op reis (I)
Vanavond in Brussel Albert Bontridder (90) zijn gedichten over Jan Walravens zien en horen voordragen.
Zeer indrukwekkend.

VRIJDAG Op reis (II)
Vandaag in Amsterdam bij IBM de presentatie van het Extreme Blue-programma gezien. Een team jonge topstudenten ontwikkelde een concept waarmee via Facebook-toepassingen het werk van W.F. Hermans ook voor toekomstige generaties interessant en levend blijft. Zie ook hier en hier.

ZATERDAG Op reis (III)
Vandaag in Heerlen bij het symposium W.F. Hermans - Ik heb altijd gelijk 1951-2011 geweest. Het auditorium in cultureel centrum Schunck* zat bomvol.
Hermans is dus ook voor Limburgers blijvend interessant en levend.

Lezen, lezen, lezen #25

2011-09-15T18:00:00.009+01:00

P.F. Thomése - Grillroom Jeruzalem (2011), 144 blz.
In de China-discussie was Thomése een van de sceptici. Hij hield zich verre van enig enthousiasme of engagement en meende dat de schrijvers die wel gingen dit simpelweg deden omdat ze een reisje kregen aangeboden. Zelf is Thomése in 2010 wel naar Israël en de Palestijnse gebieden geweest, op kosten van United Civilians for Peace. In Grillroom Jeruzalem, zijn verslag van de trip, is diezelfde houding van distantie en scepsis te herkennen. Hij weigert zich te engageren met een van de partijen en belichaamt daarmee de mijns inziens enig juiste houding die je tegenover dit conflict kunt innemen: beide partijen zijn hopeloos verstrikt geraakt in retoriek, geweld, propaganda en niemand heeft nog 'gelijk'. Leon de Winter beschuldigde Thomése ooit van antisemitisme, maar of dat van invloed is geweest op Thoméses voorzichtige houding valt niet uit te maken. Zijn observaties zijn in ieder geval prettig ongecompliceerd en zijn verslag doet qua stijl en humor soms denken aan J. Kessels. Vooral de beschrijvingen van de gedragingen van zijn reisgenoten Antoine Bodar, Jan Siebelink ('Sieb') en Rosita Steenbeek zijn niet zelden dolkomisch. Het contrast met de loodzware thematiek levert zo een merkwaardig boek op. Toch schuwt ook de P.F. zo nu en dan de grote gevoelens niet. Van de zin 'oriëntalisme is fout, weten we van de beroemde Palestijnse geleerde Edward W. Said' druipt het cynisme af. En de aanblik van een Israëlische nederzetting in Hebron raakt hem: 'hier wordt één-en-dezelfde droom gedeeld. [..] Het doet me denken aan mijn eigen jeugd in de jaren zestig, de wederopbouw.' Het ontroert hem dat de joden zo dapper zijn. Ook in de Palestijnen tracht Thomése zich in te leven, al valt dat uiteindelijk zwaar: 'ik begrijp niet dat ze hier leven. Ik begrijp niets van hun bestaan.'

Ad van Liempt - De Oorlog (2009), 501 blz.
Wat ik van de Tweede Wereldoorlog weet is wat in de geschiedenisboeken staat. De data, de slagen, de bombardementen, de bevrijding. De holocaust, de kampen, Anne Frank. Het grote verhaal. Toch blijkt dat ontstellend weinig. Van De Oorlog heb ik namelijk geleerd hoe weinig ik wist. Wat gebeurde er precies tijdens de Duitse inval? Wie waren de kopstukken van de bezetter tijdens de bezetting? Wat was de rol van Westerbork? Van de NSB? Al deze en vele andere vragen worden in dit boek beantwoord. Ad van Liempt heeft een even verrassende als verrijkende invalshoek gekozen: de geschiedenis van WO II in Nederland wordt verteld aan de hand van dagboeknotities van gewone mensen. Velen hielden een dagboek bij, een ontzaglijk rijke bron waaruit geput kon worden. De fragmenten laten zien hoe het gewone leven veranderde tijdens de bezetting. En wat er niet veranderde, want de meeste mensen trachtten zo goed en zo kwaad als het ging hun leven zoals ze het gewend waren voort te zetten. Dit boek is ook zo goed door de stijl van Van Liempt. Glashelder, vlot en rijk aan details. Bijna in elke zin staat iets wetenswaardigs. Het bombardement op Rotterdam was eigenlijk al afgeblazen door de Duitse bevelhebber, maar het bericht bereikte een deel van de vliegers te laat. Uit Nederland werden naar verhouding relatief veel joden gedeporteerd. Dit wordt vaak aangehaald door lui die op het slechte karakter van 'de' Nederlander willen wijzen. Maar, zo leerde ik door De Oorlog, de belangrijkste oorzaak hiervoor was de Joodse Raad, die zelf de lijsten met af te voeren joden samenstelde en zelfs adviseerde vooral niet onder te duiken; een peperdure inschattingsfout. De oorlog verdwijnt steeds verder in de geschiedenis, alleen het grote verhaal en taaie mythes blijven over. Dit boek is dan ook een aanrader, ook voor iedereen die het aan tijd en moed ontbreekt voor de 29 delen Loe de Jong.

Nico Dijkshoorn - Kleine dingen (2011), 220 blz.
De nieuwe bundel van Nico Dijkshoorn is een tegenvaller na het spetterende Dijkshoorn. Zijn beste verhalen (2010). Dat komt voor een deel door de marketingmachine. Stond in Dijkshoorn nog keurig opgesomd of en zo ja waar en wanneer de stukken eerder gepubliceerd waren, in Kleine dingen ontbreekt elke verantwoording. De argeloze lezer zou zo de indruk kunnen krijgen een boek met fonkelnieuwe stukken van de veelschrijver voor zich te hebben, maar dat is maar schijn. Bij het lezen dacht ik regelmatig: volgens mij heb ik dit al eens eerder ergens gelezen. In de VI, op het internet. Sommige stukken had ik niet zozeer gelezen als wel al eerder gezien: de ontroerende 'Bakels'-filmpjes in Neonletters blijken door Dijkshoorn te zijn geschreven. Op papier, zonder Jeroen van Koningsbrugge in de huid van Bakels, komen ze veel minder uit de verf. De insteek van deze bundel is anders dan die van de vorige. Minder absurdisme, meer beschrijving. Minder opwinding, meer melancholie. De Dijkshoorn die zich op de kleine dingen richt is een andere dan de Dijkshoorn die over politiek schrijft. Die laatste produceert in de regel zure zeikstukjes, maar in Kleine dingen overheersen de verwondering en de berusting. Soms werkt dat goed, bijvoorbeeld in een verhaal waarin Andy Kaufmann op Zakynthos 'gevonden' wordt, maar de meeste stukjes maken een wat verloren indruk. De vraag is waarom ze zo nodig gebundeld moesten worden. Waarschijnlijk als opwarmertje voor het echt nieuwe boek dat Dijkshoorn momenteel afrondt.

Schrijvers in China: de lessen van Zuid-Afrika

2011-09-13T23:38:00.000+01:00

In de heisa die is ontstaan rondom het bezoek van Nederlandse schrijvers en wetenschappers aan China wordt regelmatig gerefereerd aan de ‘kwestie-Zuid-Afrika’. In de jaren tachtig stelde Nederland een culturele boycot in tegen Zuid-Afrika, waar het apartheidsregime aan de macht was. Deze boycot kwam bovenop de door de Verenigde Naties ingestelde economische sancties.

In De Wereld Draait Door van maandag 5 september noemde Herman Pleij de herinnering aan die boycot als een reden om nu naar China te zijn gegaan. Hij is van de generatie die toentertijd een uitnodiging van de regering om te komen praten afsloeg, de Zuid-Afrikaanse bibliotheek in de Herengracht gooide en zich nu ‘kapotschaamt’ over de boycot. De andere Chinaganger die bij Matthijs aanschoof, de acteur Ramsey Nasr, is van na 'Zuid-Afrika', maar ook hij sprak vol vuur over de missie in China: 'Er was niemand die zei: was maar weggebleven.' Een nieuwe boycot zou dus een vergissing zijn geweest, misplaatst en bovendien contraproductief.

Een schrijver die de culturele Zuid-Afrika-boycot trotseerde was Willem Frederik Hermans. Op uitnodiging van zijn Zuid-Afrikaanse uitgever Koos Human reisde Hermans in het voorjaar van 1983 een maand door Zuid-Afrika. Hij gaf er gastcolleges en lezingen en trad er in contact met schrijvers als André Brink en Etienne Leroux. Het bezoek leidde weliswaar tot enige discussie in de media, maar omdat Zuid-Afrikaanse schrijvers, onder wie Brink, Hermans expliciet bijvielen, luwden de protesten snel. In 1986 stak de storm weer op toen Hermans naar verluidt door de VN op een ‘zwarte lijst’ was geplaatst, samen met Gerard Reve en Heintje, die eveneens in Zuid-Afrika hadden opgetreden.

Een en ander leidde ertoe dat de gemeente Amsterdam Hermans tot persona non grata verklaarde. Ook deze ‘boycot’ werd evenwel door de schrijver getrotseerd, en begin januari 1987 gaf Hermans een lezing in Amsterdam, die overigens nog verstoord werd door een valse bommelding. Aan de organisatie schreef Hermans achteraf dat hij hoopte ‘voor u en alle Amsterdammers dat het Gemeentebestuur zijn dwaze houding zal corrigeren en inzien dat geen enkele bewoner van het 9000 km verderop gelegen Zuid-Afrika wordt geholpen door Nederlandse schrijvers in Amsterdam te laten bedreigen.’ (Volledige Werken 14, p. 799)

De huidige China-kwestie roept inderdaad reminiscenties op aan 'Zuid-Afrika'. Er is nu weliswaar geen sprake van een officieel ingestelde boycot, maar er is wederom beroering over een schrijversbezoek aan een land waar een dubieus regime aan de macht is. Ook nu zijn er schrijvers uit het bewuste land die het bezoek steunen. En net zoals er nu ook tegengeluiden opklinken waren er toen schrijvers die juist fel tegen het bezoek waren, met als bekendste voorbeeld Breyten Breytenbach, die indertijd betoogde dat Hermans' opinie over de apartheid regelrecht 'uit de koker van het regeringspropaganda-apparaat' kwam.

Hermans bleek bovendien een beperkt beeld van de situatie in Zuid-Afrika te zijn voorgeschoteld. Zo kwam hij vrijwel alleen met blanke schrijvers in contact en verklaarde hij bij thuiskomst dat hij bij een bezoek aan Robbeneiland had gezien hoe Nelson Mandela daar in de tuin van die comfortabele gevangenis in alle rust mocht studeren. Mandela bleek echter al een ruim een jaar eerder te zijn overgeplaatst naar de Pollsmoor Prison in Kaapstad.

Ook nu ligt het zeer voor de hand dat de groep Chinese schrijvers die de Nederlandse delegatie heeft gesproken niet representatief mag heten voor de hele populatie. Het argument van Nasr dat er niemand was die had gewild dat de Nederlanders niet waren gekomen, is van een verbazingwekkende naïviteit. Schrijvers die een ander geluid hadden kunnen laten horen, waren immers zorgvuldig geweerd van de boekenbeurs. Hoogstwaarschijnlijk hebben dus ook de goedbedoelende Nederlanders anno 2011 een gekleurde versie van de realiteit voorgeschoteld gekregen.

De Nederlanders in China hebben er goed aan gedaan contact te zoeken met Chinese schrijvers, maar ze moeten zich er toch ook rekenschap van geven dat ze in een zorgvuldig geregisseerd programma terecht zijn gekomen waarbij dissidente schrijvers bewust buiten hun bereik zijn gehouden. De Chinagangers hadden hun jubelverhalen over dialoog, contact maken en het bevorderen van het vrije woord derhalve met iets meer nuance mogen inkleden.

Zeven dagen lang

2011-09-10T18:00:00.014+01:00

4 t/m 10 september

ZONDAG Vuelta
Wout Poels tweede op de Angliru. Voor Poels heb ik een zwak sinds hij vlak voor de Tour als volgt reageerde op de vraag naar welke televisieprogramma's hij graag keek: 'Naar Discovery Channel. Krabvissen, da vin'k wel mooi...'

MAANDAG Jan Mulder
Toch opmerkelijk dat die man ervoor zorgt dat je na een halfuur DWDD al door drie man moet worden tegengehouden om niet je afstandsbediening naar de tv te smijten. Dat is toch een gave.

DINSDAG Cijfers
'In Rotterdam is een 42-jarige vrouw aangehouden voor stalking van haar ex-vriend. Ze zou hem in vier maanden tijd zo'n 70.000 keer hebben gebeld.' (NOS)
70 000 x in vier maanden.
Dat is 574 x per dag.
Is 23 x per uur.
Is elke 3 minuten een belletje. Slapen niet meegerekend.
Zullen korte gesprekken zijn geweest.

WOENSDAG Topkandidaat
Op zoek naar nieuwe kandidaten voor de immens populaire rubriek 'Vergane glorie' (al 1387 pageviews voor Ted van de Parre!) kwam ik o.a. op: Frank Masmeijer en tv-kok Lonny. Wat lees ik vervolgens op Masmeijers wiki?
'Frank Masmeijer is getrouwd met Sandra Masmeijer, die ook op tv te zien is geweest in het programma de reistafel, als vaste assistente van chef-kok Lonny Gerungan.'
Er is meer tussen hemel en aarde.

DONDERDAG Protestliedje
Te gast bij Knevel & Thijs van der Brinck: een dude die 14 maanden in een Mexicaanse cel zat. Naam: Free Bronkhorst.
Dan vráág je er ook wel een beetje om natuurlijk.

VRIJDAG Sparta - TOP Oss 2-2
Een Sparta-supporter op een forum: 'Die Marcel van der Sloot is veel slimmer dan al onze middenvelders bij elkaar.' Een mooier compliment kunnen we niet krijgen. En bovendien zeer juist gezien.

ZATERDAG 9/10: The 10th Anniversary
Vandaag is het precies tien jaar geleden dat Charles Ingram al cheatend het miljoen won in de Engelse Weekend Miljonairs, een gebeurtenis die het aanzien van de spelshowwereld voorgoed veranderde.

Waar blijft het volksoproer tegen Aleid Wolfsen?

2011-09-08T22:00:00.007+01:00

Na 11 september is het populisme in Nederland alomtegenwoordig. Velen menen dat de dramatische gebeurtenis in New York hiervan de oorzaak is, maar dat lijkt me te kort door de bocht. De stormachtige doorbraak van Fortuyn liet eerder zien dat de behoefte aan een populistische politieke vorm al veel langer sluimerde. De aanslagen sloegen het gat in de politieke markt waar Fortuyn dankbaar in sprong.

In zijn boek Van regentenmentaliteit tot populisme. Politieke tradities in Nederland (2010) betoogt Henk te Velde dat de politieke geschiedenis van Nederland een conjunctuur laat zien van afwisselend regenteske polderaars en scherpslijpende populisten. Zo zitten we nu midden in een populistische fase, maar de zucht naar een hernieuwde regentenheerschappij zou al merkbaar zijn.

In die constatering kon ik me aanvankelijk totaal niet vinden - het maatschappelijke discours laat immers juist een nog steeds toenemende aandacht voor en omarming van het populisme zien -, maar de huidige gebeurtenissen in Utrecht bewijzen dat Te Velde het meer bij het rechte eind heeft dan ik vermoedde. De stemming is het beste te omschrijven als: dorre apathie.

Aleid Wolfsen is in alles de ouderwetse plucheklevende regent. Een volledig incompetente en wereldvreemde volksverlakker die mislukking op mislukking stapelt, niet terugschrikt voor censuur en verduistering van cruciale stukken en die oostindisch doof is voor kritiek. Dat hij dan ook lekker blijft zitten waar hij zit is niet verwonderlijk. Wél dat hij hier glansrijk mee wegkomt.

GeenStijl zit de Utrechtse burgemeester al heel lang op de huid. Elk ander medium dat zo'n indrukwekkend dossier kan overleggen zou de katalysator zijn van grootschalige onderzoeken, Kamervragen en uiteindelijk het onvermijdelijke aftreden van het object van onderzoek, of het nu Zembla, de Volkskrant of Elsevier is. Maar nu is het GeenStijl maar, een 'pubersite', aldus Het Licht in Leer, Von der Dunk, en dus niet serieus te nemen. Dat onder de retoriek keiharde feiten en gedegen onderzoek aan de basis van dit 'hinderlijk volgen' liggen, wordt voor het gemak maar genegeerd.

Maar wat nog het meest frappeert is de houding van de Utrechters. Je zou toch verwachten dat men zich onderhand kapot schaamt voor zo'n burgervader, dat de maat vol is en men intussen in drommen voor het stadhuis samenkomt om het aftreden van Wolfsen te eisen, maar neen. Weliswaar wordt wat balorig in een opiniepeiling door de meerderheid aangegeven dat Wolfsen liefst geen tweede termijn het ambtsketen mag dragen. Hij is echter pas sinds 2008 burgemeester, en een termijn duurt zes jaar. Dat betekent dat Wolfsen nog ruim twee jaar onbelemmerd de geniepig stuntelende stoethaspel mag uithangen.

Toch frappeert de houding van de Utrechters ergens ook weer niet. De coalitie die keer op keer weigert Wolfsen de doodsteek toe te dienen is immers gekozen door de Utrechters zelf. Het is een coalitie van GroenLinks, D66 en PvdA, de natte droom van linksdraaiend Nederland. Hét weerwoord tegen de landelijke regering. Het linkse lentebriesje dat dapper tegen de gure rechtse wind in blaast. De enclave van beschaving temidden van een door barbaren geleid land.

Maar dus ook een coalitie die het prima vindt onder een burgemeester te werken die de vrijheid van drukpers met voeten treedt, die officiële stukken laat vernietigen en die zijn reet afveegt aan zwaarbevochten homorechten. En met diezelfde reet stevig op het pluche blijft zitten. Aleid Wolfsen is de meest regenteske regent ooit. Te Velde heeft gelijk: de regentenmentaliteit is terug, en Wolfsen is haar profeet.

[Tenerife 2011] Dag 8 (slot): De ziel te paard

2011-09-06T22:47:00.000+01:00

We arriveerden laat, we moeten vroeg weer weg. Reeds om tien voor half acht in de ochtend zullen we worden opgepikt door de transferbus.
Het is nog donker wanneer we de deur van kamer 553 definitief achter ons dicht trekken. In het donker weg, dat hebben we nog nooit meegemaakt. Met koffers en zware oogleden betreden we de lobby. Uitchecken verloopt probleemloos, de openstaande rekening (kluis + drinken bij het avondeten) kan nog worden voldaan.
Er staat een flinke groep te wachten om te worden opgehaald. Daar zijn ook mensen bij die ik de hele week niet heb gezien, niet aan het zwembad, niet in het restaurant, niet op het terras 's avonds. Hun gezichten zijn compleet nieuw voor me. Blijkbaar zijn er dus ook lui die op zo'n vakantie het hotel de hele week gebruiken als een veredeld hostel. Curieus.

Bij de transfer na aankomst heerst in de bus altijd een lichtelijk opgewonden stemming, iedereen heeft er zin in, de vakantie gaat echt beginnen.
Nu, op weg naar huis, is het doodstil. Het is nog vroeg, akkoord - de zon stijgt langzaamaan boven de vulkaan uit -, maar het is ook de wetenschap dat het erop zit die tot zwijgen stemt.
Bij de douane verademend relaxte douaniers. 'Do you have computer?' 'No. Not on my holiday.' De beambte lacht smakelijk en gelooft het verder wel.
Bob moet zijn tas een tweede keer door de scanner laten gaan. Vervolgens moet hij hem zelfs open maken.
Sinds ik in 2007, voor we naar Kos zouden gaan, de lijst met objecten die niet in de handbagage meemochten doorstruinde, en daarin tot mijn grote verbazing de 'harpoen' aantrof, is het een soort running gag geworden om voor vertrek de vraag te stellen: 'De harpoen in de koffer gedaan?' Nu lijkt dan eindelijk het moment daar: de eerste toerist ooit bij wie een harpoen uit de handbagage wordt gevist. Maar helaas, het object dat uit Bobs rugzak tevoorschijn komt is een fietspompje dat nog in de tas zat.

Met een halfuur vertraging gaan we de lucht in. Tenerife schuift onder ons weg, en daarmee ook Tenerife 2011. Op de schermpjes draait Morning Glory met Harrison Ford. Ik kijk er met een half oog naar.
Dan dringt zich de vraag op waar deze vakantie te rangschikken. Een nogal zinledige vraag, want de vakanties stapelen zich op en elk jaar spelen alle vorige jaren mee in het oordeel.
Dat alles in acht nemend zou ik deze toch zeker bij de beste drie willen scharen. Het hotel was geweldig. Vooral 's avonds was het er heerlijk, en dat was in andere jaren wel anders. Alleen op Kos konden de avonduren op soortgelijke aangename wijze bij het hotel worden genoten.
Dat ik de bouwlamp als grootste minpunt zou noemen zegt genoeg over de algemene waardering voor dit hotel. En de kakkerlak natuurlijk, maar dat zal ik - Mandy's 'normale' gemiddelde van 4 kakkerlakken per persoon indachtig - Noelia maar niet te euvel duiden.
Ook het nachtelijk vertier was prima. We proberen altijd de epicentra te vermijden en in badplaatsen terecht te komen waar het wel druk is, maar gezéllig druk en niet testosterondruk. Dus geen Lloret-, Chersonissos- of Albufeira-achtige toestanden, maar een prettige mix van bars en terrasjes. Playa de las Americas voldeed aan dit criterium.
We landen om vier uur.

In de valavond kuier ik met mijn koffer van het station naar mijn woning.
Het zit er weer op.
En dan ben je weer thuis. Fysiek tenminste, geestelijk nog niet. Dit fenomeen van vervreemding na een reis wordt in Het stenen bruidsbed van Mulisch door de hoofdpersoon Norman Corinth in een van zijn fantastische theorieën 'de ziel te paard' genoemd. De ziel van de mens heeft de ontwikkeling van de techniek niet kunnen bijhouden. Zij reist nog steeds te paard, waar het lichaam zich gemotoriseerd over de aarde verplaatst: 'de aarde is overdekt met mensen die hun ziel in treinen en auto's en vliegtuigen vooruit zijn gesneld'.
Als ik fysiek allang weer thuis ben, is mijn ziel nog maar net op weg gegaan.
Zij zoekt naar een manier om te paard het eiland te verlaten. Nog een tijd lang moet ik het zonder mezelf doen.

'Daarmee is ook dit deel van mijn leven geschreven - wat iets anders is dan beschreven', zo schreef Mulisch weer ergens anders, in Voer voor psychologen.
Dat zou in mijn geval wat al te pretentieus zijn, maar toch: het is neergeschreven - als herinnering voor later.
Op naar Kerstmis.

[Tenerife 2011] Dag 7: Anti-Duits

2011-09-04T12:16:00.000+01:00

Muzikaal is deze vakantie onlosmakelijk verbonden met één bepaald nummer dat elke dag plusminus zevenentachtig keer langskwam. Overdag aan het zwembad, 's avonds op het terras en 's nachts in de bars. Het Spaanstalige nummer is blijkbaar dé zomerhit van 2011. Als het weer voorbijkomt zeggen we tegen elkaar: 'Ken jij dit nummer?', 'Dit liedje heb ik nog nooit gehoord', enzovoort, tot ook dat afgezaagd begint te worden.
Weer thuis weet Bob na intensief onderzoek te achterhalen dat het de 'Danza Kuduro' betreft, van ene Don Omar.
Ook een ander Spaanstalig liedje is populair, maar het is zo hyperactief dat ik uit de onophoudelijke woordenstroom nog niet een enkel woord heb kunnen afleiden om op te kunnen zoeken hoe het heet.
De iPod hoeft dit jaar weinig tevoorschijn gehaald te worden, want het hotelterras biedt elke dag een aangename playlist. Met onder veel meer 'Hungry Heart' van Bruce Springsteen, de Scorpions, de Stones, 'Wake Me up when September Ends' van Green Day - voor de afscheidnemenden waarschijnlijk.
De muziek in het hotel is overigens curieus. Soms een hele cd van Dido, en het komt voor dat je uit de lift stapt en midden in 'Vluchten kan niet meer' van Arean & Halsema of 'Over de muur' van het Klein Orkest belandt.

We liggen pal aan het water vandaag. Tegen het middaguur hebben ook K. en A. zich naar het zwembad weten te slepen. Een Duits kereltje dat gisteravond al naar A. zat te lonken zwemt naar de meiden toe als hij ziet dat ze in het water zijn. Hij is de broer van miss Noelia. De onversaagde oosterbuur klemt zich brutaal vast aan A., die toestaat dat hij zijn arm om haar middel legt.
K. heeft haar peuken, van die flinterdunne light-meuk, bij ons in bewaring gegeven. Ze ligt nog niet in het water of ze moet er al een hebben. Haar handen zijn natuurlijk nat, zodat ze zich maar als een aangespoelde bruinvis op het droge werpt, waarna wij de tabak in haar mond moeten steken. Tegenwerpingen dat dat niet zo'n goed idee is sorteren geen effect. Het is behoorlijk gênant allemaal, voor alle betrokkenen. Ook mijn excuus 'Ik probeer hier naar Cultuur te kijken' - er is inmiddels een modeshow bezig tussen bad en terras - maakt geen indruk.
Alsof de duvel ermee speelt zijn vandaag naast ons neergestreken: de Duitse snor en zijn monddode eega. Hij is witheet dat K. een sigaret rookt. Maar hij spreekt haar er niet op aan, nee, hij haalt er een badmeester bij. We hebben de hele week geen badmeester gezien maar de snor slaagt erin er eentje tevoorschijn te toveren.
De goede jongen hoort de tirade even aan en loopt dan maar weer weg, hoofdschuddend om zoveel zinloos gezanik.

De laatste lunch. We salueren voor het broodje hamburger. De schijf tomaat is nog dikker dan anders, zo dik dat ik hem er maar tussenuit keil.
In het water is Danny de rotkop weer bezig. Het meisje B. geeft hem een gigantische muilpeer, tot grote vreugde van een heel contingent badgasten.

Ik lees vandaag mijn tweede Hard gras, de special van Marcel van Roosmalen over het seizoen 2010/2011 van Vitesse. Het is een fabelachtig stukje proza. De gekte rond Jordania wordt met trefzekere pen beschreven. Van Roosmalen pendelt tussen meewarige spot en bittere hoon, maar hij geeft nergens expliciet zijn mening; uit de schets van de situatie blijkt wel hoe hij erover denkt. Hoogtepunten zijn de sfeerschets van de opnamedag van de AH-voetbalplaatjesreclame ('Roland Bergkamp van Excelsior zei niets. Hij keek door het beslagen raampje van de bus naar de verlichte supermarkt.'), het gedenkwaardige bezoek aan de familie Van Beukering (~~John~~ Jhon: 'Weet je wat het is met die Hard gras? [...] Te veel letters. Die andere blaadjes heb je zo uit. Dan staat er keurig boven waar het over gaat [...], maar in Hard gras staat er: Hoofdstuk 1. En daarna komt Hoofdstuk 2, je moet d'r helemaal doorheen en als je er dan bent, krijg je weer een hele lap.') en de scènes met Julian Jenner, van wie ik altijd dacht dat hij een arrogante flapdrol was, maar die naar voren komt als een heerlijk ongecompliceerde flapuit die zich niks aantrekt van persvoorlichters en spreekverboden (Over Ferrer: 'Kijk 'm lopen. Ik zweer het, thuis heeft hij ook niets te zeggen.').

Boven kijken we het eerste halfuur van de samenvattingen. VVV-Ajax 2-2, Heracles-Feyenoord 1-1 (Willem Wilmink: 'Héracles is een figuur uit de Griekse mythologie, Herácles een voetbalclub uit Almelo', geciteerd door Tom Egbers in de NuSport).
's Avonds voor de laatste keer het prettige ritme van eten, espresso en aangenaam verpozend op het terras de nacht zien naderen. Er wordt trouwens aan veel tafels verwoed geklaverjast, geyahtzeed en geëenentwintigd. Bob daarentegen leert K. een lesje in tafeltennis.
De artiesten van dienst zijn enkele danseressen. De voorstelling is weinig opwindend, zodat we ons maar concentreren op de conversatie met K. en A. Ook de Duitse jongen schuift ongevraagd aan, hij richt zijn pijlen duidelijk op A. We prijzen zijn volhardendheid, al is er ook iets in zijn gedrag dat zegt dat hij niet helemaal goed is. K. en A. kennen nauwelijks een woord Engels, laat staan Duits. We noemen de jongen Günther - het is immers een Duitser. Tegen A. heeft hij zijn naam wel gezegd, maar 'het was zo'n lange naam dat ik het alweer vergeten ben'. We besluiten de jongen maar toe te laten tot het groepsgebeuren en ik reik hem de hand.
Hij heet Philipp.
De meiden hebben ouderlijke dispensatie gekregen en willen 'los' gaan. Philipp neemt de uitnodiging mee op stap te gaan gretig aan.

Op weg naar de bar strip horen we Philipp uit. Op Bobs mededeling dat hij een tijdje net over de grens in Duitsland heeft gewoond reageert Philipp zeer verrassend: hij zegt dat Duitsers maar vervelend en saai en onsympathiek zijn. We klapperen even met de oren, maar hij zei het echt. Wat een inzicht, wat een zelfkennis, wat een held. Philipp kan voor ons al niet meer stuk.
Het uitgaansgebied is hier zeer Engels geöriënteerd, wat altijd goed is. Op het dak van het eerste deel, CC Veronica's 1, bevindt zich een enorme bar, de O'Neill's. Ik betaal voor Philipps drankje. Hij glundert van oor tot oor.
In een van de zalen is zo'n typische Tenerife-DJ bezig, zo eentje die constant de muziek wegschuift om iets in de microfoon te schreeuwen. Op een gegeven moment roept hij in onze richting. Ik kijk achterom, maar hij moet mij hebben.
'Where are you from?'
'Holland!'
Ik steek mijn Heineken in de lucht als bewijsvoering.
'Heineken! That's not from Holland! ... It's from Tenerife!!!'
Het is niet druk in zijn zaal.

We gaan naar de Waikiki. Ik wil een rondje geven, maar de dames weigeren dit aanbod gek genoeg. Ook na enig aandringen, hevig aandringen en lichte dwang blijven ze beleefd weigeren.
Ik word echt oud, merk ik. Ik verkeerde nog in de veronderstelling dat het galant is de andere sekse een drankje aan te bieden.
De tijden veranderen.
Wat nooit verandert is de aanwezigheid in zulke oorden van zonnebrillen verkopende negers. Dit jaar lopen er ook Aziatische venters rond. Waar de negers weinig medelijden oproepen - ze staan meestal met een paar man wat te chillen, af en toe halfslachtig iets naar een passerende toerist roepend -, daar bieden de Aziaten wel een trieste aanblik. Het zijn vrouwtjes die al aardig op leeftijd zijn en die individueel de terrassen afstruinen om de grootst mogelijke rotzooi te verkopen, daarbij een idioot parapluutje op het hoofd dragend. Je kunt je niet voorstellen dat ze ooit ook maar één product aan de man weten te brengen. Echt heel treurig.
A. heeft trouwens een merkwaardige manier van reageren op de venters. Je moet die mensen afwimpelen met een vriendelijk 'nee' schudden, maar A. blijft strak voor zich uit kijken, waardoor de Aziaatjes aarzelend blijven staan wachten op een reactie.

Omdat we morgen voor en dag en dauw worden opgehaald maken we het niet te laat. A. wil Philipp kwijt en vraagt of we hem mee willen nemen. Ik probeer haar duidelijk te maken dat je niet eerst de hele middag de jongen zijn arm om je middel kunt laten leggen om hem dan 's avonds keihard af te wijzen, dat dat echt een typische naaistreek is: eerst een signaal afgeven dat het goed zit, dat je geïnteresseerd bent en dan ineens zogenaamd nergens meer van weten, maar ze wil hem absoluut lozen.
Ik besluit Philipp de keus voor te leggen: nog blijven of mee terug, en hij kiest begrijpelijkerwijs voor de eerste optie.
Ik hoop van harte dat de anti-Duitse Duitser nadien niet alsnog zonder pardon aan de kant is geschoven.
Maar, ik heb er een hard hoofd in.

Zeven dagen lang

2011-09-03T01:14:00.002+01:00

28 augustus t/m 3 september

ZONDAG It's a Jersey thing
Briljante aflevering van South Park gezien. Jersey Shore wordt gefileerd.
'What is it?'
'It's called a Snooki. It's very famous.'
'... That thing is famous? Why?'
'I don't know!' zie

MAANDAG Vervellen, c'est mourir un peu
Als het vervellen begint, dan is je vakantie écht voorbij. (muziek)

DINSDAG De Nederlandse Boon
Dorp aan de rivier wordt tegenwoordig enigszins denigrerend als een streekroman beschouwd, maar dat doet dit werk tekort. Grootse literatuur, nog steeds.
Coolens taalgebruik is zeer bijzonder. Soms in dubieuze zin, wanneer hij op een merkwaardige manier switcht van verleden naar tegenwoordige tijd:
'Toen het lente werd, het water in de uiterwaarden zakt, het gras is grauw en modderig.'
Maar even verderop volgt dan een prachtige beschrijving als deze:
'Er komt van dat jonge geel als sluiers van licht in de goede, oude wilgen.'

WOENSDAG Redacteur Sp!ts heeft schooldiploma behaalt

DONDERDAG 1 september
'June until september, three months 'til december. / The summer is over and I doubt, I doubt i'll be seeing you around'
(Taking Back Sunday - 'Summer, Man')

VRIJDAG Oranje
Van Persie die na 13 minuten al een pass achter het standbeen gaat geven, schandalig respectloos. Ik had hem meteen gewisseld.

ZATERDAG Tenniswetje van van Zoggel
Als je op teletekst leest dat een Nederlandse tennisser met 2-0 in sets voorstaat en je stemt af op de live uitzending, dan verliest hij vervolgens altijd met 3-2.

[Tenerife 2011] Dag 6: Can't Buy Me Lob of Miss Noelia Sur

2011-08-31T23:54:00.000+01:00

In de vroege ochtend, even voor the final stroke of nine, wanneer de meeste gasten zich nog geeuwend de slaap uit de ogen wrijven en in lome tred de eetzaal betreden, staat er aan de rand van het terras reeds een groepje mensen op en top gefocust in de startblokken. Zodra het eerste schaap over de dam is wordt er gesprint om de meest gewilde ligbedden op te eisen.
Het is een bijzonder boeiend tafereel om gade te slaan, zeker omdat het nergens voor nodig is. Ook op het dooie akkertje is het immers perfect mogelijk een mooi plekje te bemachtigen, zo bewijzen wij elke dag weer. Afijn.
Het entertainment begint vandaag wel heel erg vroeg: Sam de Belg is de eerste die het water in gaat, maar helaas voor hem mét de smartphone nog op zak. Misschien uit heimwee naar het onderwaterscherm?* Zijn moeder lijkt het erger te vinden dan de jongen zelf.

De Belgen manifesteren zich behoorlijk. Ook de bodybuilder-waterpolokeeper is een van hen.
Onder de gasten bevindt zich weer heel wat merkwaardigs.
Een van de heren lijkt sprekend op Kees Kankerkachel.* Broer Ruud is er niet bij. Zal wel weer de kriebelziekte hebben.
Een Duits gezin geeft het begrip 'matje in de nek' een geheel nieuwe dimensie. Het is eerder een hoogpolig tapijt dat ze in de nek hebben hangen.
Een andere Duitser, Danny, is de kutjanus van deze vakantie. Een druktemaker eersteklas, pestkop, grootbek en naaibal. En een oen, want wanneer ik langsloop in mijn tenue waar voorop de sponsornaam 'Heesen Yachts' staat, begint hij mij uit te dagen door combinaties van 'Hessen' en neerbuigende woorden te roepen. Ik leg de analfabetische flapdrol geduldig uit dat Frans Heesen niks met de Duitse deelstaat te maken heeft, van welke club ik hier dan wel met trots het shirt draag en dat hij zelf voor lul staat met zijn FC Energie Cottbus.

Mijn persoonlijke favorieten zijn de Blackpool broertjes. Twee blonde mannekes van zes en vier, 's avonds getooid in clubkledij van de Tangerines en overdag ravottend in en om het zwembad. Te lief voor woorden. Vooral als ze met elkaar bezig zijn en de oudste de kleinste beschermend een hand op het hoofdje legt.
Dan kun je mij wegdragen.
De kleine gaat overigens helemaal op in zijn spel. Hij heeft een soort van uitvergrote pipet als speelgoed. Tijdens de dagelijkse waterpolomatch neemt hij plaats op de brug die het zwembad overspant met de pipet en een flesje water. Hij zuigt met de pipet steeds wat water uit het flesje en 'schiet' dat vervolgens op de spelers. De oudste is steeds druk in de weer om het flesje gevuld te houden.

Ik doe mee aan de aquagym. Driemaal legt Bettini de oefening stil zodat iedereen de Zoggel kan uitlachen.
Ik leg hem maar niet uit dat ik ook wel 'stijve bukkum' genoemd word door intimi.
Na afloop ben ik kapot en kom ik op krachten met een stokbrood tonijn.

De avond op het terras is zeer gedenkwaardig, zo verklap ik alvast. Ten eerste is het dorstig weer, zodat de obers veelvuldig groene flesjes uit de koelkast mogen vissen.
Ik schreef bij dag 5 al dat de Duitse snor een all inclusive-bandje droeg. Hij is lang niet de enige. Het overgrote deel van de gasten heeft zo'n schrans-en-slemp-sieraad om de pols. Wij dienen wel netjes te betalen voor onze consumpties, wat ook een onvermoed positief effect heeft: omdat wij wél met geld in de weer zijn, ontvangt het personeel van ons altijd een schitterende fooi, wat ervoor zorgt dat er een band ontstaat en wij op onze beurt weer extra vriendschappelijk bejegend worden.
De mini disco is weer geblazen genieten. Er doen ook twee Iertjes mee. Een van hen, Jaws, vanwege zijn haaien-t-shirt, is iets te fanatiek bij de stoelendans en beukt bijna de peuters van het podium af. Djibril staat in het techniekhokje en roept na elk nummer op tot 'applaus'. Hij doet dit echter op een toon die eerder doet vermoeden dat hij het trieste heengaan van de Koning mededeelt.

Het podium is om kwart voor tien voor... The Beatles! Een Spaanse coverband welteverstaan. Ze doen het hartstikke leuk. Het repertoire is voornamelijk beperkt tot het vroege werk - de rode periode. De John Lennon heeft een prima dictie, maar zijn piepstem is niet des Lennons. De stem van de Paul McCartney daarentegen lijkt verdomd veel op die van Sir Paul, maar hier is de uitspraak weer het probleem. Spanjaarden spreken de 'v' als een 'b' uit, en aangezien in elk vroeg Beatles-nummer het woord 'love' circa vijfenvijftig keer voorkomt, gaat dat nogal snel opvallen: 'Can't buy me loooob, lob, loooob, lob.' De jongens doen echt hun best, ze gaan zelfs interactief te werk, maar het publiek is nog net wat te tam om uit volle borst 'Naaa, na, na, na-na-na-naaaaaahhhh' mee te blèren bij 'Hey Jude'.
Had ik al verteld dat het dorstig weer is?

Na Los Beatles mag Djibril weer. Hij organiseert de Miss Noelia Sur-verkiezing. Ha! Dat wordt lachen. Djibril selecteert secuur zes kandidates uit zes verschillende landen uit het publiek, dat wederom in groten getale het terras bevolkt. Op een gegeven moment heeft hij een Italiaanse, een Portugese, een Engelse, een Duitse en een Spaanse weten te strikken. Daar moet natuurlijk nog een Nederlandse bij. Laten nu net K. en A. uit Alkmaar een tafeltje voor ons zitten. Hevig met mijn armen zwaaiend vestig ik de aandacht op de deernes, maar ze houden de boot af. Gelukkig struint ook Kikki het terras af. Ik roep haar en zeg dat 'die meiden hiervoor Nederlands zijn', Kikki gaat even in conclaaf en jawel!, K. wil dan wel meedingen namens het vaderland.
Visueel zijn de deelneemsters uit Duitsland en zeker Italië zeer de moeite waard. De Engelse afgevaardigde is gezien haar postuur niet de topfavoriete, maar ze is wel het meest spontaan en innemend. Ze heet overigens Dawn, door Bob al snel uitgebreid tot 'Don Leo'.

De meisjes krijgen een vijftal competitieonderdelen voor de kiezen. Nog wat aarzelend werken ze de loop over de denkbeeldige catwalk af.
A. was bij ons aangeschoven, maar ze gaat al snel naast het podium zitten om K., die praktisch geen woord Engels verstaat, samen met Kikki bij te staan.
De lapdance-met-kleren-aan mis ik helaas omdat mijn blaas op springen staat. Het is echt héél dorstig weer vanavond. Van Bob hoor ik dat K. de hare over moest doen omdat ze zich vol walging afkeerde van de man op de stoel. Die geluksvogel is overigens een ouwe dokus die hartstikke leuk meedoet. Zo doet hij net alsof zijn bril beslaat van alle opwinding. Koning.
K. heeft het beste voor het laatst bewaard. Eerst scoort ze al hoog bij het kusjes uitdelen in het publiek. Het slotnummer is onvervalste Mario Party-mayhem. De zes chicks stuiven tegelijk het terras op om zoveel mogelijk kledingstukken te verzamelen. Omdat Zoggel ervoor verantwoordelijk is dat K. nu meedoet, moet hij er nu natuurlijk zelf aan geloven. Maar als de stofwolken zijn opgetrokken zit het halve terras halfnaakt te koekeloeren. K. wint dit onderdeel glansrijk, wat des te knapper is gezien het feit dat ze in het begin veel tijd verspilde met wachten tot een hoogbejaarde zich al trillend van zijn kleding had ontdaan.
Bob had zijn bloes overigens al afgestaan aan de Italiaanse, waar ik hem groot gelijk in geef.
Djibril verklaart dat alle verzamelde kledij naar Afrika gaat. De downer van dag 4 neemt het opnieuw voor waar aan en stormt jankend het podium op om haar plunje veilig te stellen.

Dan de einduitslag. Djibril pakt het helemaal verkeerd aan. In plaats van na elk onderdeel een stand bij te houden laat hij aan het eind het publiek beslissen wie de beste was. En aangezien inmiddels ruim tweederde van de gasten Duitser is en de combinatie Duitser + schreeuwen op commando een beproefde is, valt wel te raden wie er wint.
Maar ach, we hebben ons kostelijk vermaakt.
Terwijl K. en A. zich bij ons voegen wordt rechts de champagne ontkurkt.

[Tenerife 2011] Dag 5: De bezetting

2011-08-29T22:15:00.015+01:00

Vandaag is het niet zomaar een vakantiedag, het is match day! Dat betekent TOP-shirtje aan en maar hopen dat zoveel mogelijk mensen een blik op het logo werpen. In de ontbijtzaal is alvast geen Almere City FC-shirtje te bekennen; 1-0 in de psychologische guerilla, naar wij dachten.
We hebben besloten deze ochtend maar eens naar het strand te gaan. Dat is veel minder leuk dan het zwembad - irritant zand, bijtend zout water, geen enkel overzicht -, maar één dagje aan het strand hoort er toch wel bij.
We kunnen gelukkig gewoon enkele ligbedden claimen. Na een tijdje komt er dan een dude langs bij wie je moet betalen.
Juist vandaag is het flink bewolkt. Alsof de vulkaan as heeft uitgespuwd.

Er zwemmen opvallend weinig mensen in de zee. De meeste staan in de branding te lummelen. Curieus, maar al snel wordt duidelijk waarom.
Ik ben gewend als een dolle het water in te rennen, maar ik dank de heer dat ik dat ditmaal achterwege laat. De bodem is namelijk bezaaid met puntige rotsen en keien. Uiterst behoedzaam weet ik enige meters de zee in te lopen, maar een pretje is het niet. Het zand was overigens zo heet dat er een beschermende korst op mijn voetzolen is ontstaan, dat dan weer wel.
In een supermarktje langs de boulevard koop ik een AD, voor de Sportwereld. En voor de strips natuurlijk. Dirkjan bereikt de top van de Everest. En Knudde meent dat Greg van der Wiel in plaats van een nieuwe tattoo beter een hersentransplantatie had kunnen nemen. Mooi.
Om twee uur houden we het voor gezien.

De beste plekken langs het zwembad zijn nu natuurlijk bezet, maar we vinden nog twee vrije bedden op de tweede rang. Zand van de voeten spoelen, zand uit de iPod blazen, broodje hamburger eten.
Het blijft vandaag zwaar bewolkt.
De familie Chica is naar huis, zo moet ik tot mijn spijt constateren. De familie Chica was een familietje met alleen maar chica's, met louter mooie mensen. Zo'n gezin waar de schoonheid vanaf druipt. Ze wéten het en ze gedragen zich ernaar, en of ze het nu bewust doen of niet: ze lopen altijd in de schijnwerpers. Langs het zwembad, in het zwembad, op het terras. De oudste dochter weet zelfs een voetbalshirtje (Barcelona) nog op zo'n manier te dragen dat het er sexy uitziet. Daar kun je alleen maar gebiologeerd naar kijken.

Op onze LCD hebben we BVN TV, met NOS-Teletekst. Ik zorg ervoor dat ik om 19.00 fris gedoucht ben - uur tijdsverschil in acht nemend - en schakel pagina 829 in. Voor etenstijd kan ik zo nog een halfuur nagelbijten. Net voor we willen afdalen wordt Oss-Almere 0-1.
'Relax jonge Zoggel,' zo luidt de reactie op de reactie.
Even later sta ik net mijn bord vol te scheppen als ik een sms krijg. Ik kijk: 2 nieuwe berichten. Ik open het eerste: '0-2'. Ik open het tweede: '0-3'. Pfff. Daar sta ik dan in vol ornaat in mijn tenue.
Om kwart voor tien - we zitten inmiddels op het terras - komt de eindstand binnengetrild: 3-4. Nou nou. Moeders moet hebben gedacht: ik blijf niet sms'en.

Entertainment wordt vanavond verzorgd door een goochelaar. Het is stampvol op het terras. Als ik twee nieuwe flesjes ben gaan halen en terugkeer bij ons tafeltje zitten daar ineens behalve Bob ook twee betonnen Duitsers. Ik kijk d'n Bob vragend aan. Ze blijken ons een smerige streek te hebben geleverd. 'Zijn deze stoelen nog vrij?' vroeg de man. In het Duits, want Engels ho maar. Nu vraag je zoiets wanneer je al ergens zit en je een stoel tekortkomt. Maar niet deze Duitsers. Ze hadden helemaal geen tafeltje. Op Bobs bevestigende antwoord zijn ze pontificaal neergeploft. Echt een heel smerige streek. Zij heeft niks te vertellen, hij heeft zo'n all inclusive-bandje om en haalt steeds vier drankjes tegelijk. Met z'n snor.
Op het podium heeft de goochelaar inmiddels plaatsgemaakt voor het onderdeel van Djibril. Hij heeft vijf gasten uit het publiek gehaald. Ze hebben een stoel, een hoed en een stok gekregen en moeten steeds precies het tegenovergestelde doen van wat Djibril doet. Gaat die bijvoorbeeld zitten met hoed af en stok in de hand, dan moeten de deelnemers opstaan met hoed op en zonder stok.
Ik probeer om de snor heen te kijken om het te kunnen volgen.
Een van de deelnemers is trouwens een meisje dat op dag 1 nog een rolletje speelde, zo klein dat ze het verslag er niet mee wist te halen. We hielden haar (en haar vriendin, beiden zo bruin dat het bijna zwart is) voor Françaises, maar ze blijkt een Belgische, een Waalse dus. Ze wint niet.

We worden 'gered' door de delegatie uit Alkmaar (zie ook dag 3). K. en A. komen naar me toe wanneer ik net sta te bestellen. Ik gebied ze snel ergens te gaan zitten en wenk Bob. We schuiven aan en weten zo weg te glippen uit de Duitse bezetting.
A. is hier met haar ouders, K. is haar vriendin die meemocht. A. is de eerste avond horizontaal het hotel binnengedragen. Tien baco's en twintig shotjes bleken haar te machtig. Ze was in 'een soort van coma', maar net toen haar ouders de ambulance wilden bellen kwam er weer wat beweging in het wicht.
Altijd lachen met die debutanten.
Ze nipt nu braaf aan een flesje water.
De ouders hebben het uitgaansbeleid drastisch ingeperkt. Om de dag een uitgaansverbod en op de dagen dat ze wel de hort op mogen dienen ze om half twee terug te zijn en de thuiskomst te melden middels een klop op de deur.
Vandaag hebben ze een niet-uitgaansdag.

Wij willen de bar strip nog wel met een bezoek vereren. Dat plan moet even de ijskast in wanneer Bob op de kamer een enorme kakkerlak ontdekt die de muur boven het bed heeft bezet. Wat een smerig beest, brr.
Mandy tijdens de informatiebijeenkomst op dag 2: 'Kakkerlakken zijn hier heel normaal. Pas als je er meer dan drie in je kamer ziet mag je me bellen.' Ze kunnen zelfs een atoomaanval overleven, zei ze er ook nog bij. Alsof dat ergens mee te maken heeft.
We zijn redelijk besluiteloos. Haarlak hebben we niet. Wel slippers. Het plan: Zoggel moet de kakkerlak van de muur meppen, Bob trapt hem dan eventueel nog definitief dood. Klinkt simpel, maar ik slaag erin volledig mis te slaan en het creatuur verdwijnt uit zicht.
Er bestaan videobeelden van deze klucht. Deze kunnen tegen betaling bij de reisgenoot geraadpleegd worden.
We schuiven bedden, kasten en koffers aan de kant, maar het monster blijft onvindbaar.
Bij de Babilonia drinken we een biertje, een uur later dan gepland. Geen artiesten nu, we kunnen rustig keuvelen. Op de flatscreens rolt Engels voetbal voorbij. De promovendi Brighton en Southampton bovenaan in het Championship!
Terug op de kamer vliegen de blikken angstig gejaagd over de muren, maar geen kakkerlak te zien.

's Nachts word ik wakker van iets kriebelends. Ik veeg met mijn hand over mijn haar. Daarbij voel ik dat ik iets van mijn hoofd af sla.
Je hebt weleens dat je uit je droom ontwakend een fysieke gewaarwording hebt die levensecht lijkt maar toch nog een droomfantoom is. Was dit zo'n moment?
Het leek écht heel echt.
Brr.

[Tenerife 2011] Dag 4: En in een mum is het avond

2011-08-28T17:30:00.045+01:00

Wakker word ik elke ochtend met ongemak in de maag-darm-regionen, wat echt héél raar is, aangezien ik overdag mijn drinken toch zeer consequent zonder ijsklontjes bestel.
Afijn.
Na alle nachtelijke avonturen richt ik de aandacht vandaag maar eens op het overdagse en avondlijke vermaak. We hebben dit jaar een bijzonder aangenaam hotel. Vorig jaar was het met die vijf sterren allemaal heel luxe en overdadig, maar qua gezelligheid en sociale dynamiek hield het niet over. Dit jaar hebben we wel weer zo'n levendig hotel waar je in principe van de vroege ochtend tot de late avond je vermaak kunt vinden.

Ochtend
De lobby is op de eerste verdieping, het zwembad en de eetzaal zijn via verdieping 0 te bereiken. Ontbijten mogen we buiten op het terras, wat een heerlijke manier is om de dag te beginnen. Het eten is prima, het drinken is behelpen. De koffie is die naam niet waard, en als dat wat als sinaasappelsap wordt aangemerkt daadwerkelijk uit sinaasappelen is geperst, dan ben ik Herman d'n Blijker.
Vaste prik is normaliter de ochtendwandeling om een krantje te halen, maar het rondje is dit jaar erg kort. Onder ons hotel is namelijk een supermarktje gevestigd. De uitgang komt zelfs direct in het hotel uit. In alle vroegte is iedere dag de krant van meester Sjuul Paradijs verkrijgbaar, een van de heimelijke geneugten die ik me alleen op vakantie veroorloof.
Ook dit jaar is het weer geblazen genieten. Elke dag een topic over Mariko en haar partij 'die anderen zo graag de maat neemt'. Twee dagen geleden al een ondergrondse reportage uit de Kamer: '"Schande," briest een VVD'er die liever anoniem wil blijven.' Briljant. En vandaag zelfs op de voorpagina: 'GroenLinks schittert door afwezigheid in kamerdebat Griekenland.' Ware hoogtepunt is altijd weer het hoofdredactionele opendeurencommentaar op pagina 3.

Middag
Ergens tussen half één en twee hijsen we ons overeind om op het terras een lunch te genieten. Het broodje hamburger, al dan niet met kaas, is de grote favoriet, maar vandaag kies ik eens de pizza margerita. Kleine cola erbij en genieten maar. Bij de rekening krijgen we bovendien elke keer een likeurtje aangeboden.
Het personeel: er is Fernando, een bebrilde ouwe dokus die waarschijnlijk op heel drukke dagen uit zijn pensioen wordt gehaald. Hij zingt non stop. Dan is er Torres, een dikke met puppy-ogen die drukker is met gasten entertainen dan met bedienen. Eenmaal vergeet hij ons eten te serveren, een andere keer vergeet hij de rekening waar we om verzocht hebben te brengen. Als ik hem hierop attendeer heft hij verontschuldigend zijn handen ten hemel en maakt hij een gebaar alsof hij zichzelf de keel doorsnijdt.
Dat hoeft nu ook weer niet, Torres, we hebben vakantie.
Manolo is directeur annex grappenmaker. Hij heeft elke dag een pak aan, inclusief stropdas, en zweet zich dus de ziekte. Hij geeft een keer bierdopjes aan Bob terug in plaats van wisselgeld. Ha! Een kale collega, die geen naam heeft, reageert op mijn bestelling 'small Fanta orange' door een klein bodempje drinken in de beker te doen. 'Small,' zegt hij lachend. 'I just keep coming back,' zeg ik. Ook lachend.
Dan zijn er ook nog enkele vrouwen die goed hun best doen, secuur luisteren, maar door hun beroerde Engels toch foutjes maken. Zo moet je altijd 'no ice' zeggen, en geen 'without ice', want het woord 'without' kennen ze niet; ze vangen op dat er 'with' in zit en gooien er vervolgens dus wél ijs in.

De hele dag door is het animatieteam in touw. Overdag hebben Bettini en Djibril de touwtjes in handen. Bettini is de onvermoeibare voorganger in de aquagym, Djibril is de sterspeler in het dagelijkse potje waterpolo. Hij doet waarschijnlijk al mee vanaf april en beheerst een aantal trucjes, met als specialiteit het achterwaartse schot.
Men kletst er elke dag flink op in het water. Er doet vaak een bodybuilder mee als keeper die alleen maar voor het doeltje hoeft te gaan staan om alles tegen te houden. En er is een Engelse racist die Djibril geen meter ruimte geeft en de Senegalees woest aankijkt als hij een schot weet te blokken.
Het wordt elke dag gelijkspel, waarna een golden goal de beslissing brengt.
Tussendoor zijn er nog tal van andere activiteiten voor jong en oud, waaronder darten, biljarten, jeu de boules en voetbal.

Avond
Na een lange dag aan en in het zwembad, die overigens altijd weer voorbijvliegt, taai ik zo tussen half zeven en kwart voor zeven af, een halfuur na Bob. Douchen, soigneren, een blik op het balkon aan de overkant en dan om half acht naar beneden voor het diner.
Het lopend buffet is dit jaar uitmuntend. Zeer veel keus, alles bijzonder smaakvol en voedzaam. Er zijn twee buffetgebieden en in het midden wordt door verhitte koks 'live' vlees gebakken, gebraden en gesneden.
Ik schep elke avond minstens twee volle borden op. Vooral van de salades kan ik geen genoeg krijgen, de koolsla is verrukkelijk.
Soms kom ik niet eens aan het toetje toe.
Door de lectuur van het vermakelijke boek Het dovemansorendieet van Maarten 't Hart stel ik deze vakantie bij alles wat ik eet en drink de vraag: wat zou Maarten hiervan vinden? De eindconclusie is: als Maarten 't Hart hier op vakantie zou gaan, zou hij binnen een paar dagen sterven.

Zo tegen half negen strijken we dan neer op het terras en gaan we zitten uitbuiken onder het genot van een dubbele espresso. De mini-disco heeft dan inmiddels een aanvang genomen. Drie vrolijke meiden, onder wie Ana uit Portugal en de Nederlandse Kikki, vermaken de jongste jeugd. Vijftien jaar geleden deed ik met mijn broedertje mee aan de mini disco, en anno 2011 worden nog steeds dezelfde liedjes gebruikt. 'Veo veo, que vez', 'Do the hokey pokey', 'Head, shoulders, knee and toe', enzovoort. Sommige dingen veranderen nooit. Wat wel anders is, is dat wij vroeger de Hokey Pokey gewoon meezongen, terwijl nu de kids zo hard mogelijk moeten gillen, wat weer mooi aansluit bij mijn schreeuw-en-krijshypothese.

Na de espresso schakelen we over op flesjes Heineken. Zoggel is gemiddeld 350 dagen per jaar geheelonthouder. Van de resterende 15 dagen is minstens de helft op vakantie te situeren. We moeten ze wel zelf aan de bar gaan halen, want de obers zijn niet zo vlug. Manolo staat ook hier meer achter de bar te zweten dan ervoor. Verder lopen er nog rond: een kleine neger die als kapsel een bedorven ananas heeft. Hij is waarschijnlijk meer als attractie dan als medewerker aanwezig, want hij doet niet veel anders dan breeduit lachend heen en weer paraderen. Ook een jong menneke met een tatoeage onder zijn oorlel heeft de arbeidsproductiviteit niet uitgevonden. Hij is zo onzeker dat hij in slakkengang met half gevuld dienblad het beoogde tafeltje probeert te bereiken. Wel bijzonder sympathiek natuurlijk, zo iemand.

Inmiddels is het dag 4 en is de sociale dynamiek op volle kracht werkzaam. Er zijn de intussen vertrouwde gezichten, de familietjes, de leeftijdsgenoten, er wordt volop gekeken, geloerd, gebliekt. Het terras zit elke avond goed vol, zeker wanneer de tweede eetgroep klaar is met tafelen. Prima, prima. Minpunt is wel dat het terras belicht wordt middels één grote, verblindende bouwlamp, en niet door sfeerverlichting. Ook stroomt het na afloop van de animatie wel heel snel leeg en gaat reeds tegen middernacht eerst het geluid en spoedig ook het licht uit.
Vanavond is het podium voor een groep vuurspuwers, acrobaten en capoeira-dansers. Ik herinner me dat ik ooit tijdens de intro in Nijmegen in zo'n capoeira-klasje ben beland. Die lui maken radslagen zonder hun handen te gebruiken. En dat moest Zoggel ook even doen. Ik heb die jongens toen een vriendschappelijk schouderklopje gegeven en ervoor bedankt mijn nek te breken.
Na het doven der bouwlamp lopen we nog even naar de Waikiki voor een drankje op het buitenterras. Naast ons zit de tirannieke eigenaar aan een gargantueske waterpijp te lurken. Tussen het uitblazen van dikke witte wolken rook door schreeuwt hij commando's naar het personeel.
Ik bedenk dat de boektitels van Kees Buddingh' toch eigenlijk opmerkelijk goed toepasbaar zijn op deze vakanties: Verveling bestaat niet; En in een mum is het avond. Nu ook Een rookwolkje voor God. En natuurlijk de schoonste: Een mooie tijd om later te worden.
Om half twee houden we het voor gezien.

Zes dagen lang

2011-08-27T17:15:00.002+01:00

22 t/m 27 augustus

MAANDAG K&W
Job Cohen denkt bij Knevel & Tijs alle ruimte te hebben zijn ideeën over de woningmarkt uiteen te stamelen. Als Knevel naar het volgende onderwerp wil zegt Johnny Hoogerland: 'Ik wilde eigenlijk net reageren.' Haha, die Johnny. Maar vervolgens overrompelt Hoogerland Cohen met enkele kritische vragen over de hypotheekrenteaftrek.
Dat had werkelijk niemand verwacht.

DINSDAG Niets is sterker dan dat ene woord
Dan ben je net terug van vakantie, emotioneel nog zoekende, en dan komt Feyenoord TV met een reportage over die legendarische Feyenoord-Juventus (2-0, J.R. Cruz 2x) van 26 november 1997.
Hou het dan maar eens droog.

WOENSDAG Integriteit is een keuze
Paul Rosenmöller (GROENLINKS) wordt voorzitter onderzoekscommissie integriteit bestuur op Curaçao.
Mariko Peters had het zeker te druk?

DONDERDAG Slapen is zonde van de tijd
Nog een argument tegen slapen: 'don't you go to sleep, it's such a bitter form of refuge' (The Killers - 'Dustland Fairytale')

VRIJDAG Feyenoord in Europa
IA Akranes, Zalgirius Vilnius, FC Jazz, Kosice, Boavista. Werder Bremen-Feyenoord 3-4. Pablo Sanchez en Fernando Picun (Sinterklaas Picuuntje).

ZATERDAG Leestip
Lees behalve [Tenerife 2011] ook [Bodesce 2011] bij de buren.

[Tenerife 2011] Dag 3: Tocht der Kroegen, revisited

2011-08-26T19:25:00.012+01:00

Half negen, de wekker. Krap drie uur geslapen. Maar ~~'s avonds~~ 's nachts een vent, 's ochtends een soort van vent. Uitslapen is in ieder geval géén optie. Niet omdat 'je nu eenmaal betaald hebt' voor je ontbijt of zo, maar omdat slapen zo'n beetje de meest zinloze en wrede tijdsbesteding is die er op vakantie bestaat. Alsof je geblinddoekt door een museum moet waar je altijd al naartoe wilde. Zoveel mogelijk wakende uren maken, dat is het devies.
Maar ja. Als ik terugkeer van het halen van een glaasje sap blijkt een overijverige ober mijn bord eten, met daarop een stokbroodje kaas waaruit pas één hapje is genomen, reeds te hebben afgeruimd. Overijverig, of een ervaringsdeskundige, wie zal het zeggen.

Begrijpelijkerwijs maken we vandaag geen flitsende start en moeten we wederom genoegen nemen met ligbedden in de schaduw.
Ik heb de rigoureuze beslissing genomen dit jaar maar eens helemaal geen boeken mee te nemen. Het hele jaar door lees ik al maniakaal en vakantie is nu juist bedoeld om uit je dagelijkse patroon te breken. Weliswaar is Een huis vol van Bill Bryson mee de koffer in gegaan, maar die is voor als het regent en andere noodgevallen.
Vooral tijdschriften dus dit jaar. Vandaag lees ik Hard Gras 76, met de heersende titel 'Ik wou dat Ed de Goeij zijn bek 'ns hield'. Michel van Egmond haalt herinneringen op aan de tijd dat hij als 'embedded verslaggever' met Feyenoord meereisde door Europa. Het is ook voor mij een trip down memory lane. De sterkste voetbalherinneringen heb ik aan de late jaren negentig, zo tussen mijn 8ste en 14de levensjaar. Ik kan nog moeiteloos uitslagen, eindstanden, obscure spelers en dito tegenstanders uit die jaren opdreunen, terwijl ik van de laatste tien jaar weinig paraat heb. Kennelijk beleef je als kind alles intenser.

Lezen maakt hongerig, zeker op een lege maag. Noelia Sur beschikt over een flinke pool bar met aanpalende snack bar. Het broodje hamburger blijkt een prima keuze. Net als gisteren trouwens.

Voor de avond hebben we met enkele lui van gisteravond in de Babilonia afgesproken voor een gezellige nazit. Rendez-vous is dit keer echter pas om 23 uur, zodat we vanavond eerst nog kunnen genieten van het avondprogramma op het hotelterras. De twee heren van de animatie, de hyperactieve Paolo Bettini en de atletische Djibril - de Tigana van dit jaar - zullen een cabaretact opvoeren. Gezien het internationale karakter van de gasten zijn we zeer benieuwd in welke taal ze de grappen op ons af zullen vuren.
De oplossing blijkt simpel: het is een tekstloze voorstelling à la Buster Keaton. Wát ze precies doen is evenwel niet helemaal duidelijk. Djibril maakt cocktails, Bettini kiepert ze achterover en stormt dan het publiek in. Dat levert alleen grote hilariteit op wanneer een van de aanwezige downers denkt dat het allemaal echt is en wild op de vlucht slaat.

De Babilonia bereiken we nu wél rechtstreeks. Het is nauwelijks tien minuten lopen als je niet omloopt. I. en A. uit Gèssel zijn er al, maar gek genoeg verlaten ze de groep alweer na 45 seconden. Curieus. Groningen blijft wel, net als S. van vakkie 410 en haar twee vriendinnen.
Het is echt de avond van de lach, want ook in de Babilonia een cabaretier. Of beter: een komiek. Zo eentje van de oude stempel. Grove bakken over vrouwen en de zijne in het bijzonder. Ik vraag me af of het feit dat ik hem niet echt heel grappig vind veroorzaakt wordt door de taalbarrière - het is een Engelsman - of door zijn gebrek aan talent.
Typerende grap: 'What is the difference between a wife and a freezer? Your meat is still cold when you take it out of the freezer.'
De Engelsen kunnen hem wel waarderen.

Op tv is Barcelona-Real bezig. Messi scoort de 3-2. Marcelo gaat over de schreef waarna er een vechtpartij ontstaat. Mourinho misdraagt zich weer eens schandelijk. 'Ik mag lijen dat ze Mourinho eens flink op zijn bek timmeren,' roep ik verhit uit.
Deze uitspraak moet natuurlijk in zijn context worden bezien. Ik uit de wens in het vuur van de directe emotie.
Nu, dit verslagje tikkend, kan ik er gelukkig rustiger over oordelen.
Ik mag lijden dat ze Mourinho eens flink op zijn bek timmeren.
Hoogtepunt in dit alles is trouwens Messi. De 21 veldspelers en de voltallige banken vliegen elkaar in de haren, alleen Messi houdt zich buiten het gewoel, zijn zojuiste gescoorde treffer inwendig vierend. Wat een speler. Goddelijk.

Als onze verfijnde humorist klaar is gaan we nog ergens wat drinken. We gaan naar de Waikiki, kroeg 3 van gisteren. Daar gebeurt wat we niet hadden voorzien: we belanden midden in de kroegentocht van vandáág en voor we het beseffen hebben we opnieuw zo'n vrolijke emoticon op de onderarm getekend gekregen en doen we weer volop mee.
Twee meisjes herken ik van het hotel. Het zijn K. en A. uit Alkmaar. Ze verlaten spoedig de groep. Waarom wordt later wel duidelijk, op dag 5 om precies te zijn. Ook aanwezig een kittig kwartet uit Cuijk. En drie prachtgasten uit Nisseroi. De jongeren uit de boerendorpen hier in de omgeving zijn allemaal hetzelfde, of ze nu uit Nuland komen, uit Vinkel of, zoals nu, uit Nistelrode. Eenvoudige kerels, geen kapsones, allemaal 'goeie kloten'. Zo ook Dirk, Dennis en Maurice, 'Maus' voor vrienden en andere Brabanders.

Het originele plan was het niet te laat te maken, maar dat mislukt gelukkig. Bob is de wijste en taait om half drie af. Zoggel meent nog door te moeten en sluit zich aan bij Nisseroi.
Dirk klaagt steen en been over de DJ's hier. Hij toont me het schermpje van zijn telefoon. Er staan drie namen onder elkaar:

DJ Paul Elstak
DJ Tiësto
Armin van Buuren

In elke kroeg waar we komen gaat Dirk naar de DJ, toont de plaatjesdraaier zijn schermpje, en als die geen van de drie namen in zijn playlist heeft deelt Dirk hem mede dat hij een slechte DJ is.
Dat levert steeds weer hetzelfde tafereel op. We zien Dirk naar de DJ lopen, de man tuurt enige seconden op het schermpje, hij en Dirk wisselen enige woorden, waarna de DJ hevig gesticulerend Dirk gebiedt zich van de DJ-booth te verwijderen. Wat een koning.

Alle DJ's worden te licht bevonden.
Nog een keer half zes haal ik niet, op een gegeven moment gaat het licht langzaam uit en besluit ik maar eens naar het hotel te wandelen.
De temperatuur is aangenaam.
Om half vijf knip ik het bedlampje uit.

[Tenerife 2011] Dag 2: Tocht der Kroegen

2011-08-25T18:30:00.010+01:00

''s ochtends / om / half zes / liep / hij / naar het / zwembad / en / flikkerde / alle / handdoeken / op / de / gereserveerde / bedjes / schreeuwend / in / het water', zo dichtte P. Kouwes ooit in de bundel Alleen in Salou (zie Daar schrik je toch van. De eerste 1000 gedichten, p. 545-546). Het is voor vakantiegangers naar zuidelijke resorts een bekend fenomeen: met je badhanddoek tactisch een ligbed langs het zwembad 'reserveren', op zo'n manier en op zo'n tijdstip dat je een goede plek hebt maar niet al te asociaal overkomt.
Wij staan vandaag voor onze eerste zwembaddag en moeten de tactiek nog finetunen. Ontbijten kan van zeven tot tien, we besluiten om half negen af te dalen met de handdoeken. Het zwembad blijkt echter nog niet open; twee lullige koordjes 'blokkeren' de weg ernaartoe. We brengen de handdoeken maar weer terug naar boven. Even later zitten we nog niet aan de ontbijttafel of we zien buiten de mensen zich als aasgieren op de bedden storten. Hebben wij weer.

Uiteindelijk blijken er toch nog voldoende bedden over te zijn gebleven en nemen we plaats op de tweede rang, tegen de eetzaal aan. In de loop van de dag zal blijken waarom deze plaatsen nog vrij waren, want de zon verdwijnt alras achter het hotel en laat ons de rest van de dag in de schaduw bivakkeren.
Maar eerst geven we acte de présence op het welkomspraatje van de verenigde reisorganisaties. Dit vindt volgens de uitnodiging plaats in de Chill Out. Gisteravond waren we tijdens de verkenning de Chillin' Out al gepasseerd. Inderdaad een licht afwijkende naam, maar de Nederlandse driekleur die pontificaal boven de deur hing wees wel uit dat het niet anders kon of het moest deze kroeg zijn.

Niet dus. Volgens de kaart waarop de Chill Out omcirkeld is, ligt deze tent helemaal aan de andere kant van de baai, zo constateren we als we voor de Chillin' Out staan. Nu wordt ook haarfijn duidelijk waarom we ook per bus van het hotel naar de aangegeven locatie vervoerd hadden kunnen worden. Afijn, we arriveren toch nog op tijd.
De bijeenkomst is blijkbaar voor alle pas aangekomen Nederlanders tegelijk, want de groep is zo'n 75 man groot. De eerste presentatie gaat over alle belangwekkende plaatsen in Playa de las Americas: stranden, uitgaansgebieden, boulevards, hulpdiensten. Door alle mislukte grappen is het een vrij pijnlijk praatje. 'Je ziet hier veel Engelsen en die kennen maar twee kleuren.' Tactische stilte. 'Wit en rood. Ze komen wit aan en zijn binnen de kortste keren rood.' Tactische stilte. 'Hoe ze het doen weet ik niet.' Niemand vertrekt een spier.
We krijgen wat kritiek, ook van de volgende twee sprekers, dat we zo'n tamme groep zijn. Maar niemand is hier gekomen om vijf kwartier naar matig gezwatel te luisteren. Iedereen wil zo snel mogelijk geïnformeerd worden en weer terug naar strand, zwembad of bar.
Excursies zijn duur of op ongunstige dagen, de boottocht is geen optie meer. Voor tien euro p.p. boeken we een kroegentocht voor vanavond. Altijd goed voor de broodnodige topografische, sociale en culturele terreinverkenning.

's Avonds bij het diner blijkt ons vaste tafeltje al bezet. We waarschuwen de oberkelner, een soort kruising tussen Ahmed Aboutaleb en Uri 'het lepeltje' Geller. Verwarring is ontstaan doordat we gisteren nog in de 21 uur-groep mochten eten, terwijl we feitelijk met alle Nederlanders, Engelsen en Duitsers in de 19 uur-groep zitten. Slim beleid, want wij noorderlingen eten het liefst om half zes, terwijl die knoflooklanders gerust nog om elf uur gaan zitten bikken.
Om 22 uur vangt de kroegentocht aan in de Babilonia. De route ernaartoe is 's ochtends door Mandy op de kaart uitgetekend. Maar Zoggel en kaartlezen is geen gelukkige combinatie, want al vlug bevinden we ons in niemandsland. Door stom toeval zitten we opeens weer goed en verrek, stipt om 22 uur schrijden we de Babilonia binnen. Dwangneurotisch te vroeg vertrekken en hopeloos verdwalen kan dus ook een goede combinatie zijn.

Een verlate aankomst was niet eens een probleem geweest, want pas na een uur gaan we daadwerkelijk op weg. Ondertussen kijken we onder het genot van het eerste flesje Heineken naar voetbal en worden we entertaind door het zingende duo Mikey Mike & IS, een blanke die zingt als een neger en een neger die zingt als een blanke. Curieus maar het werkt. Mikey ziet er in zijn rode giletje overigens uit als een carambolebiljarter.
We hebben een mooie groep. Slechts twee stelletjes, enkele vriendinnengroepen en wij.
Er wordt nog niet gedanst.
Bij kroeg 2 is volgens akela Maaike het 'tweede drankje gratis'. Bob en ik bestellen een Heineken maar moeten toch het volle pond, te weten tien euro, aftikken. De serveerster weet van geen aanbieding. Even later blijkt dat dat 'tweede drankje gratis' per persoon geldt. Doe mij maar twee bier, zeg ik. En hij dan? vraagt de serveerster. Hij hoeft niks zeg ik, naar Bob wijzend. Maar die truc is te doorzichtig. Pas ons individuele tweede flesje is gratis.
De groep staat in een cirkel. Er wordt voorzichtig gedanst.

Kroeg 3 is aangenaam gesitueerd: half binnen, half buiten. Waikiki heet het hier of zo. Dienbladen vol shotjes gaan rond. Het 'voordelige' van kroegentochten blijkt vaak in die gratis shotjes te huizen. Het is moordend spul. Omdat de tochten lang duren en je veel beweegt kun je in principe rustig pilsend het einde halen, maar die in alle kleuren en smaken gepresenteerde meuk gooit alles overhoop. En een cognacje of een jonge zit er nooit bij.
Er wordt behoorlijk gedanst.
Op de plee staat een neger die me wijst op een A4tje. Hij is namens die VN ingezet om de hygiëne te waarborgen en vraagt om een vergoeding. Of zoiets. Giro 555 heeft nog nooit een euro van mij gezien, maar dat maak ik hier in één keer goed, al heb ik een donkerbruin vermoeden dat deze gift nooit de hoorn van Afrika zal bereiken. Net als het merendeel van giro 555 overigens, maar dat - uiteraard geheel - terzijde.
In de groep bevinden zich ook twee vriendinnen die zo voor tweelingzussen kunnen doorgaan. Ze studeren in Groningen.
'Wat studeren jullie?'
'Bewegingswetenschappen'
'Daarom kunnen jullie zeker zo goed dansen?'
Die moeten ze vaker hebben gehoord.

We trekken als sprinkhanen verder. Kroeg 4 is ergens op een bovenverdieping, inclusief dakterras.
Achter de bar ontbloot het mannelijke deel van het personeel het bovenlichaam. Het vrouwelijke deel niet.
Het lelijkste meisje uit de groep zoent met een dubieuze kerel.
Er wordt hevig gedanst.
Gangmakers zijn I. en A. uit St.-M'gestel. In kroeg 2 vielen ze al op met een curieuze mime-act. Ze blijken in de geestelijke gezondheidszorg te werken en de gebarentaal te beheersen. Vandaar.
A. drinkt geen alcohol en schuift al haar shotjes door naar mij. Weigeren zou onbeleefd zijn.
De man daarboven die in dienst van Vader Tijd ongenadig hard aan het wiel draait heeft een voorkeur voor kroegentochten. Hele uren weet hij ongezien uit levens van jonge mensen te verwijderen, en op zo'n slinkse wijze dat ze denken dat het aan henzelf ligt.

Proppers weten ons kroeg 5 binnen te loodsen. Het is altijd wonderlijk om te zien hoe vrouwen met die lui omgaan. Wij proberen ze altijd af te wimpelen door vriendelijk de boot af te houden, maar de dames starten meteen keiharde onderhandelingen.
Het levert ons cocktails op.
Sex on the Beach.
Er wordt nauwelijks nog gedanst.
Ik praat met S. uit Arnhem. Ze is behoorlijk toet. Ze is voor Ajax, sterker nog: ze zit in vak 410. Voor de leken: dat zijn die lui met grote pupillen die elke thuiswedstrijd in de UfO met de ruggen naar het veld gekeerd aan linedancing doen. S. is een 'echte', zo lalt ze in mijn oor.
Vadertje Tijd z'n assistent ziet zijn kans schoon en confisqueert weer een brok tijd, want ineens is het vijf uur en klappen overal de rolluiken dicht. Schluss. Het was een goeie. We blijken nog met negen dapperen over te zijn gebleven.
Met I. en A. uit Gèssel, die zich de weg nog herinneren, koersen we op huis aan.
De straten zijn volledig uitgestorven.
Om half zes komen we bij het hotel aan. Ik flikker geen handdoeken van de bedjes het water in.

[Tenerife 2011] Dag 1: Champagne en blote dames

2011-08-24T00:29:00.006+01:00

Het geeft altijd een vreemd gevoel midden op de dag met vakantie te gaan. Je weet dat je 's avonds een paar duizend kilometer verderop in een vreemd bed in een hotelkamer zult slapen, maar 's morgens ben je nog gewoon thuis aan het rommelen.
Tegen het middaguur kuier ik met mijn koffer naar het station. Ik probeer bij de tegemoetkomende voetgangers de gedachte 'over een week loop ik ook de andere kant op en zit het er allemaal alweer op' te onderdrukken, maar dat is zinloos.

Ik zoek mijn reisgenoot, maar kompaan Bob is er nog niet. Even later komt de wereldreiziger, koud terug uit Ljubljana, de trappen op en neemt de trip naar de zon een aanvang. Deel vijf van de inmiddels jaarlijkse serie 'Van weiland naar eiland'. Na Kos, Rhodos, Mallorca en Malta heeft dit jaar Tenerife de eer.
De intercity naar Schiphol vertrekt op het voorgeschreven uur. De conducteur feliciteert ons met het feit dat we de 'goede' kant op gaan.
We mogen nog.

Bovenaan de lijst met wensen/doelstellingen staat bij mij elk jaar, angsthaas die ik ben, 'geen trammelant'. Bij het inchecken gaat het al bijna mis. De jongeman vuurt een serie vragen op ons af, 'wie heeft er geboekt?', 'hebben jullie een reisnummer?', 'wannéér hebben jullie geboekt?', alle met een toon die maar één ding kan betekenen: 'ik kan jullie reservering niet in het systeem vinden'. Het moet iets steekproeftechnisch zijn geweest, want ineens is alles oké en mogen we verder.

Transaviavlucht Amsterdam-Tenerife/Las Palmas doet vierenhalf uur over het eerste deel. Ik zit aan het gangpad, naast me zit een stelletje, waarvan de helft bestaat uit een heel mooi meisje dat me enige knipogen en glimlachjes geeft. Dat overkomt me in vliegtuigen vaker, als het meisje overduidelijk gebonden is en ik er dus vrij weinig rendement uit kan halen. Curieus.
Een hele VI lees ik van kaft tot kaft.
Tenerife naderend mogen de klokken een uurtje terug, wat de reistijd terugbrengt tot drieënhalf uur. De ene helft verlaat de vogel op Tenerife, de andere helft gaat nog door naar Las Palmas.

Alle vliegvelden zien er op zulke eilanden buiten hetzelfde uit: een rij palmen, hoge trottoirs, walmende bussen en zwetende chauffeurs. Hostess Mandy van Sudtours heet iedereen welkom en waarschuwt voor twee zaken: voor de zon, die hier ter hoogte van Afrika zo fel is dat minstens factor 50 gewenst is, en voor krasloten, die altijd prijswinnend zijn maar je vervolgens een timeshare opleveren. Ik heb het gevoel dat alleen de tweede waarschuwing ter harte zal worden genomen.
We zitten pal achter de chauffeur, waardoor we een prima uitzicht hebben. Alles ziet er kurkdroog uit, wat goed is, want regen heb ik genoeg gezien deze zomer.

De chauffeur van Rhodos zou volgens de onvergetelijke Freek van Dijk zo snel chaufferen dat hij her en der een lantaarnpaaltje mee zou nemen. Die van dit jaar neemt bijna een verkeersbord mee bij een moeilijke draai. Het bord geeft niet echt mee, waarop de kerel besluit hem maar in zijn achteruit te gooien.
Even later moet hij vol in de ankers voor een dikke, kale toerist die bij het oversteken Bassie en Adriaans adagium 'Kijk links, kijk rechts' (1983) niet meer paraat heeft en alleen naar links kijkt. Hij schrikt zich zeer terecht het leplazerus wanneer hij ineens de voorkant van een touringcar tegen zijn oorlel voelt. De chauffeur prevelt uiterst kalm: '¿Qué pasa, amigo?'

Hotel Noelia Sur, vier sterren, heet ons welkom in de persoon van Cris, een vrolijke receptioniste die de nieuwe gasten, een man of twaalf, een glaasje champagne aanbiedt.
'Who of you smoke?' vraagt Cris. Niemand steekt zijn hand op.
'You are all so healthy,' sipt Cris, wier stemgeluid verraadt dat zijzelf wél een fanatieke inhaleerder is.

Kamer 553 zal een week de onze zijn. De eerste keer je kamerdeur openen heeft iets weg van een sprong in het diepe: het kan zowel een veelbelovende als een weinig belovende start van de week inluiden. We neigen nu naar de eerste mogelijkheid: zeer ruim, twee wastafels, kunst die verder gaat dan een landschapje, een lcd-scherm aan de muur.
Vanaf het balkon kijken we uit op een belendend hotel. Ik wrijf in mijn ogen. In een van de kamers bewegen zich vier dames. Nakend. Poedelnakend. Ze dansen op luide muziek. Op het tafeltje op het balkon staan drie lege drankflessen. Dat wij hen kunnen zien is overduidelijk de bedoeling. Ik haal de zojuist van Cris verkregen envelop met info tevoorschijn en zoek verwoed of het hier een complementary service betreft, maar neen.
Champagne en naakte meiden, wat een aankomst. Ik waan me een rapper: Yo yo yo, cristal and naked ho's.

Wél een lovenswaardige extra service van het hotel is dat we ondanks de late aankomst - het is kwart over negen - nog mogen gaan eten. De eetzaal is groot, het krioelt er van de mensen.
We schuiven snel wat naar binnen en gaan dan op verkenning uit. We lopen maar in de richting van de zee, in de verwachting dat we dan dan wel ergens in de bar street zullen belanden. De route langs het strand is prachtig, maar nergens is nachtleven te bespeuren. Daarom nuttigen we de eerste pinterman van de vakantie maar bij het hotel.
Terug op het balkon zijn aan de overkant de gordijnen dicht; waarschijnlijk zijn ze de hort op. Morgen maar eens naar het infopraatje, ik heb zo'n gevoel dat we net de verkeerde kant uit zijn gelopen.

Zeven dagen lang

2011-08-13T23:57:00.000+01:00

7 t/m 13 augustus

ZONDAG Transferdeadline
Leuk, zo'n openingsweekend Eredivisie, maar het komt neer op een afscheidsparade van voetballers die deze maand nog gaan vertrekken. Vorm, Verhoek, Matavz, Pieters, Assaidi, Engelaar, en wie weet ook nog Vertonghen, Ruiz, Van der Wiel...

MAANDAG Opgesmurft
De Smurfen 3D in de bioscoop, en dat terwijl die smurfen toch dikke racisten zijn. De extreemlinkse Nederlandhater René Danen zal binnenkort wel weer ergens voor een bioscoop gaan staan demonstreren.

DINSDAG Goed opgevoed
Geen paniek, Wesley Verhoek gaat toch niet naar Nottingham Forest. Hij vreest heimwee, naar verluidt. Dat is nou een jongen naar mijn hart, zonder scherts.

WOENSDAG David, Teddy en Ovide
'Vroeger was alles beter. Dat geldt duidelijk ook voor kinderseries. Waar de jeugd van nu het moet doen met vooral door computers gemaakte Japanse en Amerikaanse rotzooi vol actie en geweld, mochten wij nog kijken naar tekenfilms die met liefde werden gemaakt.'
De 20 beste jeugdtekenfilmseries, door Perry Vermeulen.

DONDERDAG Bieber
TOP legt Christophe Bieber vast en twitter wordt overspoeld door lolbroeken. Bijvoorbeeld de twitteraar Anis El Makrini: 'Hahaha FC Oss heeft een speler gekocht die Bieber heet'. Tsja. Anis heten en dan flauw doen over iemands naam.

VRIJDAG De antiwilders
'Misschien moeten we Wilders maar eens wat minder serieus nemen,' aldus Alexander Pechtold. Hij lijkt echt niet te snappen dat het einde van Wilders automatisch ook de aftocht van Pechtold betekent. Zoals Wilders geobsedeerd is door de islam, zo is Pechtold totaal gefixeerd op Wilders.
En de hele week al dat gejeremieer dat Rutte moet reageren op Wilders' haatpaleizenuitspraak. Mark! Mark!, zeg er 's wat van. Ah toe, zeg nou wat, Mark...

ZATERDAG In a suburban war
Opvallend: vandaag op Arrow Classic Rock twee keer een nummer van Arcade Fire's album The Suburbs voorbij horen komen. Eerst 'The Suburbs' en later 'Ready to Start'. Deze cd is van 2010, maar heeft blijkbaar nu al het predikaat 'klassiek' gekregen. Terecht, overigens.

Dol op Engels voetbal

2011-08-12T23:53:00.000+01:00

In 'Daan is dood' van Willem Wilmink komt de pas gestorven Daan bij de hemelpoort aan. Bij het hek staat een tuinhuisje. Een stuk of tien mensen kijken door het raam naar binnen, waar een kaal mannetje naar voetbal op tv zit te kijken: '"Wolverhampton Wanderers tegen Sheffield Wednesday," zei een van de omstanders, "we zullen nog wel even moeten wachten voor we weten of we de hemel in mogen. Want de heilige Petrus is dol op Engels voetbal."'

Wilmink heeft voor deze schitterende passage niet voor niets juist deze twee Engelse clubs gekozen. Behalve liefhebber van het Engels voetbal was Wilmink immers ook een taalkunstenaar. Nergens zijn de namen van clubs zo prachtig en krachtig als in Engeland. In Nederland zitten we opgescheept met afkortingen en plaatsnamen met een lullig 'FC' ervoor. Dat is historisch zo gegroeid, niks aan te doen. Namen van Engelse clubs hebben iets magisch. Afgelopen week werd in een nieuwsbericht op Teletekst gemeld dat in verband met de rellen de wedstrijden 'tussen West Ham en Aldershot en tussen Charlton en Reading' waren afgelast. Het lezen van die namen is al haast een rituele handeling.

Ook ik ben dol op Engels voetbal, en dan vooral op de divisies onder de Premier League. Het Championship, League One, League Two en de Conference National volg ik op de voet. Op de BBC via Final Score op zaterdagmiddag en The Football League Show zaterdagnacht, via soccernet voor de statistieken en via het fantastische weblog Doingthe116 voor de achtergronden en verhalen. Het getal 116 verwijst naar het aantal clubs in de hoogste vijf divisies. Strikt genomen wordt het vijfde niveau niet meer tot het profvoetbal gerekend, maar met clubs als Grimsby Town, Luton Town, Lincoln City, Wrexham, Darlington en Stockport County barst het daar van de afgegleden traditieclubs.

Wat Engels voetbal zo aangrijpend maakt is de beleving van de supporters. Bijna iedereen draagt het shirt van zijn club. Voor elke sliding wordt geapplaudisseerd. Hele families van drie generaties of meer bezoeken het stadion. De naam van de Engelse Hard gras geeft het gevoel perfect weer: When Saturday Comes. Een hardnekkige misvatting is wel dat de stadions altijd vol zouden zitten. Ook Wilmink schreef in een column: 'Daar zitten ook bij wedstrijden waar geen enkele hoogbegaafde speler te bekennen valt de tribunes vol.' Feitelijk is de bezetting van de stadions in de lagere divisies meestal tussen de 50 en 70%.

Dat komt doordat de stadions relatief veel mensen kunnen herbergen, want absoluut komen er wel veel kijken. Vorig jaar in de Conference National waren er negen clubs met een gemiddelde van boven de 2000, in League Two elf met meer dan 4000 en in League One, het derde niveau dus, zelfs vier clubs met meer dan 15000 bezoekers (Southampton, Sheffield Wednesday, Charlton Athletic en Huddersfield Town). Traditieclubs die door wanbeleid en sportief verval zijn teruggezakt naar het derde niveau (Southampton is inmiddels gepromoveerd) maar waar nog altijd vele duizenden hondstrouwe fans het stadion blijven bezoeken. Altijd is er sfeer, beleving, passie, ondanks de ellende.

Voor zulke supporters geldt wat Nick Hornby in de openingsregels van zijn boek Fever Pitch schreef: 'I fell in love with football as I would later fall in love with women: suddenly, uncritically, giving no thought to the pain it would bring.'

Haagse spreekkoren géén antisemitisme

2011-08-10T23:21:00.000+01:00

In een kort geding tegen ADO Den Haag, aangespannen door de Stichting Bestrijding Antisemitisme, heeft de rechter bepaald dat de club onmiddellijk moet ingrijpen wanneer er vanaf de tribunes antisemitische spreekkoren te horen zijn. Hagenezen gebruiken 'kanker' als universeel bijvoeglijk naamwoord en als Ajax op bezoek komt wordt daar '-joden' achter geplakt. Dat mag nu dus niet meer.

Spreekkoren zijn altijd een heet hangijzer geweest sinds Piet Romeijn in 1969 de scheids voor 'hondelul' (toen nog zonder tussen-n) uitmaakte en supporters dit overnamen. Romeijn heeft overigens altijd volgehouden dat hij 'onbenul' zei. In maart 1995 werd een dieptepunt bereikt toen Feyenoord-supporters met spreekkoren over de aan kanker overleden vrouw van Ajax-coach Louis van Gaal voor hevige opschudding zorgden.

Opiniemakers en commentatoren buitelden over elkaar heen om de noodklok te luiden. Henri Beunders gooide toen een alternatieve knuppel in het hoenderhok. In een opiniestuk in NRC Handelsblad van 14 maart noemde hij de commotie enigszins hypocriet: 'Waarom zou supporters verboden moeten worden wat cabaretiers en columnisten is toegestaan?' Op podia en in kranten was het kwetsen, intimideren en vernederen immers al langer ingeburgerd.

Beunders verwees ook naar de literatuur. W.F. Hermans en Gerard Reve wisten al in de jaren 50 en 60 het krenken van katholieken succesvol te legitimeren door zich te beroepen op de literaire context waarin de uitingen waren gedaan. De rechter was het ermee eens. Ook Pietje Grijs meende eind jaren zeventig dat zijn beledigingen aan het adres van Prins Bernhard pas strafbaar zouden zijn als ze uit de literaire context werden gehaald.

Beunders trok deze lijn door en opperde dat de Feyenoord-supporters dit argument zonder meer konden overnemen: 'Het stadion is ook een vrijplaats, een (amfi-)theater. [...] Alles wat daarbinnen gebeurt en wordt geroepen moet je dus in de "recreatieve context" zien. Pas als je buiten de verwensingen herhaalt, ben je strafbaar.'

En recent is er weer een precedent geschapen met het Wildersproces. De uitingen van Wilders moesten in het licht van de politieke en maatschappelijke discussie worden gezien, zo besliste de rechter, en waren in die specifieke context niet strafbaar. Zolang je maar binnen de juiste context blijft acteren is verbaal zo'n beetje alles geoorloofd, zo lijkt de teneur.

Met het geval-ADO is nog iets meer aan de hand. Toen de Feyenoord-supporters zongen dat Van Gaal een kankerwijf had, wilden ze Van Gaal kwetsen met het gegeven dat zijn vrouw aan de kanker was gestorven. Maar wanneer ADO-supporters 'kankerjoden' roepen, proberen ze de fans van de tegenstander niet te raken op hun jood-zijn, want dat zijn ze voor het overgrote deel niet.

'Jood' heeft, naast 'aanhanger van het jodendom', inmiddels 'geuzennaam van supporters van Ajax' als (bedenkelijke) tweede betekenis gekregen. Die tweede betekenis heeft niks te maken met de eerste. Zoals 'bank' in de betekenis van 'zitmeubel' niks te maken heeft met bank in de betekenis van 'instelling die geld beheert en uitleent'.

Als ik een woekerpolis in de maag gesplitst heb gekregen en ik scheld op de bank, dan zullen de bankiers zicht misschien gekwetst voelen (maar niet heus...), maar zeker niet de zitmeubelfabrikanten; er blijkt immers wel uit de context dat ik die andere bank bedoel.

Als ADO-supporters in het Kyocera-stadion op 'joden' schelden, dan is de context 'joden' in de tweede betekenis. Nu weet ik wel dat het woord 'jood' een heel wat beladener context met zich meedraagt dan 'bank' - al zal dat over 20 jaar misschien wel anders zijn, na WO III. Met alle gescheld met 'jood' erin komt automatisch de hele historische puinhoop mee.

Maar, de rechter heeft bepaald dat ADO bij 'antisemitische' koren moet ingrijpen. En antisemitisme is 'discriminatie van joden gebaseerd op hun etniciteit of religie', en geldt dus alleen in de eerste betekenis. Belediging van Ajax-supporters valt niet onder antisemitisme.

Deze uitspraak betekent dat elke groep die zich het dubieuze idee op de hals haalt 'joden' als geuzennaam te gaan gebruiken, zich vervolgens beschermd mag weten door antidiscriminatiewetgeving. Dat is eigenlijk nog het engste aan deze uitspraak. Het begrip antisemitisme wordt erdoor gedevalueerd en geridiculiseerd en dat is in deze tijden van toenemend verbaal en fysiek geweld tegen joden wel het laatste wat we moeten hebben.

Doemdenken op zwarte maandag: Te wapen!

2011-08-08T23:57:00.000+01:00

WORDT het weer oorlog? Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is een derde mondiale wereldbrand vele malen voorspeld en verwacht. Wapenwedloop, kernwapens, de overbevolking, koloniale wraak: allemaal als mogelijke lonten voor het kruitvat aangemerkt. En nu is er het geld.

Kan de huidige financiële crisis tot oorlog leiden? Een 'monetaire oorlog', waarvoor Sarkozy al eens waarschuwde? De dreiging zou - wederom - uit het Oosten komen: China, met Rusland in de zijspan. Nu houden Amerika en China elkaar nog in een, paradoxaal dankbare, wurggreep: Amerika ergert zich aan de onderwaardering van de yuan door China, maar dat kan zijn munt alleen zo laag houden doordat het Amerikaanse staatsobligaties blijft kopen.

Als de dollar gaat vallen, wat slechts een kwestie van tijd schijnt te zijn, stort het systeem in. Veel lijkt af te hangen van de nieuwe hogepriesters van het kapitaal: de kredietbeoordelaars. Waar die ineens vandaan komen... Ze zijn machtiger dan nationale regeringen. Het is toch onbegrijpelijk dat zulke bedrijfjes in feite de hedendaagse rode knop controleren? En wat helemaal eng is: ze worden ingehuurd door de banken! En China heeft gewoon lekker zijn eigen beoordelaar. (Zie hier)

China is een beetje een mysterieus land. Je weet niet wat ze in petto hebben daar. Het schijnt dat meer dan de helft van de bevolking een koude oorlog met de VS verwacht en het merendeel van de militaire officieren zelfs een hete, echte. Er is een zelfs een kolonel, ene Meng Xianging, die meent dat China zich de komende tien jaar in militair opzicht dusdanig zal gaan bewapenen dat het 'sterk genoeg zal zijn om een direct gevecht met Amerika af te dwingen'. (Zie hier en hier.) Goed, dat wordt dus vechten. En wij zullen dan natuurlijk Amerika moeten gaan helpen. Laten we alvast een strategie uitstippelen.

ONLANGS moest ik mijn bureau op mijn oude kamertje in het ouderlijk huis uitmesten. Tussen de papieren viste ik de brief op die ik rond mijn achttiende verjaardag van Defensie had ontvangen. Ik was dienstplichtig geworden, stond erin, maar de opkomstplicht was opgeschort. Alleen als de veiligheidssituatie erom vraagt, moet ik me melden. Die dienstplicht geldt tot het 45ste levensjaar. Laten we dus in de eerste plaats proberen de situatie nog zo'n twintig jaar te downplayen.

Als de vlam toch in de pan slaat, dan zal ik mijn snor niet drukken. Maar, laten we op dat moment bepaalde mensen eerst naar het front sturen. Allereerst natuurlijk de schuldigen, de veroorzakers. De bankiers dus, of beter: de hele financiële sector. Laptops aan de kant, lichtbruine schoenen uit en kistjes om de voeten. Vooruit sturen we de grootste wittenboordenkliek die er is: de consultants. Deze misdadige beroepsgroep kan mooi als kanonnenvoer dienen.

Verder nog in het eerste peloton: strafrechtadvocaten, trendwatchers, Mounir El Hamdaoui, krakers en de bedenkers van de OV-chipkaart. Zum Frühstück auf nach Peking. Ik ga alvast mijn krediet beoordelen, mijn status verhogen en vervolgens flink wat pangang inslaan. Want een hongerwinter zie ik niet zo zitten.

Zeven dagen lang

2011-08-06T15:42:00.000+01:00

31 juli t/m 6 augustus

ZONDAG Taal
Als kind begreep ik deze regel uit Frogers 'Een eigen huis' nooit: 'Als ik geen zin heb om te koken, loop ik effe naar de markt voor een mootgebakken vis'.
Wat is 'mootbakken' vroeg ik me vertwijfeld af. Roerbakken, koken, grillen, braden, dat kende ik wel, maar mootbakken?

MAANDAG Voetbal International weer begonnen
Die hele dynamiek van Genee versus Derksen valt helemaal weg als Hans II Kraay er is, dan trekken ze opeens eensgezind als duo op tegen Hansie.

DINSDAG Lullig
'Alle operatiekamers van het Elkerliek Ziekenhuis in Helmond zijn dicht. In een van de OK's is de verlichting naar beneden gekomen. Daarbij raakten een patiënt en een OK-medewerker gewond.'
Zij konden vervolgens niet geholpen worden omdat de OK's dicht waren?

WOENSDAG Elite
Gelezen: Het fascisme en de nieuwe vrijheid (1939) van Jacques de Kadt. Voor de broodnodige context rondom Bosma's boek.
Bosma citeert op p. 87 van zijn boek de passage waarin De Kadt schreef over de elite die zich niet zou kunnen ontplooien 'omdat ze moeten gehoorzamen aan de schijn-élite van de valse munters'.
Problematisch is, denk ik, dat De Kadt indertijd met 'elite' iets heel anders bedoelde dan tegenwoordig onder dat begrip verstaan wordt. De elite waar Wilders cs tegen strijdt is wat toen de schijnelite was, en wat toen elite was is nu de 'weldenkende burger'.
Veel interessanter is dan ook een ander citaat op p. 234 (Bosma verwijst abusievelijk naar p. 240), waar schijnelite en valsemunters nog niet in één zin gebruikt worden. De Kadt stelt daar dat het van cruciaal belang is dat de groep mensen die echt wat kan 'in de gelegenheid is, werkelijk leiding te geven en dat het niet weggedrongen wordt door de schijn-élite, door "begaafde" charlatans, of door "knappe" zwendelaars, door handige, maar ook brutale lieden die wel wat kunnen, maar die toch op hun gebied niet het beste kunnen, en die daarom hun tekort aanvullen met connecties en relaties, met demagogie of salon-charme, in 't kort de valse spelers en valse munters op het gebied der élite-waarden.'
Waarbij 'salon-charme' tegenwoordig heel goed door 'salonsocialisme' vervangen zou kunnen worden.
Ook Anil Ramdas en Von der Eigendunk krijgen avant la lettre nog een nuttige wenk, p. 241: 'Wat men nooit mag doen, dat is: proberen de demagogen [...] te bestrijden door nog méér te bieden, nog harder te verkondigen, dat de O-groep [de laagopgeleiden] het zout der aarde is. Men moet bereid zijn deze groep te steunen, maar ook haar in bedwang te houden.'

DONDERDAG ADO-Omonia
Belangrijkste conclusie na vier Europese wedstrijden van ADO Den Haag: Wesley Verhoek is hopeloos uit vorm. Dra-ma-tisch.

VRIJDAG Net goed
De afspeelknop in het middelste plaatje van de bovenste rij maakt van haatbaard Sjeik Fawaz heel mooi een haatsmurf:

ZATERDAG Nog een plaatje: Guess Who's Back, the sequel

Schreeuwen, gillen, krijsen

2011-08-04T23:44:00.000+01:00

In Vlaanderen bereiden politici een wet voor waarin wordt vastgelegd dat kinderen onbeperkt lawaai mogen maken. Het voorstel is een reactie op enkele rechterlijke uitspraken waarbij klagende omwonenden van scholen en kinderdagverblijven in het gelijk werden gesteld.

In nieuwsberichten hierover wordt zelden tot nooit vermeld dat in Nederland al sinds 1 januari 2009 krijsende, gillende en schetterende kids vrij spel hebben. Onze toenmalige milieuminister Jacqueline Cramer (PvdA) bepaalde toen dat geluid van kinderen nooit overlast kan zijn. Ze beweerde zelfs dat al dat geschreeuw en gekrijt goed zou zijn voor de ontwikkeling van de kinderen.

Thomas Rosenboom waarschuwde zes jaar geleden al tegen de destructieve kracht van het schoolpleinkabaal. In zijn begeesterde pamflet Denkend aan Holland (2005, herzien in 2006) betoogt Rosenboom dat geschreeuw tot geweld leidt, zélf al een vorm van agressie is: 'dat constante geschreeuw en getrek aan elkaar – in dat overactieve, ongeremde gedrag is agressie nooit ver weg, het schreeuwen is zelf een vorm van agressie, althans de eerste stap ernaartoe. Wie agressie wil beteugelen, kan beginnen met schreeuwen beteugelen.'

Rosenboom verwijst naar een onderzoek waaruit bleek dat op een gemiddeld Nederlands schoolplein het maximale aantal toegestane decibellen met maar liefst tien procent overschreden wordt. 'Dit betekent dat onderwijzend personeel in feite wettelijk verplicht is om dezelfde geluidsdempers op de oren te dragen als mensen die met een drilboor werken, of op Schiphol.' De oorzaak van het probleem is de opvoeding, constateert Rosenboom terecht. Als ze nooit gecorrigeerd worden weten de kinderen zelf simpelweg niet beter.

Een schoolplein is een verzamelplaats van jonge mensenkinderen waar op elementair niveau reeds distinctiedrift aan het werk is. Men schreeuwt er letterlijk om aandacht. Hier leren de kinderen zich onbewust de eerste beginselen van het survival of the fittest aan. Zoveel mogelijk geluid maken is daar een belangrijk onderdeel van.

Dat overschreeuwen zie je overigens ook ontstaan op verjaardagen waar volwassenen bijeen zijn. In een kamer met, zeg, 30 personen is het geluidsniveau vele malen hoger dan strikt noodzakelijk is. Iedereen overschreeuwt elkaar om verstaanbaar te blijven, terwijl het veel gemakkelijker en minder vermoeiend zou zijn wanneer iedereen zachtjes, op laag volume, zou converseren.

De vraag is wel of dat gebrul en gegil van kinderen geen fenomeen van alle tijden is. Rosenboom denkt van niet, hij wijst op de steeds vrijere en lossere opvoedingsnormen. Herrie op de pleintjes is er altijd geweest. Tegenwoordig klinkt het gekrijs echter ook daarbuiten. Ik ken kinderen die niet eens meer normaal kunnen praten, alles wat ze zeggen komt er aldoor op schelle toon uit. Toch moet je ook hier oppassen met conclusies en generalisaties over een ontwikkeling in de tijd. Opvoeding verschilt natuurlijk per plaats, per gezin, per kind. Maar dat er een algemene tendens is naar teugelloosheid is een feit.

Ga in een trein zitten en verbaas je over het bandeloze gebrul. Hoe vaak ik niet de neiging moet onderdrukken zo'n kind - dat zelf dus niet beter weet - een halt toe te roepen, puur en alleen om de vervolgens ongetwijfeld tussenbeide komende moeder - dan wél - toe te voegen: 'Iemand moet het doen, en u doet het blijkbaar niet.' Ik kon vroeger ook best tekeergaan, maar dan werd ik altijd terechtgewezen. Verbaal en zo nodig fysiek. Maar die goeie ouwe corrigerende tik is ook al gesneuveld onder het pedagogische geweld.

Hoe kun je ooit zelfdiscipline, normbesef en gevoel voor sociaal wenselijk gedrag aanleren als je nooit aan den lijve hebt ondervonden waar de grenzen ongeveer liggen? Ook Rosenboom hekelt de veel te slappe hedendaagse opvoedcultuur waarin een kind altijd krijgt waar het om zeurt en nergens meer moeite voor hoeft te doen. Stilzitten en luisteren, zoals Rosenboom vroeger moest, is er niet meer bij. Gary Jules protesteert hier ook tegen in zijn 'Mad World': 'I feel the way that every child should / sit and listen, sit and listen.'

We leven in een maatschappij waar stilte de uitzondering is geworden en onophoudelijk kabaal, een continue stroom geluid, de norm. Neem uitgaan. Vind op zaterdagnacht nog maar eens een kroeg waar je enigszins fatsoenlijk met elkaar kunt praten. Soms sta ik op maximaal volume in iemands oor te loeien om me verstaanbaar te kunnen maken. Dat kan toch nooit gezond zijn. Ga maar eens overdag ergens, in huis bijvoorbeeld, op een halve centimeter afstand op volle kracht in het oor van je gesprekspartner staan schreeuwen.

Rosenboom behandelt het probleem als een typisch Nederlands fenomeen. Onder meer in België zouden kinderen veel rustiger zijn. Dat blijkt dus een mythe te zijn. Als in navolging van Nederland nu ook daar bij wet verboden wordt krijsende kinderen de mond te snoeren, dan wordt het zo langzamerhand tijd voor andere spreekwoordenboeken. Spreken is zilver, krijsen is goud.

Wilmink op maandag

2011-08-02T23:59:00.001+01:00

Vandaag acht jaar geleden overleed Willem Wilmink. De Twentse taalkunstenaar werd 66 jaar. Wilmink is vooral bekend als liedjesschrijver en dichter. Zijn Verzamelde liedjes en gedichten werden in 2004, een jaar na zijn dood, bezorgd door W.P. Gerritsen. Het tweedelige werk telde in totaal 1423 bladzijden. Wilmink oogstte ook veel lof met zijn verhalen voor kinderen. De verzamelde Sprookjes en vertellingen werden vorig jaar onder redactie van Vic van de Reijt en Wobke Wilmink-Klein bij Nijgh & Van Ditmar uitgegeven.

Een minder bekend deel van Wilminks omvangrijke oeuvre bestaat uit proza voor volwassenen. Deze Verzamelde verhalen zijn reeds in 2009 door Nijgh & Van Ditmar uitgegeven, eveneens onder redactie van Van de Reijt en Wilmink-Klein. In dit 414 bladzijden tellende boek staan twee bundels, Ver van de stad en Het verkeerde pannetje, die aanvankelijk als kinderboek op de markt zijn gebracht. De verhalen in met name de laatstgenoemde bundel zijn niettemin ook voor volwassenen zeer de moeite waard. Een verhaal als 'Daan is dood' verdient een klassieke status in de Nederlandse literatuur. Het is dan ook terecht door Joost Zwagerman opgenomen in zijn bloemlezing De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 korte verhalen, 'de rode Zwagerman'.

Wilmink blijkt ook nog enige tijd als columnist actief te zijn geweest. Tussen 23 september 1991 en 7 december 1992 schreef hij onder de koepeltitel 'Wilmink op maandag' stukjes voor Dagblad Tubantia. De verleiding is groot, maar de tijdspanne is net iets te lang om van een 'blauwe maandag' te kunnen spreken. Die toch ietwat neerbuigende kwalificatie wordt helemaal zinloos wanneer we de inhoudelijke kwaliteit van de columns in ogenschouw nemen. Wilmink was namelijk ook als columnist eigenzinnig, kraakhelder en bij vlagen ontroerend.

Tot aan zijn dood bleef Wilmink op zijn typemachine werken en weigerde hij een computer te gebruiken. Die houding is exemplarisch voor de teneur van zijn columns: conservatief, maar altijd vanuit nostalgie of gehechtheid aan kwaliteit en traditie, en niet vanuit benepen behoudzucht of persoonlijk belang. Vele columns zijn gewijd aan de afbraak van het onderwijs, een onderwerp dat hem na aan het hart lag. Ook Engels voetbal en de wonderlijke denkwereld van kinderen worden vaak met passie beschreven.

Een opvallend inspirerend stuk vaart uit tegen het wanstaltige fenomeen van de 'positieve discriminatie'. Nieuwkomers hebben zich altijd en overal een plek weten te verwerven. Ze hebben hier moeite voor gedaan en vinden zo een balans tussen aanpassing en behoud van eigenheid. De 'positieve discriminatie' heeft die natuurlijke gang van zaken verstoord. Wie positief gediscrimineerd wordt, wordt feitelijk nog erger vernederd, zoals Wilmink zelf overkwam toen hij eindelijk zijn vriendje met dammen had verslagen om vervolgens te horen dat die hem had láten winnen. 'De positieve discriminatie van onze kleurrijke ingezetenen zal ons land verrechtsen' voorzag Wilmink al begin jaren negentig.

Bijzonder sympathiek is zijn oprechte verontwaardiging over de hysterie rond de restauratie van Barnett Newmans 'absolute niets', waarbij 'de culturele elite angstig zwijgt over het naakte feit dat op het schilderij Who's Afraid of Red, Yellow and Blue niets te zien is'. Die gezonder afkeer van 'elite', van 'ons soort mensen', geldt ook voor wat betreft de literaire mores. Fraai voorbeeld: 'In de boekenbijlage van Vrij Nederland recenseert men bij voorkeur boeken die geen hond ooit leest, daarbij verwijzend naar alle mogelijke auteurs die bekend verondersteld worden, maar die mij altijd weer droevig met de oren doen klapperen.' Neem James Joyce, waar Wilmink pas aan durfde toen hij een boek van Joyce in een Iers warenhuis zag staan: 'de eigenzinnige Ier was kennelijk niet alleen voor die elite bedoeld die hem in Nederland had ingepalmd.'

Wilmink was echter geen voorloper van Halbe Zijlstra, integendeel. Regelmatig pleit hij vurig voor bezield literatuuronderwijs en tegen het verdwijnen van kleine orkesten. Zullen er nog leraren zijn die kinderen leren 'dat ook hun eigen ziel groter is dan ze ooit hadden gedacht?' En 'een orkest voorziet een stad van een gezelschap geestrijke mensen' die 'leven in de brouwerij' brengen. Wilmink is een en al Kunst en Cultuur, maar wel vanuit het principe 'Kunst is voor iedereen'. Een column waarin aan de hand van Baantjer en A.F.Th. het verschil tussen literatuur en lectuur wordt besproken, besluit Wilmink met: 'Ik hou van beide genres'.

Dat Wilmink al na een jaar stopte als columnist is uiteindelijk niet heel verrassend. Naar het einde toe dalen kwaliteit en inspiratie bijna met de column. Mooi is nog wel zijn verontwaardiging over het feit dat de prachtige kerk van Simon en Judas in Ootmarsum nog maar zelden geopend is: 'Wat is dat voor een krenterigheid? Verdient men aan die stroom toeristen niet genoeg om in twee gebouwen een VUT-lijder aan te stellen die de boel de hele dag in de gaten kan houden?'

'Je bleef altijd die jongen / met zijn arm tegen de muur / van die warme Twentse kerk / na het hete middaguur', zo zingt Herman Finkers in zijn wonderschone eerbetoon aan Wilmink 'Lieve dode dichter'. Herman Finkers, nog zo'n Twent die onvermoeibaar blijft pleiten voor vitale kunst- en cultuurbeleving, onder het motto 'als schoonheid en fijnzinnigheid niet meer van deze tijd zijn, dan wordt het tijd voor andere tijden'. Die houding, bijna van een jaloersmakende naïviteit, had ook de hartstochtelijke Wilmink. De drie kloeke uitgaven met verzameld werk en Finkers' ode vormen gezamenlijk een mooi monument.

Zeven dagen lang

2011-07-30T22:39:00.000+01:00

24 t/m 30 juli

ZONDAG Tour 2011 afgelopen
Ook dit jaar werden de taalvondsten van Maarten Ducrot weer minutieus gedocumenteerd. Een top-5:
1) 'De renners drinken 10 liter water per dag, dat is te vergelijken met een gehele toiletspoeling.'
2) 'Dat is ringrijden op een zeeuwse knol met zevenentachtig per uur.' (Over de ravitaillering)
3) 'Heb je zo'n enorme helm op om de luchtweerstand te verminderen, zet je je mond wagenwijd open.'
4) '35 kilometer klimmen, weet je hoe ver dat is? Dat is van Vlissingen naar Groningen en weer terug.'
5) 'Voeckler rijdt op het buitenblad. Dat werkt zo niet. Het is fietsen, geen mijnen graven.'
Voorts een pluim voor Michael Boogerd, die geen enkele moeite deed zijn ergernis te verbergen wanneer Herbert of Maarten weer eens de verkeerde renner herkenden (Een Liquigas-renner demarreert; Maarten: 'Kijk die Kreuziger nou joh!'; Boogerd, dodelijk monotoon: 'Kreuziger rijdt bij Astana'; secondenlange stilte, geritsel van papier, Maarten: 'Je hebt gelijk.')

MAANDAG Nog over Tour du Jour
Wilfred Genee is de meester van de opzichtige ironie. Gert Jakobs vloekt en tiert en besluit met: 'De frustratie zit nog heel diep.' Waarop Genee: 'Dat zou je niet zeggen!'

DINSDAG Dodelijk
Michel van Egmond in Voetbal International over Ger Senden: 'Senden sprak de taal van het volk. Uit zijn mond kwamen geen dure woorden, al was het maar omdat hij die niet kende.'

WOENSDAG Vast niet origineel
Als je een boek uit hebt, wordt je leesbril dan een lasbril?

DONDERDAG Schande
Verwijderd uit de sectie 'Links' hier rechts: NRC Boeken. De uitstekende site met een goudmijn van een archief is vervangen door een karig, armetierig weblogje. Daar weiger ik naar te linken.

VRIJDAG Oude tijden herleven
Den Bosch maakt via affiches reclame voor de eerste thuiswedstrijd van de plaatselijke FC. Die wordt volgens de poster gespeeld tegen 'PEC Zwolle'.
Die club heet pas 21 jaar niet meer zo.

ZATERDAG Rivaliteit kan ook ludiek
Guess Who's Back?

West-Europese moesson

2011-07-28T23:20:00.000+01:00

Als in de zomer iemand klaagt over de regen, dan zeg ik altijd: 'Goed voor de maïs.' Die stoplap mag ik nogal vaak gebruiken. Niet omdat het in Nederland nou zo buitenproportioneel vaak regent, wel omdat er buitenproportioneel veel geklaagd wordt over het weer.

EenVandaag had vanavond een item over de natste juli in jaren. 'Zomerleed' werd het genoemd. Aan het woord kwam ook een 'weerstrateeg'. Dat is niets anders dan een weerman, maar 'daar zijn er al zoveel van', vandaar deze benaming. En hij kijkt 'verder dan de weerkaartneus lang is'. De verslaggever slaagde er zo te horen in zijn lachen in te houden.

Wat kon de strateeg ons vertellen over deze zeiknatte juli? De verhoudingen tussen luchtdrukgebieden liggen 'gewoon verkeerd'. En eigenlijk is het weer 'zo onbetrouwbaar als de neten', aldus deze duider. Daar klopt niks van. Het weer is juist betrouwbaarder dan ooit. Het hoort namelijk veel te regenen in juni en juli.

In zijn bundel NRC-columns De gevaren van joggen (1999) noemt Maarten 't Hart dit fenomeen 'de West-Europese moesson'. Na aangenaam mild en kalm weer in mei brengt juni normaliter veel regen. Deze moesson volhardt vaak tot eind juli. Pas in augustus wordt het zomer. Het mooie weer houdt dan dikwijls nog tot diep in oktober aan.

Gerard Cox zat er dus helemaal niet ver naast toen hij ''t is weer voorbij die mooie zomer' liet volgen door 'die zomer die begon zowat in mei'. En terugdenkend aan mijn schooltijd sluit het beeld hier ook heel aardig bij aan. Voor de zomervakantie werden de middagpauzes massaal buiten op het plein of in het gras doorgebracht. En erna bleef het nog veel te lang veel te warm. Tot in oktober dus.

't Hart merkt ook op dat Nederland feitelijk erg droog is. Dat klopt wel, denk ik. Reeds vele jaren lang fiets of loop ik 's ochtends vroeg naar school of station. En 's avonds weer terug. Het komt maar zelden voor dat ik dan natgeregend arriveer of thuiskom. Wanneer dat wel gebeurt maakt het nu eenmaal meer indruk, juist vanwege het feit dat het vervelend is én afwijkt van de norm. Een nat pak blijft net iets langer hangen in de herinnering en daarom regent het voor ons gevoel in Nederland vaker dan daadwerkelijk het geval is.

Augustus moet dus warm en droog worden volgens de theorie-'t Hart. Maar wat zegt de weerstrateeg? Onze meteorologische piskijker voorspelt prima weer 'tot 5 augustus'. Maar, tussen 5 en 15 augustus wordt het opnieuw buiig. Ik vertrouw hem niet, want hij baseert zich hierbij naar eigen zeggen op de weerkaart. En we moeten natuurlijk wel verder kijken dan de weerkaartneus lang is. Augustus wordt prachtig, dat zeg ik. En regent het toch, dan is dat in ieder geval goed voor de maïs.